Brief regering : Geannoteerde Agenda NAVO-top van 7 en 8 juli 2026
28 676 NAVO
Nr. 563
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 juni 2026
Hierbij bieden wij u, mede namens de Minister-President, de geannoteerde agenda aan
voor de NAVO-top 2026.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen
De Minister van Defensie,
D. Yeşilgöz-Zegerius
Geannoteerde Agenda NAVO-top 7 en 8 juli 2026
Op 7 en 8 juli 2026 komen de NAVO-bondgenoten bijeen in Ankara. Een jaar na de top
in Den Haag zullen regeringsleiders en staatshoofden met elkaar spreken over de huidige
geopolitieke veiligheidsuitdagingen waar de NAVO voor staat, en het nakomen van de
afspraken die in Den Haag gemaakt zijn. Hierbij staan een grotere rol van Europa binnen
de NAVO, de trans-Atlantische veiligheidssamenwerking, en het opvolgen van de NAVO-capaciteitsdoelstellingen
centraal. Ook zal aandacht uitgaan naar noodzaak voor voortzetting van de steun aan
Oekraïne en de samenwerking met NAVO-partners. Minister-President Jetten zal deelnemen
aan de NAVO-top. Daarnaast zullen ook Minister van Buitenlandse Zaken en Minister
van Defensie de top bijwonen en deelnemen aan de relevante ministeriële besprekingen.
Op 7 juli zijn de staatshoofden en regeringsleiders van de bondgenoten uitgenodigd
voor een receptie en aansluitend een sociaal diner in het presidentieel paleis gehost
door de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan. De NAVO-partners uit de Indo-Pacific
(Australië, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid Korea) en Oekraïne zijn ook voor het diner
uitgenodigd op leiders-niveau, alsook de president van de Europese Raad en de Europese
Commissie. Op woensdag 8 juli komen de staatshoofden en regeringsleiders van de 32
bondgenoten bijeen voor de formele bijeenkomst in de Noord-Atlantische Raad (NAR).
De Ministers van Buitenlandse zaken komen op 7 juli samen voor een bijeenkomst met
de NAVO-partnerlanden onder het Istanbul Cooperation Initiative (ICI) – Bahrein, Koeweit, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Daaropvolgend
vindt een diner plaats van de Ministers van Buitenlandse zaken in samenstelling van
de NAVO-Oekraïne Raad, waaraan ook Oekraïne deelneemt. De Ministers van Defensie komen
bijeen voor een informele receptie en aansluitend een werkdiner waarvoor tevens de
NAVO-partners in de Indo-Pacific – Australië, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea –
zijn uitgenodigd. En marge van de NAVO-top vindt ook het NATO Summit
Defence Industry Forum plaats.
Sterker Europa binnen de NAVO
Deze top zal gericht zijn op het laten zien van concrete resultaten ten behoeve van
een grotere Europese verantwoordelijkheid voor de NAVO-afschrikking en verdediging,
waaronder de implementatie van de afspraken gemaakt in Den Haag. Te lang heeft Europa
disproportioneel op de VS geleund. Waar bondgenoten vorig jaar in Den Haag de eerste
stap zetten met de historische afspraak hun defensie- en veiligheid gerelateerde uitgaven
te verhogen naar 5% van het bbp, waarvan 3,5% voor defensie-uitgaven en 1,5% voor
bredere veiligheid- en defensie-gerelateerde uitgaven, staat Ankara in het teken van
het implementeren van deze afspraken en het omzetten van deze investeringen in concrete
capaciteiten. Een sterker Europa in de NAVO zal leiden tot een gelijkwaardiger en
sterker bondgenootschap. Bondgenoten zullen elkaar spreken over de Europese stappen
richting een eerlijkere lastenverdeling.
