Brief regering : Toezeggingen gedaan tijdens het het commissiedebat personen- en familierecht van 16 april 2026

Nr. 143
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 juni 2026

1. Aanleiding

In het Commissiedebat personen- en familierecht op 16 april jl. heb ik met uw Kamer
onder meer gesproken over de wenselijkheid van een nieuw wetsvoorstel waarmee de voorwaarden
worden aangepast voor de wijziging van de geslachtvermelding in overheidsregistraties.
Ik heb daarbij toegezegd mij ervoor in te spannen om uw Kamer vóór het Commissiedebat
emancipatie, dat plaats zal vinden op 25 juni aanstaande, te informeren over mijn
gesprek met vertegenwoordigers van de transgendergemeenschap dat ik onder andere hierover
heb gevoerd. Daarnaast heb ik toegezegd uw Kamer te informeren over de problematiek
waar mensen tegenaan lopen nadat de rechter hun verzoek om een geslachtsvermelding
«x» in de geboorteakte heeft toegewezen. Ten slotte heb ik toegezegd mijn best te
doen om u een beeld te geven van hoe de toekomst eruitziet op het punt van een aanpassing
van de voorwaarden voor wijziging van de geslachtsregistratie. Met deze brief kom
ik tegemoet aan die toezeggingen.

Op 21 mei 2026 heb ik een kennismakingsgesprek gehad met vertegenwoordigers van Transgender
Netwerk en het COC. Het was een prettig gesprek waarbij vanuit Transgender Netwerk
het belang van een beter toegankelijke procedure voor aanpassing van de genderregistratie
voor het voetlicht is gebracht. Dit kabinet hoopt bij te dragen aan een samenleving
waarin het recht om te zijn wie je wilt zijn onvoorwaardelijk is en niet ter discussie
staat. Je hoeft je bestaansrecht niet te verdienen en hebt geen goedkeuring nodig
van de samenleving. We mogen van elkaar vragen om dit recht te erkennen. We vragen
niemand om van overtuiging te veranderen.

2. Wijziging van de geslachtsregistratie van «m» naar «v» of andersom

Het is voor de persoon met een genderidentiteit die niet aansluit bij het op de geboorteakte
opgenomen geslacht, onder voorwaarden mogelijk om de vermelding van diens geslacht
in de geboorteakte te laten wijzigen van «m» naar «v» of van «v» naar «m». Die voorwaarden
zijn sinds 1 juli 2014 (Stb. 2014, nr. 1) als volgt. De persoon in kwestie:

– is 16 jaar of ouder,

– is voorgelicht over de juridische gevolgen van de wijziging, en

– beschikt over een deskundigenverklaring – afgegeven door een aangewezen arts of psycholoog
– waaruit blijkt dat de duurzame overtuiging bestaat tot het andere geslacht te behoren.

Na aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar de geboorteakte
is opgeslagen wordt de geslachtsregistratie gewijzigd. Bij die gelegenheid kan ook
een nieuwe voornaam worden gekozen. In de jurisprudentie bestaan er inmiddels meerdere
voorbeelden waarbij rechters ook een verzoek tot wijziging van de registratie bij
jongeren onder de 16 toewijzen.

Tot 11 augustus 2025 was bij uw Kamer een wetsvoorstel aanhangig waarmee werd beoogd
de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte
aan te passen (Kamerstukken 35 825). Het vorige kabinet heeft dit wetsvoorstel op verzoek van uw Kamer ingetrokken.

In het gesprek met Transgender Netwerk kwam duidelijk naar voren dat er nog steeds
een grote behoefte bestaat aan een aanpassing van de voorwaarden voor wijziging van
de geslachtsvermelding. Het gaat dan zowel om de vereiste deskundigenverklaring als
om de leeftijdsgrens van 16 jaar voor de wijziging van de geslachtsvermelding aan
de balie. Tijdens het gesprek is ook toegelicht welke knelpunten het oplevert voor
jongeren om een identiteitskaart of paspoort te hebben waarin het geslacht en de voornaam
niet aansluiten bij het gender waarin en de naam waarmee wordt geleefd. Je identiteitskaart
vormt dan steeds een bron van zorgen; in het openbaar vervoer of de supermarkt, maar
ook bijvoorbeeld bij het aannemen van een bijbaantje. Hoewel rechters ook de wijziging
van de geslachtsregistratie bij transgender jongeren onder de 16 toewijzen, wordt
deze procedure door hen als langdurig en onzeker ervaren.

