Brief regering : Fiche: Verordening multimodale boekingen / MDMS
22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie
Nr. 4387
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 juni 2026
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij drie fiches die werden opgesteld
door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie voorstellen (BNC).
Fiche: Versterking van de wereldwijde veerkracht op gezondheidsgebied tegen de achtergrond
van geopolitieke veranderingen (Kamerstuk 22 112, nr. 4387).
Fiche: Verordening trein ticketverkoop (RTR); herziening Verordening passagiersrechten
spoor (herziening RPRR) (Kamerstuk 22 112, nr. 4386).
Fiche: Verordening multimodale boekingen/MDMS.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen
Fiche: Verordening multimodale boekingen/MDMS
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende multimodale
boekingen en tot het intrekken van Verordening (EG) nr. 80/2009
b) Datum ontvangst Commissiedocument(en)
13 mei 2026
c) Nr. Commissiedocument(en)
COM(2026) 231
d) EUR-Lex
EUR-Lex - 52026PC0231 - EN - EUR-Lex
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
(SEC(2026) 300) – (SWD(2026) 300) – (SWD(2026) 301)
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Transport, Telecom en Energie (Transportraad)
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
h) Rechtsbasis
Artikel 91, lid 1, punt (d) van het Verdrag betreffende de werking van de Europese
Unie (VWEU) en artikel 100(2) van Titel VI.
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstellen
Op 13 mei jl. publiceerde de Europese Commissie (hierna: de Commissie) een pakket
wetsvoorstellen (het «Passagierspakket») bestaande uit drie voorstellen: 1) Verordening
betreffende multimodale boekingen (RMB)1; 2) Verordening betreffende Trein ticketverkoop (RTR)2 en 3) een relatief kleine herziening van de EU verordening passagiersrechten spoor
(RPRR)3. Met het RMB-voorstel wordt de bestaande verordening inzake een gedragscode voor
geautomatiseerde boekingssystemen4 ingetrokken. Hiermee beoogt de Commissie het makkelijker te maken om een internationaal
ticket te reserveren, boeken en betalen, en het gebruik van doorgaande tickets5 te bevorderen, met duidelijke passagiersrechten. Het pakket moet ervoor zorgen dat
mobiliteitsplatforms vervoersopties eerlijk en transparant weergeven, inclusief informatie
over klimaatimpact, zodat reizigers meer keuze en duidelijkheid hebben. Om hierop
toe te zien dienen lidstaten een nationale autoriteit in te stellen voor geschilbemiddeling.
Dit BNC-fiche gaat over de inzet van het kabinet op het RMB-voorstel. Voor de RTR
en de herziening RPRR wordt een apart BNC-fiche opgesteld. Het voorstel beoogt de
ticketmarkt transparanter en eerlijker te maken door een gelijk speelveld te creëren
voor aanbieders van mobiliteitsdiensten. Hierdoor moeten reizigers eenvoudiger toegang
krijgen tot alle beschikbare (multimodale) reisopties. De Commissie verwacht dat dit
de concurrentie versterkt en bijdraagt aan de verduurzaming van de mobiliteitssector.6
Het voorstel legt verplichtingen op aan online mobiliteitsplatforms (Multimodal Digital Mobility Services, MDMS). Dit geldt zowel voor B2C (business-to-consumer) als voor B2B (business-to-business). Onder het voorstel is sprake van een «MDMS-aanbieder» wanneer een digitale dienst
reisinformatie verstrekt en vervoerproducten van twee of meer vervoerders binnen dezelfde
vervoersmodaliteit (spoor, luchtvaart, bus/coach of vervoer over water) aanbiedt,
distribueert of daarnaar doorverwijst voor reizen binnen, naar of vanuit de EU. Voor
B2B MDMS gaat het om diensten die aan zakelijke gebruikers worden aangeboden voor
het reserveren of beheren van vervoerproducten namens klanten. Online zoekmachines
en het MKB zijn uitgezonderd.
MDMS-aanbieders dienen vervoersopties neutraal, non-discriminatoir en transparant
weer te geven, met criteria voor de standaardweergave van reisopties op basis van
o.a. prijs, duur, vertrektijd, toegankelijkheid, en broeikasgas- en CO2-uitstoot. Platforms mogen additionele filteropties aanbieden. De uiteindelijke prijs
van de reisoptie moet eerlijk en transparant worden weergegeven aan de gebruiker.
Een reisoptie mag een prominente plaatsing krijgen, mits transparant weergegeven dat
het om betaalde voorkeursplaatsing gaat. Voor alle MDMS-aanbieders geldt een verplichting
om geanonimiseerde en geaggregeerde marketing-, boeking- of verkoopdata tijdig te
delen op verzoek van een vervoersaanbieder, wanneer zij een commerciële overeenkomst
hebben. B2C MDMS-aanbieders dienen op verzoek van een transportautoriteit (wanneer
actief binnen het gebied waarvoor de transportautoriteit verantwoordelijk is) geanonimiseerde
en geaggregeerde data te delen over passagiersvolumes. Deze data mag alleen gebruikt
worden voor het verbeteren van transport- en duurzaam mobiliteitsbeleid. Hierbij dienen
de autoriteiten de redelijkerwijs gemaakte kosten voor de data-overdracht te dragen.
