Brief regering : Jaarbeeld 2025 van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)

Nr. 264
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 juni 2026

Hierbij bied ik uw Kamer, mede namens de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid
en Natuur en de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het Jaarbeeld 2025
van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) aan.

De NVWA ziet toe op de veiligheid van voedsel en consumentenproducten, dierenwelzijn
en de bescherming van de natuur via 7 publieke belangen. In haar jaarbeeld 2025 laat
de NVWA zien wat de impact was van het toezicht bij deze publieke belangen. Het jaarbeeld
is toegankelijk via de website van de NVWA https://www.nvwa.nl/jaarbeeld2025.

In 2025 heeft de NVWA opnieuw stappen gezet op het gebied van meer flexibiliteit,
innovatie en samenwerking, om zo te kunnen blijven inspelen op nieuwe ontwikkelingen.
Zo richtte de NVWA zich in op de groeiende online handel met een bijeenkomst voor
influencer agencies om aandacht te vragen voor hun verantwoordelijkheid bij het promoten
van gezondheidsproducten. Ook werkte de NVWA in 2025 onder meer gericht samen met
nationale en Europese partners om het toezicht te versterken op het gebied van waterkwaliteit
en gewasbeschermingsmiddelen. En zette zij digitale systemen in om controles – bijvoorbeeld
op energielabels – efficiënter uit te voeren.

Hieronder licht ik per publiek belang kort en gericht de opbrengsten van het toezicht
in 2025 toe.

Voedselveiligheid

Het publiek belang voedselveiligheid1 richt zich op de hele plantaardige en dierlijke voedselketen. Dat betekent een grote
diversiteit aan onderwerpen en taken. De NVWA past haar manieren van toezicht houden
hierop aan en zet bijvoorbeeld in op het stimuleren van goed gedrag, handhaving waar
nodig en de ontwikkeling van innovatieve manieren van toezichthouden. Zo werkte de
NVWA in 2025 met steekproeven bij formulebedrijven (levensmiddelenbedrijven die onderdeel
zijn van een organisatie met meerdere eigen filialen of franchisers), en paste het
toezicht aan bij bedrijven die het goed deden. Dit verminderde de lasten voor de bedrijven
en stimuleerde goed gedrag. Op het gebied van handhaving deed de Inlichtingen- en
Opsporingsdienst van de NVWA samen met de IGJ, de FIOD en de politie onderzoek naar
de illegale handel in geneesmiddelen via internet (o.a. website funcaps), waarbij
een aantal websites uit de lucht zijn gehaald. Zo voorkwam de NVWA dat meer schadelijke
middelen op de markt kwamen. De NVWA werkt aan een instrument voor zelfbeoordeling
van de voedselveiligheidscultuur bij levensmiddelenbedrijven, een zorgvuldig ingerichte
experimenteerruimte voor novel foods zoals kweekvlees en precisiefermentatie, om ondernemers
de ruimte te geven voor innovatie.

Productveiligheid

Binnen het publiek belang productveiligheid2 draagt de NVWA bij aan het vergroten en borgen van de veiligheid van consumentenproducten
door bedrijven. Ook dit is een publiek belang met een zeer breed palet aan onderwerpen,
waarin een groot aantal bedrijven actief is. De markt ontwikkelt zich bovendien in
een rap tempo. De NVWA beweegt door vernieuwende toezichtsmethoden mee met deze ontwikkelingen.
In 2025 ontwikkelde de NVWA bijvoorbeeld het systeemtoezicht door, een vorm van toezicht
die gebruik maakt van zelfregulerende systemen binnen organisaties of branches. Dit
is een efficiënte manier van toezicht die aansluit bij nieuwe Europese wetgeving.
Daarnaast zette de NVWA crowd sourcing3 in voor meer inzicht in de locaties van attractie- en speeltoestellen, wat mede zorgde
voor een beter beheer van veilige speel- en beweegplekken. Samen met andere betrokken
partijen maakte de NVWA de campagne #Weet wat je online koopt! Dit droeg bij aan bewustwording
bij de consument van de risico’s van het kopen van bijvoorbeeld speelgoed via internet.