De inzet van het kabinet tijdens de top in Ankara is om te laten zien dat Europa en
Nederland overtuigd zijn van de noodzaak om meer verantwoordelijkheid te nemen voor
de Europese veiligheid en hierop stappen zetten. Dit is in het belang van een sterkere
NAVO en daarom ook in het eigen Europese belang. Het kabinet vervult om die reden
een voortrekkersrol bij de gesprekken over de invulling van de versterking van Europa
binnen de NAVO. Meer verantwoordelijkheid voor de Europese veiligheid nemen versterkt
ook de Trans-Atlantische samenwerking en eenheid, en onze collectieve afschrikking
en verdediging.
Ankara biedt de gelegenheid voor bondgenoten om te spreken over hoe ze de in Den Haag
overeengekomen afspraken over verhoging van de defensie-uitgaven nakomen. Die voortgang
is reeds zichtbaar: de defensie-uitgaven van Europese bondgenoten groeiden in 2025
ten opzichte van 2024 met 20% (circa 94 miljard USD). Verdere groei is evenwel nodig
om de defensiecapaciteiten te kunnen realiseren die benodigd zijn om een grotere verantwoordelijkheid
te kunnen nemen voor de Europese veiligheid en de NAVO-capaciteitsdoelstellingen in
te vullen.
Nederland gaf in 2025 2,26% van het bbp uit aan defensie-uitgaven inclusief steun
aan Oekraïne (2,01% exclusief deze steun), en 1,4% aan defensie- en veiligheidsgerelateerde
uitgaven.1 Het kabinet zet in op een stapsgewijze groei van de defensie-uitgaven naar 3,5% van
het bbp in 2035. Ook zal het kabinet de nieuwe NAVO-norm in de wet verankeren, via
aanpassing van de Wet Financiële Defensieverplichtingen. Bondgenoten hebben dit jaar
voor het eerst gerapporteerd over de bredere defensie- en veiligheidsgerelateerde
uitgaven, onder de 1,5%-afspraak.
Het kabinet zet in op een sterke groei van de Europese defensie-investeringen. Dit
is een collectieve uitdaging en het niet realiseren van de nodige investeringen en
capaciteiten creëert veiligheidsrisico's voor het gehele bondgenootschap. Het kabinet
zal er daarom toe oproepen de groeiende defensiebudgetten voortvarend om te zetten
in militaire capaciteiten en daartoe de bondgenootschappelijke samenwerking en gezamenlijke
aanschaf te verdiepen. Het kabinet zal tevens waar opportuun de Nederlandse plannen
zoals onder meer uiteengezet in de aanstaande Defensienota 2026 toelichten. Het kabinet
zal daarbij oproepen tot een gecoördineerde burden shift om verantwoordelijkheden die de VS naar Europa wil overhevelen goed en tijdig te
kunnen overnemen.
Defensie-industrie
Op de NAVO-top zal ook worden gesproken over verdere versterking van de defensie-industrie,
die cruciaal is voor de collectieve verdediging en afschrikking. Een sterke Europese
defensie vereist niet alleen hogere defensie-uitgaven, maar ook een sterkere en beter
geïntegreerde defensie-industriële basis. Europese bondgenoten zullen daarom nog meer
gezamenlijk capaciteiten moeten ontwikkelen, produceren en verwerven. Dit draagt bij
aan schaalvoordelen, vermindert versnippering en vergroot de interoperabiliteit van
de krijgsmachten binnen het bondgenootschap.
Voorafgaand aan de top wordt een overkoepelend voortgangsrapport opgeleverd over de
implementatie van relevante initiatieven. Daarnaast lanceert de NAVO tijdens de top
een nieuwe strategie gericht op het versterken van de relatie tussen de industrie
en de NAVO. Dit biedt kansen voor nieuwe samenwerkingsmogelijkheden. Tevens heeft
dit als doel om interactie tussen de NAVO en het bedrijfsleven te vereenvoudigen en
meer kansen te bieden voor kleine en middelgrote ondernemingen. Verder wordt een pakket
aan maatregelen gepresenteerd om innovatie binnen het bondgenootschap te versnellen
en de ontwikkeling en opschaling van veelbelovende technologieën te bevorderen. Ook
intensiveert de NAVO haar inspanningen op het gebied van (counter) dronecapaciteit.