Voor «onmisbare»7 MDMS-aanbieders geldt een aanvullende verplichting omdat zij door hun positie invloed
kunnen uitoefenen op toegang tot de online ticketverkoopmarkt, bijvoorbeeld door nieuwe
toetreders uit te zonderen of oneerlijke contractuele voorwaarden op te nemen. Zij
dienen aan voorwaarden te voldoen voor eerlijke behandeling van vervoersaanbieders
wanneer zij met hen een commerciële overeenkomst aangaan, zoals het op FRAND-criteria8 baseren van de vergoeding voor diensten van MDMS-aanbieders; het niet verstrekken
van commercieel gevoelige data; en het niet opnemen van exclusiviteitsclausules of
andere oneerlijke voorwaarden.
a) Impact assessment Commissie
De Commissie heeft één gezamenlijke effectbeoordeling uitgevoerd voor de voorstellen
voor multimodale boekingen en voor trein ticketverkoop, met vier beleidsopties. Optie
1 is een lichte interventie die ervoor zorgt dat gegevens eerlijk worden verwerkt
en vervoersaanbiedingen neutraal worden weergegeven op MDMS-platforms. Met voorwaarden
aan contractuele distributieovereenkomsten op onmisbare MDMS-platforms en onmisbare
spoorwegondernemingen. Optie 2 voegt de verplichting toe voor onmisbare spoorwegondernemingen
om distributie van hun tickets mogelijk te maken op MDMS-platforms. Optie 3 voegt
een verplichting toe voor onmisbare spoorwegondernemingen om tickets van concurrenten
te distribueren. Optie 4 is de meest ingrijpende, met een verplichte scheiding van
operationele en ticketdistributiediensten van onmisbare spoorwegondernemingen.
Volgens de Commissie bereikt beleidsoptie 3 de doelstellingen het beste. Het combineert
een completer aanbod en proportionele marktinterventie met beheersbare kosten, ondersteunt
duurzamere reismogelijkheden en levert volgens de kosten-batenanalyse de grootste
netto voordelen op. De Commissie verwacht een efficiëntere werking van MDMS-platforms
en een beter geïntegreerd aanbod van multimodale reismogelijkheden. Volgens de effectbeoordeling
stijgt het aantal tickets verkocht via MDMS-platforms van 433 miljoen in 2019 naar
520 miljoen in 2030 en 854 miljoen in 2050. Daarnaast neemt het aantal multimodale
passagiers toe van 91 miljoen in 2019 naar 94,4 miljoen in 2030 en 130,8 miljoen in
2050. De Commissie verwacht een toename van het aandeel tickets dat via onafhankelijke
MDMS-platforms wordt verkocht. Voor de luchtvaart verwacht de Commissie een verschuiving
van ticketverkoop via centrale reserveringssystemen (CRS-platforms) naar B2C-platforms
en alternatieve distributieplatforms. Zo zou het voorstel bijdragen aan een efficiëntere,
meer geïntegreerde duurzamere EU-markt voor personenvervoer.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
De bereikbaarheid van Nederland is cruciaal voor burgers en bedrijfsleven, de open
economie, het verdienvermogen en het aanbod voor reizigers. Hierbij is naadloos en
multimodaal deur-tot-deurvervoer van cruciaal belang, niet alleen om de mobiliteit
van burgers te verbeteren, maar ook om bij te dragen aan bredere beleidsdoelen zoals
duurzaamheid, toegankelijkheid, inclusiviteit en efficiëntie. Het verbeteren van de
connectiviteit binnen Europa is een doelstelling die het kabinet onderschrijft.9 Het voorstel sluit aan bij het beleidsdoel uit de Mobiliteitsvisie10 om alle vervoerswijzen te integreren in een naadloos mobiliteitssysteem, waarbij
de reiziger kan kiezen voor de juiste modaliteit op het juiste moment. Het kabinet
wil ruimte geven aan innovatieve nieuwe aanbieders, specifiek voor nachttreinen en
internationale spoorverbindingen.11,
12 Het kabinet zet zich actief in voor de ontwikkeling van het internationaal personenvervoer
en Europese agendering van dit onderwerp.13 Optimale benutting van spoor en luchtvaart in goede samenhang maakt het mogelijk
om het aantal korte afstandsvluchten te reduceren.14 Transparantie over en eerlijke weergave van verschillende multimodale vervoersopties
op online platforms draagt hieraan bij. Integrale ticketverkoop en bescherming van
passagiersrechten is hierbij een punt van aandacht. Daarnaast zet het kabinet zich
in voor versterking van de Europese interne markt.15
Digitale platforms spelen een centrale rol in de manier waarop reizigers hun reis
plannen en boeken.16 Het delen van digitale mobiliteitsinformatie tussen vervoerders en platforms is een
belangrijke randvoorwaarde voor een integraal en multimodaal mobiliteitssysteem. Multimodale
reisinformatie ondersteunt het kabinetsdoel dat het openbaar vervoer een serieus alternatief
blijft voor de auto en korte vluchten.17,
18 Met digitale mobiliteitsinformatie kan de reiziger naadloos verschillende vervoerswijzen
combineren. Daarom heeft het kabinet in 2022 het Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata
(DSM) opgezet19 met als doel om mobiliteitsdata met een publiek belang beschikbaar en vindbaar te
maken voor marktpartijen en medeoverheden, zodat de juiste informatie bij de reiziger
terecht komt. Conform de Europese Richtlijn Intelligente Vervoerssystemen (ITS) en
het voorstel voor een Verordening voor Multimodale Reisinformatiediensten (MMTIS)
