Brief regering : Landelijk Crisisplan Infectieziekten

Nr. 2283
BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
EN VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 25 juni 2026

Een uitbraak van een infectieziekte is in de Rijksbrede risicoanalyse opgenomen als
scenario met een grote impact op de nationale veiligheid. Recente ervaringen met de
coronapandemie hebben de impact van zo’n grootschalige infectieziekte-uitbraak onderstreept.
De gevolgen beperkten zich niet tot de volksgezondheid, maar raakten vrijwel alle
sectoren en de gehele maatschappij. Een effectieve voorbereiding en goed gecoördineerde
samenwerking tussen alle betrokken partijen zijn daarom van groot belang. In dit kader
bieden wij uw Kamer het Landelijk Crisisplan Infectieziekten (LCP-I) aan.

Het LCP-I beschrijft de bestaande structuren en afspraken op nationaal en regionaal
niveau voor de bestrijding van een (dreigende) crisis als gevolg van een A-infectieziekte
met aanzienlijke maatschappelijke impact. Het plan is een nadere uitwerking van de
generieke crisisaanpak van het Rijk, zoals beschreven in het Instellingsbesluit Ministeriële Commissie Crisisbeheersing en het Nationaal Handboek Crisisbeheersing.

Het is een belangrijke mijlpaal dat infectieziekten onder de paraplu van landelijke
crisisplannen worden beschreven. Hiermee wordt invulling gegeven aan de aanbevelingen
van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) om de voorbereiding op langdurige, maatschappij-ontwrichtende
crises te versterken. Het LCP-I geeft een samenhangend overzicht van de structuur
waarmee Nederland een crisis als gevolg van een (mogelijke) A-infectieziekte (en eventueel
een B1-infectieziekte) aanpakt. Daarnaast benoemt het de specifieke aandachtspunten
en processen in het geval van een zoönose (een infectieziekte die van dier op mens
wordt overgedragen). Het LCP-I legt vast welke partijen verantwoordelijk zijn voor
advisering en besluitvorming en biedt inzicht in de relevante variabelen en scenario’s
die van invloed zijn op de bestrijding. Het plan creëert daarmee helderheid voor alle
betrokkenen. De scenario’s zijn ook gepubliceerd1, zodat deze gebruikt kunnen worden om mee te oefenen.

Tegelijkertijd garandeert het plan geen operationele slagkracht: de daadwerkelijke
effectiviteit van crisisrespons hangt af van de beschikbare capaciteit en inzetbaarheid
van betrokken organisaties op het moment van een uitbraak.

Met het LCP-I menen wij een heldere structuur te bieden tussen het zorg- en het veiligheidsdomein.

Een belangrijk aandachtspunt in het LCP-I is de adviesstructuur tijdens een crisis.
Het plan schetst de betrokken partijen, de wijze waarop besluitvorming tot stand komt
en de brede maatschappelijke afwegingen die een rol spelen bij infectieziektebestrijding.
Daarbij wordt ook de nieuwe rol van de Landelijke Functie opschaling Infectieziektebestrijding
(LFI) in medisch-operationele processen beschreven.

Heldere en effectieve communicatie is een essentieel onderdeel van crisisbeheersing.
Het LCP-I en de bijbehorende Koepelnotitie Communicatie besteden expliciet aandacht
aan de uitdagingen die zich daarbij voordoen, zoals het omgaan met desinformatie,
het bereiken van verschillende doelgroepen en het belang van maatschappelijk draagvlak.

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft dit LCP-I opgesteld
in samenwerking met het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), het Ministerie
van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), de veiligheidsregio’s,
kennisinstituten, adviesorganen en (branche)organisaties. Infectieziektebestrijding
vereist een brede, gecoördineerde aanpak, waarbij zowel publieke als private partijen
een rol spelen.

Het LCP-I biedt voor het eerst een integraal overzicht van het infectieziektebestrijdingslandschap
in Nederland, inclusief de internationale dimensie. Tegelijkertijd blijft dit landschap
in ontwikkeling. De implementatie van lessen uit de coronapandemie is nog gaande en
er wordt nog gewerkt aan verdere uitwerkingen, zoals de tweede en derde tranche van
de wijziging van de Wet publieke gezondheid en de doorontwikkeling van het pandemisch
paraat IV/ICT-landschap. Ten aanzien van regie en sturing in de zorg werkt de Minister
van VWS aan aanpassingen in de crisisstructuur binnen de zorgketen om landelijke regie
wettelijk te borgen en de verschillende verantwoordelijkheden te expliciteren. Periodieke
(landelijke) oefeningen en de aanbevelingen uit nationale en internationale evaluaties
kunnen eveneens leiden tot verdere doorontwikkeling van het LCP-I. Het is dan ook
de verwachting dat het plan binnen twee jaar wordt geactualiseerd.

Met het LCP-I en de bijbehorende uitwerkingen beschikt het kabinet op dit moment over
een belangrijk instrument in de gezamenlijke voorbereiding op toekomstige infectieziektecrises.
Met de Voorjaarsnota 2026 zijn de middelen voor pandemische paraatheid voor de lange
termijn geborgd. Daarmee kan ook uitvoering gegeven worden aan de structuren zoals
deze in het LCP-I beschreven zijn.

Wij rekenen erop dat het LCP-I alle partners die betrokken zijn bij infectieziektebestrijding
in Nederland ertoe aanzet om hun eigen draaiboeken en procedures opnieuw tegen het
licht te houden en met het LCP-I in lijn te brengen. Waar dat nodig is, zullen wij
onze partners hierbij ondersteunen.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans

De Minister van Justitie en Veiligheid,
D.M. van Weel

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, S.P.A. Erkens