Brief regering : Rapport Impactanalyse uniforme domeinnaamextensie

Nr. 1521
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 juni 2026

Door een wildgroei aan domeinnamen is een situatie ontstaan waarin het afzenderschap
van overheidswebsites (en e-mails) niet altijd duidelijk is. Hierdoor lopen jaarlijks
(tien)duizenden Nederlanders het risico schade te ondervinden door phishing, fraude
of andere vormen van misleiding1. Het ontbreekt aan een uniek en betrouwbaar overheidskenmerk dat niet makkelijk is
te kopiëren of na te maken en waaraan een officiële overheidswebsite (of e-mail) direct
te herkennen is. Een uniforme domeinnaamextensie draagt bij aan meer herkenbaarheid,
meer consistentie en meer grip op het digitale domeinlandschap. Door het publieke
digitale gezicht van de overheid onder één herkenbaar en centraal geregisseerd stelsel
te organiseren, ontstaat meer grip op een belangrijk deel van de digitale basisinfrastructuur
en kunnen eisen aan beheer, veiligheid en continuïteit meer robuust worden ingericht.

Voorafgaand aan eventuele vervolgstappen heb ik een impactanalyse laten uitvoeren
om de haalbaarheid, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van een uniforme domeinnaamextensie
voor overheidswebsites in beeld te brengen. Daarmee geef ik invulling aan eerdere
toezeggingen2 en aan de motie van het lid Ceder (CU).3 Deze impactanalyse bied ik u hierbij aan. In de impactanalyse zijn zowel de second-level
domeinnaamextensie .gov.nl als .overheid.nl onderzocht. De impactanalyse dient als
input voor de verdere besluitvorming over het wel of niet invoeren van een uniforme
domeinnaamextensie.

Impact

Uit het onderzoek blijkt dat een uniforme domeinnaamextensie bijdraagt aan grotere
herkenbaarheid, meer consistentie en meer grip op het digitale domeinlandschap van
de (rijks)overheid. Ook wordt met de invoering van een uniforme domeinnaam de uitgifte
centraal gecoördineerd. Hierdoor kunnen eisen worden gesteld aan veiligheid en toegankelijkheid,
en wordt nieuwe wildgroei voorkomen.

De organisatorische impact is aanzienlijk, omdat het huidige domeinlandschap versnipperd
is. Invoering vraagt daarom om duidelijke kaders voor beleid, uitgifte, beheer, uitzonderingen
en toezicht.

Technisch is de invoering goed mogelijk, maar er moet rekening worden gehouden met
koppelingen, doorverwijzingen, certificaten, vindbaarheid en afhankelijkheden met
andere systemen. Ook communicatie is belangrijk: de meerwaarde van een uniforme domeinnaam
zit in betere herkenbaarheid voor eindgebruikers (inwoners en ondernemers in binnen-
en buitenland). Deze herkenbaarheid ontstaat alleen als de betekenis van de nieuwe
domeinnaam duidelijk wordt uitgelegd. Tijdens de overgangsperiode kunnen oude en nieuwe
domeinnamen naast elkaar bestaan, wat kwetsbaar kan zijn.

Financiële haalbaarheid

De kosten voor de invoering bestaan uit investeringen voor betere aansturing, een
(tijdelijk) expertteam dat organisaties helpt bij het opschonen en omzetten van domeinnamen,
en communicatie naar het publiek. Ook het aantal domeinen en hun technische complexiteit
bepalen de kosten. Uit het onderzoek blijkt dat de kosten aanzienlijk dalen als de
invoering wordt gecombineerd met het opschonen van het bestaande webportfolio. Onnodige,
dubbele of verouderde websites hoeven dan niet allemaal omgezet te worden. Zo kan
50% tot 60% van de overheidswebsites van de rijksoverheid worden opgeschoond of samengevoegd.
Dit leidt op termijn tot structurele besparingen van gemiddeld € 23 miljoen per jaar.
De eenmalige kosten voor het omzetten van de domeinen van de rijksoverheid kunnen
worden beperkt tot ongeveer € 24 miljoen. Ter vergelijking: als alle domeinen één
voor één worden omgezet zonder opschoning, bedragen de eenmalige kosten gemiddeld
€ 50 miljoen.4 Door structureel op te schonen, verdient het traject zichzelf al na drie tot vijf
jaar terug.

Mogelijke invoeringsscenario’s

In de impactanalyse zijn twee theoretische implementatiescenario’s op hoofdlijnen
uitgewerkt. Het eerste scenario geeft prioriteit aan het versneld omzetten van belangrijke
centrale websites, zoals overheid.nl en rijksoverheid.nl, als makkelijk te begrijpen
vertrekpunt om richting het publiek te gaan communiceren over de uniforme domeinnaamextensie.
In dit scenario bedraagt de doorlooptijd maximaal vijf jaar. Het tweede scenario kiest
voor een meer geleidelijke invoering, met een gefaseerde omzetting van eenvoudige
naar meer complexe websites en een doorlooptijd van vijf tot maximaal tien jaar. Het
eerste scenario biedt sneller zichtbare publiekswaarde; het tweede scenario is vanuit
uitvoerbaarheid en beheersbaarheid meer geleidelijk van aard. Financieel laat het
eerste scenario sneller rendement zien: de terugverdientijd wordt geraamd op ongeveer
twee tot drie jaar. Voor het tweede scenario wordt de terugverdientijd geraamd op
ongeveer drie tot vijf jaar.

Conclusie en vervolgstappen

De impactanalyse laat zien dat er een duidelijke opgave ligt om het webportfolio van
de (rijks)overheid op orde te brengen. Om de overheidsinformatie en dienstverlening
beter herkenbaar en begrijpelijk te houden is een stevige regie op de domeinnamen
noodzakelijk en is het nodig dat het aantal domeinnamen moet worden teruggebracht.
Verkend wordt of de voordelen die een extensie biedt aansluiten bij de al lopende
trajecten om overheidsinformatie en diensten in het kader van de Slagvaardige Overheid
te ontsluiten via de centrale websites overheid.nl en rijksoverheid.nl5.

Om te komen tot een zorgvuldige afweging om domeinnaamextensie in te voeren wordt
dit jaar een praktisch programmavoorstel voor implementatie van de uniforme domeinnaamextensie
uitgewerkt. Dit omvat ook een voorstel tot verdeling van de te verwachten kosten en
baten per organisatie.

Parallel aan- en in samenhang met het programmavoorstel voor de domeinnaamextensie
wordt op basis van het Nationaal Actieplan Webbeleid, dat op 1 juli 2025 met uw Kamer
is gedeeld6, een voorstel uitgewerkt voor de opschoning van websites van de rijksoverheid. Opschoning
is hoe dan ook noodzakelijk voor de beheersbaarheid en de begrijpelijkheid van het
webportfolio van de rijksoverheid. Voor het kerstreces zal ik uw Kamer opnieuw informeren
over de stand van zaken.

In geval van een positief besluit op de invoering van de uniforme domeinnaamextensie
wordt het als eerste stap verplicht om de domeinnaamextensie te gebruiken voor alle
nieuwe (publieksgerichte) websites van de rijksoverheid, worden als tweede stap de
bestaande websites van de rijksoverheid opgeschoond en worden als laatste stap de
overgebleven websites van de rijksoverheid omgezet.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. van der Burg