zet het kabinet in op het digitaal toegankelijk maken van statische en dynamische
informatie over vervoerswijzen.20 Met het vergemakkelijken van multimodaal reizen kan de capaciteit van het netwerk
efficiënter benut worden.21
In de consultatiefase van de voorstellen heeft Nederland twee non-papers ingestuurd22, 23, waarin is gepleit voor FRAND-voorwaarden die een gelijk speelveld creëren, interoperabiliteit
en standaardisatie, het benutten van de opgedane ervaringen met de MaaS-pilots24 in Nederland en het verbeteren van doorgaande tickets. De evaluatie van het Nationale
MaaS-programma toont aan dat een aantal randvoorwaarden op orde moeten zijn om MaaS
verder te brengen. Dit betreft in de eerste plaats het creëren van een gelijk speelveld
op de interne markt waarin MDMS-platforms tickets van vervoersaanbieders door kunnen
verkopen tegen gelijke tarieven en voorwaarden als de vervoerder zelf. Ook goed georganiseerd
toezicht is van belang, waarbij Europese wet- en regelgeving helpt met grensoverschrijdende
regels en afspraken.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet verwelkomt de algemene doelstelling van de Commissie om via dit pakket
aan maatregelen multimodale reizen te bevorderen -zowel nationaal als grensoverschrijdend-
door middel van het vergemakkelijken van het online boeken van één ticket voor een
reis met verschillende vervoersaanbieders, met bijbehorende passagiersrechten. Het
verplicht delen van data tussen vervoerders en platforms en het mogelijk maken van
verkoop van tickets door derden is belangrijk, zodat reizigers alle beschikbare reisopties
kunnen kiezen. Het is nu voor reizigers moeilijk om tickets voor regionale en langeafstandsreizen
binnen de EU te vinden, vergelijken, combineren en boeken. Dit komt mede doordat er
onvoldoende mogelijkheden bestaan om via één verkoopkanaal tickets van meerdere vervoerders
met behoud van passagiersrechten te boeken.
Een neutrale en transparante weergave van data is van belang voor de reiziger. Het
kabinet steunt het doel om het voor reizigers makkelijker te maken om reizen te vinden
en boeken, en reisopties van verschillende aanbieders of verschillende modaliteiten
te vergelijken. Dit maakt opschaling van multimodale boeking- en ticketingplatforms
mogelijk, zodat het potentieel van verschillende modaliteiten en de combinatie ervan
beter kan worden benut. In markten met meerdere middelgrote vervoerders -zoals Nederland-
is dit essentieel om reizigers een compleet en non-discriminatoir overzicht van reisopties
te bieden. Het kabinet zal vragen stellen over hoe het voorstel ervoor zal zorgen
dat MDMS-aanbieders alle relevante vervoerders weergeven, inclusief vervoerders met
minder dan 50% marktaandeel. Doordat er nu geen verplichting is tot het aangaan van
commerciële contracten, slechts tot het verwerken van informatie op neutrale wijze,
is het niet duidelijk voor de reiziger welke opties buiten beschouwing blijven.
Het voorstel zet duidelijke criteria uiteen voor de standaardweergave van reisopties
om neutrale weergave te garanderen waarbij platforms aanvullende filteropties mogen
aanbieden. Reizigers hebben recht op een compleet overzicht van tarieven.25 Het kabinet zal vragen naar waarborgen voor prijstransparantie om te voorkomen dat
internationale tariefconstructies of commerciële afspraken tussen vervoerders ertoe
leiden dat prijsweergave of standaardselecties op platforms goedkopere of efficiëntere
alternatieven wegdrukken.
Het kabinet steunt het doel van het voorstel voor multimodale boekingen om een gelijk
speelveld te creëren door het beschermen van kleinere vervoersaanbieders wanneer zij
een commerciële overeenkomst aangaan met MDMS-aanbieders, door het uiteenzetten van
duidelijke FRAND-voorwaarden waar de contracten aan dienen te voldoen, en het respecteren
van kosten. Dat deze verplichting enkel geldt voor B2C MDMS-aanbieders met een significant
marktaandeel en B2B MDMS-aanbieders, is vanuit proportionaliteitsoogpunt positief.
Dit beperkt de administratieve lasten voor bedrijven en toezichthouders. Het kabinet
zal zich ervoor inzetten dat bij discussie over mogelijke toepassing van deze verplichting
op alle MDMS-aanbieders een balans wordt gevonden tussen een gelijk speelveld, proportionaliteit,
administratieve lasten en regeldruk.
Ten behoeve van de handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid bepleit het kabinet een nadere
verduidelijking van de voorwaarden door de Commissie voor eerlijke, redelijke en non-discriminatoire
vergoeding voor geleverde diensten van MDMS-aanbieders, waarbij kostenoriëntatie als
uitgangspunt geldt. Dit moet gelden als een waarborg tegen machtsmisbruik en een onevenredige
beperking van het verdienvermogen van MDMS-aanbieders voorkomen. Het kabinet zet tevens
in op verheldering van de definities en op stroomlijning ervan met andere relevante
voorstellen zoals het spoor kaartverkoop-voorstel en het voorstel voor multimodale
passagiersrechten.26 Het kabinet vindt dat gebruik van nationale betaalsystemen als de OV-chipkaart en
OV-Pay mogelijk dient te blijven. Deze betaalsystemen zijn verenigbaar met het voorstel
van de Commissie.