Tabaks- en alcoholontmoediging

Met het publiek belang tabaks- en alcoholontmoediging4 draagt de NVWA bij aan het Nationaal Preventieakkoord5 op weg naar een rook- en vapevrije generatie. In 2025 lag de focus van de NVWA op
het toezicht op de illegale handel in vapes en nicotinezakjes. Bij 42% van de controles
in winkels was handhaving nodig en de NVWA nam ruim 650.000 producten in beslag. Bij
de controle of verkopers zich aan de leeftijdsgrens van 18 jaar hielden bij de online
verkoop van alcohol trad de NVWA bij 85% van de inspecties handhavend op. Naast handhavend
toezicht zijn ook preventie en voorlichting van groot belang. De NVWA werkt hiertoe
samen met onder andere het Ministerie van VWS en het RIVM.

Diergezondheid

Het publiek belang diergezondheid6 is gericht op het voorkomen en verspreiden van dierziekten en zoönosen. In 2025 ging
de meeste aandacht binnen dit publieke belang uit naar vermoedens van blauwtong en
vogelgriep. Om verspreiding van dierziekten te voorkomen, zette de NVWA bij haar toezicht
in op reiniging en ontsmetting van veewagens. Een ander speerpunt bij het toezicht
was een goede administratie van het transport, zodat de bron van een ziekte opgespoord
kan worden en verspreiding tegengegaan.

Dierenwelzijn

Het publiek belang dierenwelzijn7 richt zich op het welzijn van landbouwhuisdieren en gezelschapsdieren. De handhavingsaanpak
van de NVWA heeft de afgelopen jaren bij pluimvee geleid tot een significante daling
van het aantal waargenomen letselgevallen aan de slachtlijn. Ook aan het welzijn van
exotische dieren droeg de NVWA bij, onder meer door controles op de huisvestingsnormen
bij de houders van roofvogels. Daarnaast was (en is) de NVWA actief betrokken bij
de handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid van het beleid voor een dierwaardige veehouderij.

Plantgezondheid

Schadelijke plantenziekten en -plagen zijn een risico voor de plantgezondheid en kunnen
onze Nederlandse natuur bedreigen. Binnen het publiek belang plantgezondheid8 richt de NVWA zich op preventie en bestrijding van schadelijke plantenziekten en
-plagen. In 2025 vroegen met name de verspreiding van de Japanse kever binnen de EU,
wratziekte en bruinrot in aardappelen de aandacht en inzet van de NVWA.

Natuur en milieu

Het publiek belang Natuur en milieu9 richt zich op een gezonde leefomgeving van mens, dier en natuur, met bevordering
van de biodiversiteit en waterkwaliteit. In 2025 heeft de NVWA in samenwerking met
de visserijsector cameratoezicht ingevoerd bij het lossen van vis in aangewezen havens.
Dit bevorderde een betere naleving van de regels, hielp illegale visserij te voorkomen
en ondersteunde duurzaam beheer van de visstanden. De Inlichtingen- en Opsporingsdienst
van de NVWA deed verschillende onderzoeken naar illegale handel in en gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen. Door deze middelen uit de handel te nemen, droeg de NVWA
bij aan het reduceren van risico’s voor het milieu en de biodiversiteit.

Tot slot

We leven in een wereld van instabiliteit en onzekerheid, van afnemend vertrouwen in
instituties. Dit vraagt om krachtig toezicht, van een NVWA die robuust en weerbaar
is. Daarvoor is het nodig de handen ineen te slaan.

Toezichthouden vraagt nu en in de toekomst meer en meer samenwerking, nationaal en
internationaal, met andere toezichthouders, beleidsmakers, het bedrijfsleven en de
samenleving. Of het nu gaat om de beheersing van de groeiende stroom online gekochte
consumentenproducten van buiten de EU, de verwezenlijking van het Nationaal Preventieakkoord,
het verbeteren van dierenwelzijn of het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving
over gewasbeschermingsmiddelen: samenwerking is noodzakelijk om deze complexe vraagstukken
het hoofd te bieden.

Ook vernieuwing en flexibiliteit zijn cruciaal in het toezicht. Alleen door mee te
bewegen met alle veranderingen in de maatschappij kan de NVWA dáár zijn waar ze het
meest nodig is en staan voor de veiligheid van mens, dier en natuur.

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, S.P.A. Erkens