Op 7 juli vindt het NATO Summit Defence Industry Forum (NSDIF) plaats. Dit forum brengt vertegenwoordigers samen van de defensie-industrie,
de NAVO, kennisinstellingen, regeringsleiders, Ministers van Defensie en NAVO-partners,
waaronder Oekraïne, de Indo-Pacific partners en de Europese Unie. Het doel is een
impuls te geven aan een snelle, duurzame en gezamenlijke opschaling van de trans-Atlantische
defensie-industriële basis.
Het kabinet moedigt gezamenlijke initiatieven voor aanschaf en verdere opschaling
van de defensie-industrie aan. Tijdens het NSDIF zal Nederland zich aansluiten bij
verschillende initiatieven. Deze zogenoemde High Visibility Projects richten zich onder meer op het ruimtedomein en de beschikbaarheid van kritieke grondstoffen.
Daarnaast wordt bezien welke nationale resultaten en bijdragen tijdens het forum kunnen
worden gepresenteerd.
Oekraïne
Op de NAVO-top zal gesproken worden over de Russische agressie-oorlog in Oekraïne.
Rusland is de belangrijkste en meest urgente bedreiging voor het bondgenootschap.
De veiligheid van Oekraïne is direct verbonden met de bredere Europese veiligheid
en vergt derhalve dat Europa verantwoordelijkheid blijft nemen voor de ondersteuning
van Oekraïne. Oekraïne biedt al ruim vier jaar lang succesvol weerstand aan de voortdurende
Russische agressie. Het is nu van belang vast te houden aan de huidige koers van het
verhogen van de druk op Rusland en de steun aan Oekraïne te vergroten. Steun aan Oekraïne
komt zowel Oekraïne als de NAVO ten goede en is daarmee een investering in onze veiligheid.
Het kabinet zet in op het creëren van win-win situaties voor zowel Oekraïne als Nederland
en het bondgenootschap. Nauwe samenwerking met Oekraïne biedt onder meer mogelijkheden
voor de krijgsmacht en bondgenoten om te leren van de door Oekraïne opgedane ervaringen
in moderne oorlogsvoering, waardoor de NAVO beter in staat is onze vijanden af te
schrikken. Ook biedt deze samenwerking de Nederlandse en Europese defensie-industrie
toegang tot Oekraïense innovaties bijvoorbeeld door afspraken over coproductie van
drones.
Het kabinet zet op de NAVO-top in op een duidelijk commitment van de bondgenoten aan
aanhoudende steun aan Oekraïne. Het kabinet blijft zich daarbij inspannen voor een
gelijkere lastenverdeling onder de Europese bondgenoten en een verhoging van de internationale
militaire steun aan Oekraïne. Hierbij zal het kabinet benadrukken dat, naast de vrijgekomen
middelen uit de EU Ukraine Support Loan (USL), een voortzetting van bilaterale militaire steun essentieel is om aan de totale Oekraïense
noden tegemoet te komen. Nederland steunt het gebruik van de USL voor materieel dat
enkel door derde landen zoals de VS kan worden geleverd, bijvoorbeeld Patriot luchtverdedigingsmunitie.
Overige onderwerpen
Nederland verwelkomt de aanwezigheid van NAVO-partners tijdens de diners en sociale
recepties, alsook de ministeriële bijeenkomsten tijdens de NAVO-top in Ankara, wegens
nauwe samenwerking op gebied van de steun aan Oekraïne, de defensie-industrie, en
de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en aan de Zuidflank. De beoogde deelname van
Oekraïne, de EU, de Indo-Pacific partners, en de ICI-partners biedt een belangrijke
gelegenheid om te bevestigen dat het bondgenootschap zal blijven streven naar een
brede en toekomstgerichte benadering van veiligheid. Het kabinet verwelkomt blijvende
nauwe samenwerking met deze NAVO-partners.
Indieners
-
Indiener
T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken -
Medeindiener
D. Yeşilgöz-Zegerius, minister van Defensie