Het kabinet steunt de voorwaarden voor het delen van marketing-, boeking- en verkoopdata
door MDMS-aanbieders met deelnemende vervoersaanbieders. Het kabinet steunt de verplichting
voor B2C MDMS-aanbieders om relevante data te delen met de transportautoriteiten.
Het kabinet acht nadere uitwerking van de berekeningswijze van de vergoeding voor
datadeling noodzakelijk voor uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Het kabinet steunt
verdere standaardisatie voor interoperabiliteit en markttoegang, en hecht eraan dat
de invulling van open en interoperabele standaarden aansluit op het lopende EUDIT-project,27 het EU-kader voor multimodale reisinformatie (MMTIS) en interoperabiliteit van sectorspecificaties
conform TSI Telematics.28
Onder het voorstel dienen B2C MDMS-aanbieders jaarlijks informatie te delen over verkochte
tickets per modaliteit en de ticketwaarde, met de Commissie (EU) en de nationale toezichthouder.
Daarnaast dient een B2C-platform op verzoek van de toezichthouder binnen twee maanden
informatie aan te leveren over of zij voldoen aan de voorwaarden voor het hebben van
een significant marktaandeel. Een MDMS-aanbieder die is aangewezen als partij met
significant marktaandeel, hoeft zulke informatie niet opnieuw aan te leveren. Het
kabinet zal aandacht vragen voor effecten op regeldruk en mogelijkheden deze te verlichten.
Tijdens de onderhandelingen zal het kabinet letten op proportionaliteit van lasten
voor handhavingsautoriteiten en de aanbieders. De Nederlandse inzet is erop gericht
om de kosten zo laag mogelijk te houden.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Meerdere lidstaten onderschrijven het belang van het versterken van de interne concurrentiepositie
van het spoorvervoer t.o.v. andere modaliteiten. Naar verwachting zullen in de onderhandelingen
uiteenlopende nationale belangen en de impact op bestaande marktstructuren nadrukkelijk
naar voren komen. Ook stellen lidstaten vragen over bevoegdheden van de Commissie,
extra taken en kosten voor toezichthouders, en implementatietermijnen van het voorstel.
De verwachting is dat het Europees Parlement grotendeels positief zal zijn.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Als onderdeel van de toets of de EU mag optreden in overeenstemming met de EU-verdragen,
toetst het kabinet of de EU handelt binnen de grenzen van de bevoegdheden die door
de lidstaten in de EU-verdragen zijn toebedeeld om de daarin bepaalde doelstellingen
te verwezenlijken.
Het oordeel van het kabinet over de bevoegdheid van de EU is positief. Artikel 91
(VWEU) en artikel 100, lid 2 (VWEU) geven de EU de bevoegdheid om de doelen van de
verdragen voor vervoer na te streven in het kader van een gemeenschappelijk vervoerbeleid.
Op grond van artikel 91, lid 1, VWEU is de EU bevoegd om ter uitvoering van artikel
90 VWEU onder meer de gemeenschappelijke regels vast te stellen voor internationaal
vervoer vanuit of naar of over het grondgebied van één of meer lidstaten, en de voorwaarden
voor toelating van vervoerders tot nationaal vervoer in een lidstaat waar zij niet
gevestigd zijn. De markt van vervoersbewijzen is voor de Commissie gekoppeld aan vervoersdiensten
en valt daarmee onder artikel 91, sub d, overige dienstige bepalingen. Het kabinet
kan zich vinden in deze rechtsgrondslag. Op vervoer is sprake van een gedeelde bevoegdheid
tussen de EU en de lidstaten (artikel 4, lid 2, sub g, VWEU).
b) Subsidiariteit
Als onderdeel van de beoordeling of de EU mag optreden volgens de EU-verdragen toetst
het kabinet de subsidiariteit van het optreden van de Commissie. Dit houdt in dat
het kabinet op de gebieden die niet onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen
of wanneer sprake is van een voorstel dat gezien zijn aard enkel door de EU kan worden
uitgeoefend, toetst of het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten op
centraal, regionaal of lokaal niveau kan worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang
of de gevolgen van het overwogen optreden beter door de Unie kan worden bereikt (het
subsidiariteitsbeginsel).
Het oordeel van het kabinet over de subsidiariteit van het voorstel is positief. Het
doel van het voorstel is om transparantie, eerlijke voorwaarden en een gelijk speelveld
in de digitale vervoersticketmarkt te bevorderen, zodat reizigers eenvoudig alle reisopties
kunnen vinden en de concurrentie op de mobiliteitsmarkt wordt versterkt.
Bij een substantiële toename van grensoverschrijdend multimodaal vervoer kan een gelijk
speelveld binnen de EU onvoldoende door de lidstaten op nationaal, regionaal of lokaal
niveau worden verwezenlijkt. Daarom is een EU-aanpak doeltreffender. Discrepanties
tussen lidstaten zouden de markt verder kunnen fragmenteren en het vrij verkeer kunnen
belemmeren. Optreden op EU-niveau is dan ook gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
Als onderdeel van de toets of de EU mag optreden conform de EU-verdragen toetst het
kabinet of de inhoud en vorm van het optreden van de Unie niet verder gaan dan wat
nodig is om de doelstellingen van de EU-verdragen te verwezenlijken (het proportionaliteitsbeginsel).
