Brief regering : Afronding Onderzoek Special Report 2.0 Afghanistan (2010)
27 925 Bestrijding internationaal terrorisme
Nr. 1022
BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 juni 2026
Op 1 maart 2024 is uw Kamer geïnformeerd over het feit dat een eerder als vermist
beschouwd inlichtingenrapport over een vermeend oorlogsmisdrijf door Australische
militairen in Uruzgan (2010) alsnog werd gevonden.1
Naar aanleiding van de vondst van dit rapport heeft mijn ambtsvoorganger opdracht
gegeven de feiten rond de vondst van het rapport en de gegevensdragers waarop dit
rapport werd gevonden intern te onderzoeken. Hierbij is in de digitale datasets van
20 jaar Nederlandse inzet in Afghanistan onderzoek gedaan naar vermeende schendingen
van het Humanitair Oorlogsrecht (HOR). Met deze brief informeer ik u over de uitkomsten
van dit interne onderzoek.
Onderzoek en conclusies
In het onderzoek is in totaal 10 Terabyte aan data doorzocht afkomstig van 20 jaar
Nederlandse inzet in Afghanistan. Dit heeft 574 Special Reports opgeleverd.2 Van de 574 rapporten hebben er 28 een relatie tot vermeende schending van het HOR.
Uit eerder onderzoek naar de melding van het vermiste rapport is gebleken dat er geen
aanleiding was om uit te gaan van een mogelijk oorlogsmisdrijf door Australische Special
Forces.3 Uit het nu afgeronde onderzoek, Onderzoek Special Report 2.0 Afghanistan (2010), is geen informatie aangetroffen die daar een ander licht
op werpt.
Uit het omvangrijke onderzoek is gebleken dat Nederlandse eenheden in geen van deze
rapporten in verband worden gebracht met een schending van het HOR. Van de 28 rapporten
waar wel sprake is van een mogelijke schending van het HOR hebben er 14 betrekking
op twee coalitiepartners die door het Ministerie van Defensie op de hoogte worden
gebracht. De namen van de twee coalitiepartners worden niet openbaar gemaakt. Van
de overige 14 rapporten hebben er 13 betrekking op Afghaanse troepen. Deze rapporten
zullen niet aan Afghanistan overhandigd worden omdat Nederland op dit moment geen
officiële diplomatieke betrekkingen met het land onderhoudt. Het 14e rapport heeft
betrekking op een niet bij naam genoemde nationaliteit en kon dientengevolge niet
overhandigd worden aan een land.
Het vermist geachte Special Report is aangetroffen in een Afghanistan-gerelateerde dataset. Deze specifieke dataset
is onderdeel van de totale combinatie van digitale datasets van 20 jaar inzet in Afghanistan.
Het Special Report is eerder niet gevonden omdat de gegevensdrager waar het zich op bevond op onjuiste
wijze was gearchiveerd. Het is niet gebleken dat dit intentioneel is gebeurd. Door
de onjuiste wijze van archiveren was deze in eerste instantie niet herkenbaar als
zijnde een datadrager met informatie over de inzet in Afghanistan.
Afronding en opvolging aanbevelingen
Met het afronden van dit onderzoek is duidelijkheid verkregen over het eerder als
vermist beschouwde rapport en de dataset waarin dit is aangetroffen. De vondst van
het rapport onderstreept het belang van het op orde brengen van alle missie-archieven
alsmede het digitaliseren en doorzoekbaar maken van deze archieven. Defensie is hier
reeds mee bezig in het kader van het Actieplan Missie-archieven Afghanistan, waarover
uw Kamer eerder is geïnformeerd.4 Uit het nu afgeronde interne onderzoek zijn concrete aanbevelingen gekomen die bijdragen
aan het verder op orde brengen van de missiearchieven in lijn met het Actieplan Missie-archieven
Afghanistan, zoals de aanbeveling om voor voldoende servercapaciteit te zorgen om
de grote hoeveelheden missiedata te kunnen verwerken. Daarnaast is de Inspectie Overheidsinformatie
en Erfgoed (IO&E) op dit moment bezig met algemeen onderzoek naar de huidige stand
van missie-gerelateerde archivering bij Defensie en welke maatregelen noodzakelijk
zijn om de nodige verbeteringen te realiseren.5 Dit onderzoek bestaat uit twee fasen en de resultaten van de eerste fase, dat zich
richt op missie-archivering, is vandaag met uw Kamer gedeeld.
Verder beveelt het onderzoek aan om het registeren en opvolgen van meldingen van schendingen
van het HOR beter in te regelen. Defensie neemt deze aanbeveling over en heeft hier
reeds stappen in gezet: militairen beschikken inmiddels over meer manieren om vermoedens
van schendingen van het HOR intern en extern te melden. Over deze mogelijkheden is
uw Kamer op 18 december 2023 geïnformeerd.6
De Minister van Defensie,
D. Yeşilgöz – Zegerius
Indieners
D. Yeşilgöz-Zegerius, minister van Defensie