Het gesprek met Transgender Netwerk en het COC onderstreepte de belangrijke taak die
wij als overheid hebben om ervoor te zorgen dat iedereen zichtbaar zichzelf kan zijn,
ongeacht je gender. Het belang van deze opdracht wordt door het kabinet gedeeld. Ook
het coalitieakkoord spreekt dit uit: We blijven werken aan de acceptatie, veiligheid
en emancipatie van de transgendergemeenschap, op straat, op school, op de werkvloer
en overal in binnen- en buitenland.

3. Ervaringen van mensen met een «x» in de overheidsregistraties

Met Transgender Netwerk is daarnaast gesproken over de positie van een groeiende groep
personen die zich niet of niet steeds thuis voelen bij een registratie «m» of «v».1 Zij hebben behoefte aan een non-binaire geslachtsvermelding. In de rechtspraak wordt
inmiddels regelmatig de opname van een non-binaire geslachtsvermelding in de geboorteakte
uitgesproken in de vorm van een «x». Er zijn als gevolg daarvan inmiddels zo’n driehonderd
personen met een «x» in de geboorteakte en in het paspoort. Op dit moment is er geen
specifieke wettelijke regeling voor deze wijziging, noch voor de juridische betekenis
of doorwerking hiervan in de maatschappij. Een concept-initiatiefwetsvoorstel om deze
aspecten te regelen heeft van 27 oktober tot 8 december 2023 in internetconsultatie
gelegen.2 Hoe en wanneer dit conceptvoorstel een vervolg krijgt is primair aan de initiatiefnemers.

Op uitdrukkelijk verzoek vanuit uw Kamer heb ik in het gesprek ook gevraagd waar personen
met een «x» in het paspoort in de praktijk tegenaan lopen. Transgender Netwerk meldde
problemen voor personen met een «x» bij de toegang tot zorg- en andere verzekeringen,
bij de communicatie met pensioenaanbieders en met de toegang tot dienstverlening door
banken, zoals het openen van een bankrekening. Transgender Netwerk gaf daarbij aan
dat voor veel organisaties de betekenis van een «x» in het paspoort nog onbekend is,
waardoor voor deze organisatie ook onduidelijk is hoe daarmee om te gaan. Zij pleitten
ook daarom voor een goede wettelijke regeling van de «x». Er werd een duidelijk signaal
afgegeven dat deze groep er is en dat zij tegen problemen aanlopen. Ik neem deze problemen
serieus. Zoals ik in het Commissiedebat personen- en familierecht reeds heb opgemerkt,
ben ik de initiatiefnemers van het wetsvoorstel voor de «x» graag behulpzaam waar
mogelijk. Waar ik daarnaast een rol kan spelen bij het onder de aandacht brengen van
deze problemen in de betreffende sectoren en het op gang brengen van het gesprek,
ben ik daartoe graag bereid.

4. Toekomst nieuwe wet

Momenteel verken ik de contouren voor een vereenvoudiging van de procedure voor het
wijzigen van de geslachtsregistratie. De inzet van het kabinet is om op dit punt stappen
te zetten, in lijn met het coalitieakkoord. Tegelijkertijd heeft de behandeling van
het vorige wetsvoorstel laten zien welke zorgen er in uw Kamer bestaan bij dit onderwerp.
Het is voor het kabinet van belang dat een nieuw wetsvoorstel kan steunen op een brede
basis, daar zet het kabinet zich voor in.

Zodra meer duidelijkheid bestaat over de inhoud en het voorziene tijdpad van de beoogde
vereenvoudiging zal ik uw Kamer informeren.

Mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie,

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
K.T. van Bruggen