Het oordeel van het kabinet over de proportionaliteit is positief. Het doel van het
voorstel is om transparantie, eerlijke voorwaarden en een gelijk speelveld op de interne
digitale vervoersticketmarkt te bevorderen, zodat reizigers eenvoudig alle reisopties
kunnen vinden en de concurrentie op de mobiliteitsmarkt wordt versterkt. Het voorgestelde
optreden is geschikt om deze doelstelling te bereiken omdat de actie op EU-niveau
beperkt blijft tot dat wat nodig is om een duidelijk falen van de markt aan te pakken.
De strengste wettelijke verplichtingen worden namelijk uitsluitend opgelegd aan entiteiten
die aanzienlijke potentieel oneerlijke commerciële invloed kunnen uitoefenen op vervoersbedrijven.
Daarnaast verplicht het MDMS-aanbieders niet om commerciële overeenkomsten aan te
gaan, maar creëert het een kader om eerlijkheid in overeenkomsten te waarborgen. Hiervoor
is wel verdere uitwerking van voorwaarden nodig, zoals de bepaling van een redelijke
vergoeding voor geleverde diensten van MDMS-aanbieders.
5. Financiële consequenties, gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke
aspecten
a) Consequenties EU-begroting
Het totaal van kosten voor de Commissie bij de gepresenteerde maatregelen wordt geraamd
op 398.000 euro, jaarlijks terugkerend voor de periode 2028–2034. Het kabinet is van
mening dat de benodigde EU-middelen gevonden moeten worden binnen de in de Raad afgesproken
financiële kaders van de EU-begroting 2028–2034 en dat ze passen bij een prudente
ontwikkeling van de begroting. Het kabinet wil niet vooruitlopen op de integrale afweging
van middelen na 2034.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of medeoverheden
Aan de Autoriteit Consument & Markt (ACM) is gevraagd een uitvoerbaarheidstoets uit
te voeren de voorstellen RTR en RMB voor de Nederlandse situatie, inclusief de financiële
consequenties.29 Een formele UHT zal later volgen, maar een eerste impactanalyse is opgeleverd op
8 juni 2026. De ACM verwacht dat het toezicht op beide voorstellen veel capaciteit
zal vergen door het complexe regelgevingskader, het grote aantal betrokken partijen
en de toepassing van de open FRAND-norm.
Daarnaast zijn actieve monitoring, klachtbehandeling, samenwerking met buitenlandse
toezichthouders en kennisopbouw nodig om de regels effectief te handhaven. Vertaalt
naar financiële middelen is de integrale kostprijs 967.000 euro per jaar. Dit aantal
FTE sluit aan bij de schatting van de toezichtskosten die de EC maakt in haar effectbeoordeling.30 De ACM schat de nodige capaciteit van de ACM vooralsnog in op structureel 7,5 fte
in totaal vanaf de inwerkingtreden van de voorstellen, waarvan 3 fte voor de RMB.
De ACM merkt op dat de toezichtskosten mogelijk kunnen worden gereduceerd als de FRAND-regels
concreter worden vastgelegd en het toezicht vooral klachtgestuurd wordt ingericht,
zonder actieve monitoring of bewustwordingsverplichtingen. Voorafgaand aan de inwerkingtreding
van de verordeningen verwacht de ACM vanaf het einde van 2026 1 fte aan capaciteit
nodig te hebben om de uitvoering van beide taken voor te bereiden. In de uiteindelijke
uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets zal de ACM de consequenties verder uitwerken.
De totale uitvoeringskosten voor alle nationale overheden, inclusief toezichthouders,
worden in de EU-effectbeoordeling geschat op € 106,5 miljoen euro (35% van de totale
kosten), en de administratieve kosten voor geschilbeslechting en notificaties worden
geschat op € 28.9 miljoen euro, en zijn 9% van de totale kosten (2028–2050 gerelateerd
aan de baseline). De totale extra (eenmalige en terugkerende) administratieve lasten
voor nationale autoriteiten worden geraamd op EUR 1,86 miljoen per jaar. Deze lasten
vloeien voort uit de verplichting om meldingen van platforms met een significante
marktpositie te verwerken en deze informatie aan de Commissie door te geven, en uit
geschilbeslechting. De handhavingskosten voor het toezicht op de uitvoering van de
wetgeving worden geraamd op EUR 6,1 miljoen per jaar. Budgettaire gevolgen worden
ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijk departement, conform de regels
van de budgetdiscipline. Voor uitvoerings- en administratieve kosten is geen budget
gereserveerd op de begroting van IenW, implementatie van dit voorstel vergt daarom
een herprioritering binnen die begroting. Gezien de beperkte financiële ruimte op
het Mobiliteitsfonds zal dat zeer waarschijnlijk ten koste gaan van andere projecten
of beleidsdoelen. Dit zal het kabinet aankaarten bij de Commissie.
c) Financiële consequenties en gevolgen voor regeldruk voor bedrijfsleven en burger
De Commissie heeft in de effectbeoordeling de cumulatieve kosten en opbrengsten uiteengezet
op basis van berekeningen via modellen voor de gevolgen voor, burger en bedrijfsleven.
In een eerdere Nederlandse effectbeoordeling (MDMS-impactanalyse)31 is nog geen kwantitatieve inschatting van kosten en baten gemaakt, omdat het voorstel
niet voldoende concreet was. Daarnaast is de informatie niet bij het kabinet bekend,
omdat dit bedrijfsgevoelig kan zijn. Stakeholders zien technische koppelingen als
een belangrijke uitvoerings- en kostenpost. Standaardisatie kan helpen, maar één verplichte
Europese standaard wordt niet wenselijk geacht. Bovendien vergt samenwerking ook organisatorische
capaciteit.
De totale baten voor de maatschappij als geheel in de EU worden geschat op € 37.6
miljard euro (2028–2050 gerelateerd aan de baseline). De baten-kostenverhouding, inclusief
besparing van externe kosten, wordt geschat op € 37.3 miljard euro netto baten (2028–2050
gerelateerd aan de baseline). Dat bedrag bestaat niet alleen uit regeldrukbesparing,
maar een verwachte stijging van verkoop van (trein)tickets.
Voor bedrijven geldt dat de regeldruk naar verwachting toeneemt, terwijl deze voor
burgers afneemt. Voor zowel MDMS-aanbieders als vervoersaanbieders schat de Commissie
in dat zij op netto baten uitkomen. De Commissie schat in de gezamenlijke effectbeoordeling
bij de voorstellen de totale kosten op € 306 miljoen euro (2028–2050 gerelateerd aan
de baseline). Hiervan zijn 40% eenmalige en terugkerende kosten voor multimodale platforms
voor IT-aanpassingen, geschat op € 122.3 miljoen euro. De baten voor multimodale platforms
en vervoerders worden in totaal in de EU geschat op € 134 miljoen euro (2028–2050
gerelateerd aan de baseline).
Voor MDMS-aanbieders worden zowel eenmalige als terugkerende kosten verwacht als gevolg
van nieuwe verplichtingen. De grootste kostenposten vloeien voort uit IT-aanpassingen
en het opzetten en onderhouden van technische infrastructuur. De belangrijkste kosten
ontstaan door het ontwikkelen en onderhouden van API’s32 voor het delen van niet-persoonsgebonden data met publieke autoriteiten ten behoeve
van mobiliteitsbeheer; IT-aanpassingen voor neutrale en transparante weergave van
vervoersopties; en het delen van marketing- en boekingsdata. Er zijn ook verwachte
besparingen die voortkomen uit efficiëntere en meer gestandaardiseerde onderhandelingen
tussen MDMS-platforms en vervoerders over commerciële overeenkomsten. De netto baten
worden geschat op 11.3 miljoen euro voor MDMS-aanbieders. Gelet op de voorgestelde
uitzonderingen voor mkb-ondernemingen en de relatief hoge drempelwaarden voor significante
marktdeelname, lijkt het voorstel zich in de Nederlandse context voornamelijk te richten
op een beperkt aantal grote distributieplatforms. De regeldruk wordt verminderd doordat
naast MKB, ook zijn uitgezonderd: vervoerders die uitsluitend hun eigen tickets verkopen,
algemene zoekmachines en metasearchplatforms, en partijen die alleen betaal- of technische
infrastructuur aanbieden zonder zelf vervoerproducten te distribueren.
Naar verwachting leiden de voorgestelde maatregelen voor vervoerders zowel tot kosten
als tot besparingen. De belangrijkste eenmalige kosten vloeien voort uit verplichtingen
voor vervoerders om ticketdistributie via MDMS-platforms mogelijk te maken en daarvoor
nieuwe commerciële overeenkomsten aan te gaan. Tegenover kosten staan volgens de Commissie
grotere besparingen doordat regels voor commerciële overeenkomsten en gegevensdeling
onderhandelingen tussen vervoerders en MDMS-platforms efficiënter en minder complex
maken. Voor vervoersaanbieders worden de netto baten door de Commissie geschat op
91.8 miljoen euro.
De baten voor de burgers (reizigers) schat het kabinet positief in op basis van de
onderstaande baten-kosten verhouding in de Europese effectbeoordeling. Naar verwachting
leveren de voorgestelde maatregelen voordelen op voor reizigers doordat vervoersopties
eenvoudiger via één platform kunnen worden gevonden, vergeleken en geboekt. Er wordt
verwacht dat meer concurrentie tussen mobiliteitsplatforms en vervoerders leidt tot
innovatie, betere dienstverlening en mogelijk lagere prijzen. De verbetering van de
regeldruk voor reizigers in Nederland wordt echter ingeperkt doordat bepaalde veelgebruikte
mobiliteitsplatforms worden uitgezonderd vanwege MKB-status. Het is door de uitzondering
niet voldoende duidelijk voor reizigers welke MDMS-aanbieders onder de scope vallen.
Daarom zal het kabinet vragen in hoeverre het beoogde doel bereikt wordt onder deze
uitzondering, en aandacht vragen voor consequenties voor effectiviteit, o.a. door
bovengenoemde consequenties op regeldruk voor burgers.
Reactie op advies Adviescollege toetsing regeldruk (ATR)
ATR kwam tot de volgende adviespunten ten aanzien van het BNC-fiche:
1. ATR adviseert om meer aandacht te besteden aan de werkbaarheid voor reizigers bij
beantwoording van de vraag of de bezochte MDMS-aanbieder valt onder de verplichtingen
van het voorstel of niet.
2. ATR adviseert om toe te lichten op welke wijze het kabinet voorkomt dat eventuele
aanvullende verplichtingen van de ACM leiden tot een disproportionele toename in de
regeldruk.
3. ATR adviseert om de regeldrukberekening, overeenkomstig de Rijksbrede methodiek, toe
te spitsen op de Nederlandse bedrijven en daarbij buiten beschouwing te laten de eventuele
toename in ticketverkoop.
4. ATR adviseert om de regeldrukgevolgen voor reizigers in beeld te brengen, overeenkomstig
de Rijksbrede methodiek, en daarbij rekening te houden met de beperkingen van het
voorstel.
Effectbeoordelingen spelen een belangrijke rol bij het voorkomen van onnodige regeldruk
van EU-wetgeving en waar mogelijk het verminderen daarvan. Vanuit dat perspectief
bezien beschouwt het kabinet een effectbeoordeling als een noodzakelijk ondersteunend
instrument in het besluitvormingsproces. Het kabinet constateert dat kwantificering
van de regeldrukeffecten van het voorstel voor het Nederlandse bedrijfsleven en reizigers
niet mogelijk is zonder nader onderzoek, gezien de effectbeoordeling van de Commissie
slechts beperkt de regeldrukeffecten kwantificeert en slechts een EU-brede analyse
maakt. Het kabinet heeft in het BNC-fiche onderdelen van de RMB geïdentificeerd die
ofwel opgehelderd moeten worden of waar tegengaan van regeldruk extra aandacht vereist
in de onderhandelingen. In overeenstemming met het advies van het ATR pleit het kabinet
in het BNC-fiche ook voor het blijven meewegen en in kaart brengen van de regeldruk
van verschillende voorstellen, maar vooral ook hoe deze regeldruk verminderd kan worden.
Het kabinet zal hier op blijven toezien bij de verdere onderhandelingen over het voorstel.
a) Gevolgen voor concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Een EU-breed geharmoniseerd kader voor ticketverkoop kan concurrentie, innovatie en
eerlijke samenwerking stimuleren, en hiermee het functioneren van de interne markt.
Het voorstel zal naar verwachting de concurrentiekracht van het spoorvervoer versterken,
en mogelijk ook van de Europese toerismesector. Als het voorstel leidt tot economische
groei binnen de interne markt, versterkt dit de internationale concurrentiekracht
van de EU. De maatregelen gelden voor alle platforms die actief zijn op de EU-markt
en leiden naar verwachting niet tot handelsverstoringen. De geopolitieke impact is
beperkt, omdat het voorstel intra-EU reizigersverkeer betreft.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of sanctionering beleid
(inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Het voorstel is een verordening. Op grond van artikel 288 VWEU is een verordening
in haar geheel verbindend en rechtstreeks toepasselijk in alle lidstaten. Er is derhalve
geen omzetting in nationale wet- en regelgeving voorgeschreven. Wel rust op de lidstaten
de verplichting effectief uitvoering te geven aan de verplichtingen van de verordening.
Nationale wet- en regelgeving of uitvoering in strijd met de verplichtingen van het
voorstel dienen weggehaald te worden. Er bestaat nu geen nationale wet- en regelgeving
op het gebied van (internationale) ticketverkoop.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling daarvan
Uitvoerings- en gedelegeerde handelingen zijn toegewezen in artikel 4, lid 7 en 9,
en artikel 11, lid 1. Het vaststellen van uitvoeringshandelingen is gebonden aan de
comitéprocedure uitgezet in artikel 17, lid 2. Het vaststellen van gedelegeerde handelingen
is afgebakend door de uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie in artikel 16.
In artikel 4, lid 7 is een bevoegdheidsgrondslag opgenomen voor de Commissie om via
een uitvoeringshandeling (Artikel 291 VWEU) B2C MDMS-aanbieders met een aanzienlijke
marktpositie in de Unie aan te wijzen op nationaal of EU-niveau. Het toekennen van
deze uitvoeringsbevoegdheid is mogelijk, omdat het niet-essentiële onderdelen van
de basishandeling betreft, namelijk de administratieve handeling van het aanwijzen
van een B2C MDMS met significant marktaandeel op basis van de drempelwaarden in Annex
1. Toekenning van de bevoegdheid is wenselijk, omdat het door de Commissie aanwijzen
moet zorgen voor een eerlijk en duidelijk proces zonder politieke inmenging. Uitvoering
in plaats van delegatie ligt hier voor de hand, omdat er geen sprake is van het wijzigen
of aanvullen van de wetgeving zelf, maar van de uniforme uitvoering van de verordening
binnen de Unie. Uit artikel 17, lid 2, van de verordening volgt dat de uitvoeringshandeling
wordt vastgesteld volgens de raadplegingsprocedure als bedoeld in artikel 4 van verordening
(EU) nr. 182/2011. Het kabinet acht dit de passende procedure omdat het slechts gaat
om een administratieve handeling.
In artikel 4, lid 9,33 is de bevoegdheid voor de Commissie opgenomen om gedelegeerde handelingen vast te
stellen in overeenstemming met Artikel 290 VWEU, en overeenkomstig artikel 16, tot
de wijziging van de drempelwaarden in bijlage I vanwege ontwikkelingen in de B2C MDMS-markt,
ter vaststelling van B2C MDMS-aanbieders met een significant marktaandeel op nationaal
of EU-niveau. Het toekennen van de delegatiebevoegdheid is mogelijk, omdat het niet-essentiële
onderdelen van de basishandeling betreft, namelijk het wijzigen van drempelwaarden
in de bijlage I. Toekenning van deze bevoegdheid acht het kabinet wenselijk, omdat
flexibiliteit nodig is om in te spelen op ontwikkelingen in de markt. Artikel 16 bakent
de bevoegdheden deels voldoende af, namelijk een periode van 5 jaar; de gedelegeerde
bevoegdheid kan te allen tijde door het Europees Parlement (EP) of door de Raad worden
ingetrokken; na consultatie van lidstaten, en met mogelijkheid tot objectie door het
EP of de Raad. Echter, de bevoegdheid dient in artikel 16 of de bijlage I nader te
worden afgebakend door de wijze waarop de drempelwaarden worden berekend duidelijk
op te nemen. Hoewel het wenselijk is dat de hoogte van de drempelwaarden worden aangepast
aan veranderende marktomstandigheden, dient de onderliggende methodiek ongewijzigd
te blijven. Delegatie in plaats van uitvoering ligt voor de hand, omdat het gaat om
wijziging van de basishandeling, niet om eenvormige uitvoering daarvan.
Artikel 11, lid 1, voorziet in de bevoegdheid voor de Commissie om, bij oneerlijke
behandeling van Europese luchtvaarmaatschappijen in een derde land, van B2B MDMS-aanbieders
die in de Unie actief zijn via een uitvoeringshandeling te eisen dat zij luchtvaartmaatschappijen
uit dat derde land op een gelijkwaardige wijze behandelen als hoe luchtvaartmaatschappijen
uit de Unie in dat derde land worden behandeld. Het toekennen van deze bevoegdheid
is mogelijk, omdat het geen essentiële onderdelen van de basishandeling betreft. De
Commissie mag alleen in een concreet geval vaststellen dat er sprake is van oneerlijke
behandeling. Daarnaast is het toekennen van deze uitvoeringsbevoegdheid wenselijk,
omdat hiermee wordt gewaarborgd dat de Unie snel, uniform en effectief kan optreden
tegenover oneerlijke handelspraktijken van derde landen. Artikel 17, lid 2, bepaalt
dat de uitvoeringshandeling wordt vastgesteld volgens de raadplegingsprocedure als
bedoeld in artikel 4 van verordening 182/2011. Deze bevoegdheden dienen te worden
uitgeoefend in overeenstemming met de comitologieverordening.34 Toepassing van deze procedure is hier volgens het kabinet op zijn plaats, omdat dit
de gangbare procedure op dit beleidsterrein is.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum
inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met commentaar t.a.v. haalbaarheid
De Commissie stelt nog geen datum voor als datum van inwerkingtreding van de Verordening.
De gebruikelijke termijn van 20 dagen na publicatie in het Publicatieblad van de Europese
Unie is al wel opgenomen. Voor de volledige implementatie na de datum van inwerkingtreding
is nog geen termijn opgenomen. Het lijkt logisch dat dit gekoppeld zal worden aan
de implementatietermijn van de spoor kaartverkoop-verordening, een termijn van 12
maanden zou dan passen. Dat financiële aspecten vanaf het volgende MFK (2028–2034)
zijn opgenomen, suggereert geen gewenste inwerkingtreding voor 2028. Het kabinet beoordeelt
dit als een redelijke termijn.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Het voorstel zal uiterlijk vijf jaar na de start van de uitvoering van de wetgeving
worden beoordeeld. Dit is een passende evaluatiebepaling volgens het Kabinet.
e) Constitutionele toets
N.v.t.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
De ACM geeft in de eigen impactanalyse aan dat zij de door de Commissie gesignaleerde
problemen op de markt voor de online kaartverkoop onderschrijft. De aanpak van de
problemen via enerzijds verplichtingen voor vervoerders en anderzijds verplichtingen
voor onmisbare kaartverkoopaanbieders, acht de ACM een effectieve aanpak. De ACM heeft
nog wel een aantal onduidelijkheden en verbeterpunten in de wetgevingsvoorstellen
in kaart gebracht. De ACM adviseert om in de onderhandelingen over de wetgevingsvoorstellen
in de Raad de genoemde punten te laten verduidelijken en verbeteren. De ACM twijfelt
aan de proportionaliteit van de strengere verplichtingen voor B2B MDMS-aanbieders
en B2C MDMS-aanbieders met SMP, FRAND-normen en een verbod op exclusiviteitsclausules,
omdat de probleemanalyse van de EC op dit punt algemeen blijft. Ook acht de ACM de
drempels voor het aanwijzen van B2C MDMS met SMP onvoldoende gespecificeerd. De ACM
acht de RRT effectief, uitvoerbaar en handhaafbaar indien de hiervoor geschetste onduidelijkheid
in de reikwijdte van de verplichting voor vervoerders wordt weggenomen.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Het voorstel heeft geen voorziene implicaties voor ontwikkelingslanden anders dan
de genoemde consequenties voor derde landen in het algemeen zoals aangegeven onder
onderdeel 5d.
Ondertekenaars
T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken