Brief regering : Stand van zaken bij de Douane

Nr. 112
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 11 juni 2026

Graag ga ik met u in gesprek over de stand van zaken bij de Douane. In de nu voorliggende
brief wordt uw Kamer geïnformeerd over actuele onderwerpen die spelen bij de Douane.
In de lijn van mijn voorgangers zal ik uw Kamer twee keer per jaar een stand van zakenbrief
Douane toesturen. Recent heeft u op het terrein van de Douane tevens de Jaarrapportage
2025 ontvangen1, een brief over de privacy-audit Wet politiegegevens2 en een brief over het onderhandelingsresultaat nieuwe Douanewetboek van de Unie3.

Sinds mijn aantreden op 23 februari jl. heb ik als Staatssecretaris de Douane in mijn
portefeuille. In deze eerste periode heb ik kennisgemaakt met de organisatie en tijdens
werkbezoeken gesproken met medewerkers die zich dagelijks inzetten voor de grote opgaven
waar de Douane voor staat. Daarbij zie ik een grote betrokkenheid en professionaliteit,
maar ook de druk waaronder de Douane opereert.

De Douane werkt in een omgeving die voortdurend in beweging is. De taken nemen zowel
in omvang als in complexiteit toe, onder meer als gevolg van nieuwe Europese verplichtingen,
geopolitieke ontwikkelingen en de sterke toename van e-commercezendingen. Dit vraagt
om scherpe prioritering, een meer informatiegestuurde werkwijze, waaronder de zorgvuldige
inzet van algoritmen, en verdere modernisering van toezicht, dienstverlening aan burgers
en bedrijven, en IT-ondersteuning.

De komende jaren zullen in belangrijke mate bepaald worden door omvangrijke Europese
ontwikkelingen, waaronder het nieuwe Douanewetboek van de Unie (nDWU) en de intensivering
van de samenwerking tussen douanediensten.

In samenhang hiermee werkt de Douane aan de doorontwikkeling van het IT-landschap,
het versterken van de uitvoeringscapaciteit en het vergroten van de weerbaarheid van
zowel de organisatie als de Nederlandse buitengrens.

De Douane vervult een essentiële rol als poortwachter van de Nederlandse en de Europese
Unie (EU). Zij draagt bij aan de veiligheid van de samenleving en het goed functioneren
van internationale handelsstromen. Daarnaast int de Douane aanzienlijke bedragen aan
invoerrechten en accijnzen. Een goed functionerende Douane is daarmee van groot belang
voor zowel onze veiligheid als onze economie. Tegen deze achtergrond informeer ik
uw Kamer in deze brief over de actuele ontwikkelingen en de voortgang op de belangrijkste
dossiers.

Nieuwe Douanewetboek van de Unie

Op 28 maart jl. is een voorlopig akkoord bereikt over het nDWU. De Nederlandse Douane
heeft een substantiële bijdrage geleverd aan de totstandkoming hiervan. Het nDWU voorziet
onder meer in de oprichting van een Europese Douaneautoriteit (EUCA) en een versterkte
Europese coördinatie van het toezicht. Over het onderhandelingsresultaat en het vervolgtraject
bent u in mijn brief van 21 april jl. geïnformeerd4.

Nu de fase van onderhandelingen is afgerond, richt de aandacht zich op de (voorbereiding
op de) implementatie en uitvoering van de nieuwe regels.

Dit betekent voor de Douane een brede modernisering van het douanestelsel waarbij
de focus verschuift van de traditionele aangifte naar een datagedreven werkwijze.
Hiervoor ontwikkelt de EU een centrale datahub.

Dit vergt intensieve coördinatie en gezamenlijk optreden, waarbij adequate nationale
afstemming en gerichte beïnvloeding op EU-niveau essentieel zijn. Via het Overleg
Douane-Bedrijfsleven (ODB) wordt het bedrijfsleven hier nauw bij betrokken.

Hoeveelheids- en waardeoverschrijdingen

Zoals in de hiervoor genoemde brief van 21 april jl. toegelicht5, voorziet het nDWU in de mogelijkheid om een douaneschuld die ontstaat bij hoeveelheidsoverschrijdingen
van een bepaalde vergunning door bedrijven onder voorwaarden teniet te laten gaan.
Deze voorziening komt tegemoet aan de knelpunten die het bedrijfsleven ervaart bij
vergunningsoverschrijdingen. Een overschrijding van de hoeveelheid en waarde betekent
dat een voorwaarde van de vergunning niet is nageleefd. Hierdoor wordt een hoger tarief
over de ingevoerde goederen gerekend. Dit kan leiden tot een onverwacht hoge douaneschuld.
Nederland vindt het heffen en innen van een douaneschuld in dit soort gevallen disproportioneel,
vooral wanneer de overschrijding de enige voorwaarde is waar niet aan wordt voldaan.
Vaak geldt hierbij ook dat, als tijdig zou zijn verzocht om aanpassing van de vergunning,
dat verzoek zonder meer zou zijn ingewilligd.

De regeling in het nDWU die aan dit knelpunt tegemoetkomt, zal van toepassing zijn
op gevallen die ontstaan na inwerkingtreding van het nDWU. Voor gevallen die onder
de huidige wetgeving zijn ontstaan, bestaat geen vergelijkbare mogelijkheid.

Op dit moment ligt een aantal zaken voor bij de Hoge Raad die over deze kwestie gaan.
De Douane is voornemens om – in overleg met desbetreffende partijen – lopende bezwaren
en beroepen aan te houden totdat de Hoge Raad uitspraak heeft gedaan. Het gaat daarbij
om zaken die eenzelfde rechtsvraag betreffen. Daarmee kunnen deze partijen ook profiteren
van een eventuele gunstige uitspraak van de Hoge Raad. Tot slot probeert de Douane
door het geven van gerichte voorlichting aan het bedrijfsleven te voorkomen dat zich
hoeveelheids- of waardeoverschrijdingen voordoen.

Markttoezicht en e-commerce

Markttoezicht

Nederland heeft aan de Europese Commissie toegezegd het markttoezicht te versterken
door meer te controleren. De Douane heeft hier invulling aan gegeven door per december
2025 het toezicht te intensiveren en het voortouw te nemen in de samenwerking met
de markttoezichthouders. Momenteel wordt verkend op welke wijze de Douane een meer
zelfstandige rol kan vervullen binnen het domein markttoezicht. Daarmee kan de Douane
sneller pakketten van de markt halen en zelf eenvoudige niet-conforme zendingen tegenhouden.
De realisatie over de eerste vier maanden van 2026 laat zien dat de Douane op schema
ligt om de toegezegde uitbreiding van 28.000 controles in 2026 te realiseren. Uw Kamer
is eerder geïnformeerd over de extra financiële middelen voor de versterking van het
toezicht op e-commerce6. Deze middelen worden ingezet voor de versterking en innovatie van markttoezicht
maar ook voor de uitbreiding van het fiscale toezicht. De Douane staat daarbij voor
een stevige, maar vooralsnog haalbare, wervingsopgave om het voorgenomen groeipad
richting 2028 te kunnen bereiken.

E-commerce

De huidige e-commercestroom is niet te controleren voor de Douane. Dit omdat het om
extreem grote hoeveelheden losse pakketten gaat waarvan een groot deel niet voldoet
aan Europese regelgeving. In 2026 vinden in Europees verband twee belangrijke ontwikkelingen
plaats die de e-commercestroom meer beheersbaar moeten maken. Per 1 juli 2026 vervalt
de de-minimisvrijstelling, de vrijstelling van invoerrechten voor zendingen met een
lage waarde (tot en met € 150). Vanaf dat moment volgt er een tijdelijke, vaste invoerheffing
van € 3 per aangifteregel voor zendingen met een waarde tot en met € 150. Vanaf 1 juli
2028 is er een EU- Douane Datahub die de invoertarieven voor e-commerce zendingen
zal berekenen. Vanaf dit moment vervalt het vaste tarief van € 3 en geldt een per
productgroep berekend tarief aan invoerrechten op pakketten met een waarde tot € 150.
Daarnaast wordt een Europese handelingskostenvergoeding (Union Handling Fee) ingevoerd
ter dekking van de kosten van toezicht en controle op de e-commercestroom, met een
beoogde ingangsdatum van 1 november 2026. Deze ontwikkelingen leiden tot nieuw uit
te voeren fiscale taken voor de Douane.

Voor de implementatie en uitvoering hiervan en voor de gewenste intensivering in het
markttoezicht wordt voor de Douane structureel ruim € 80 miljoen per jaar beschikbaar
gesteld. Daarmee kan het toezicht op de e-commercestroom door de Douane en de marktoezichthouders
worden versterkt. Dit betreft onder meer de uitbreiding van de personele capaciteit
en investeringen in de aanpassing en uitbreiding van IT-systemen en scanplatforms.

In het e-commercedomein vinden momenteel veel ontwikkelingen plaats die bijdragen
aan een modern en toekomstbestendig Douane- en toezichtssysteem. Deze wijzigingen
hebben niet alleen gevolgen voor de Douane, maar raken ook het bedrijfsleven, dat
eveneens in korte tijd processen en systemen moet aanpassen. De Europese Commissie
(DG TAXUD) werkt aan de ontwikkeling van e-commercefunctionaliteiten binnen de EU-Douane
Datahub. De verwachting is dat op 1 juli 2028 een Europees systeem beschikbaar komt
voor de afhandeling van e-commerceaangiften. De korte implementatietermijnen brengen
risico’s met zich mee voor de tijdige en volledige uitvoering. Om deze risico’s te
beheersen, is de uitvoering gestart met de realisatie vooruitlopend op definitieve
wetgeving en nadere specificaties. Tevens is prioriteit gegeven aan de minimaal noodzakelijke
aanpassingen op het gebied van data, veiligheid, autonomie en privacy, waarbij minder
urgente onderdelen waar mogelijk gefaseerd worden ingevoerd.

Gezien de impact op zowel de Douane als het bedrijfsleven is ingezet op vroegtijdige
betrokkenheid van het bedrijfsleven bij de uitwerking van de maatregelen en de verwachte
gevolgen daarvan. Omdat de Douane hierbij afhankelijk is van informatie die vanuit
de Europese Commissie beschikbaar moet worden gesteld, verloopt dit minder voorspoedig
dan gewenst. Zo kan het bedrijfsleven bijvoorbeeld nog niet kennisnemen van de definitieve
regelgeving.

Integriteit

Op dinsdag 14 april jl. zijn drie medewerkers van de Douane aangehouden. Ze worden
onder meer verdacht van computervredebreuk en schending van hun ambtsgeheim. Deze
aanhoudingen onderstrepen de aanhoudende kwetsbaarheid van de Douane voor criminele
organisaties en bevestigen de noodzaak tot onverminderde inzet om de Douane en haar
medewerkers hiertegen te beschermen en weerbaarder te maken.

De organisatie opereert in een omgeving waarin ondermijnende criminaliteit actief
zoekt naar ingangen binnen de organisatie. Hoewel risico’s nooit volledig kunnen worden
uitgesloten, benadrukken incidenten zoals deze het belang om voortdurend aanvullende
stappen te zetten, onder meer op het gebied van screening.

De Douane zet daarom gericht al geruime tijd in op een verdere versterking van het
screeningsbeleid, waaronder een bredere toepassing van periodieke screening, de invoering
van continue screening en een uitbreiding van de doelgroep VOG Politiegegevens (VOG-P).
In de stand-van-zakenbrief van december jl. is uw Kamer geïnformeerd over de gesprekken
met de vakbonden over de aanpassing van het Personeelsreglement ten behoeve van periodieke
screening. Deze worden onverkort voortgezet. Ook is periodieke screening onderwerp
van gesprek in de ministeriële Taskforce Ondermijning.

Tegelijkertijd wordt onder andere met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
verder gesproken over de mogelijkheden om continue screening voor bepaalde functies
mogelijk te maken. Deze vorm van screening is administratief minder belastend dan
periodieke screening. Voor implementatie dienen echter eerst de benodigde randvoorwaarden
te worden gecreëerd.

In dat kader wordt verkend op welke wijze continue screening het best kan worden verankerd,
onder meer door middel van een kapstokbepaling in de CAO-Rijk, dan wel door het creëren
van een wettelijke grondslag. Aangezien de CAO-onderhandelingen voor onbepaalde tijd
waren stilgelegd, is verdere voortgang op dit punt uitgebleven7. De Douane blijft zich inspannen om tot vervolgstappen te komen.

In vervolg op de door uw Kamer aangenomen motie van het lid Koops8, waarin wordt verzocht te onderzoeken of voor bepaalde douanefuncties – waarbij medewerkers
toegang hebben tot informatie die voor criminelen interessant kan zijn – een verklaring
van geen bezwaar kan worden vereist, wordt bezien voor welke functies binnen de Douane
dit aangewezen is. Daartoe worden momenteel zowel bestaande vertrouwensfuncties als
functies die nog niet als zodanig zijn aangewezen getoetst aan de vernieuwde AIVD-leidraad.
De leidraad biedt meer ruimte voor aanwijzing, waarbij naast het rubriceringsniveau
ook kennisaggregatie binnen een functie wordt meegewogen. De verwachting is dat dit
leidt tot een toename van het aantal functies dat als vertrouwensfunctie wordt aangemerkt
en daarmee onder een strengere, periodieke screening komt te vallen. De herijking
wordt naar verwachting begin volgend jaar afgerond. Met dit onderzoek geeft de Douane
invulling aan het in de motie opgenomen verzoek.

Ondermijning

De Douane vervult dankzij haar unieke informatiepositie, expertise en bevoegdheden
een belangrijke rol in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. In de afgelopen
periode zijn op nationaal vlak diverse stappen gezet om de aanpak verder te versterken
en te verbreden. Tegelijkertijd wordt ook internationaal ingezet op het versterken
van deze aanpak, onder meer door de inzet van douaneattachés. Zo zijn in de eerste
helft van dit jaar attachees gestart in Washington D.C. en Peru en is een verkenningsmissie
afgerond naar de plaatsing van een attaché in West-Afrika. De keuze voor het land
voor de plaatsing van de Douane-attaché zal voor de zomer van 2026 gemaakt worden.

Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland

Op 26 mei jl. heeft de Minister van Justitie en Veiligheid de Koersbrief Ondermijning
door georganiseerde criminaliteit, inclusief het eerste Dreigingsbeeld Ondermijning
Nederland (DON), aan uw Kamer aangeboden9. De Douane is een actieve partner bij zowel de totstandkoming als de opvolging van
het DON.

Het DON bevestigt voor de Douane het beeld van een crimineel speelveld waarin actoren
zich snel aanpassen en zoeken naar kwetsbaarheden in het logistieke systeem. De Douane
is alert op de veranderingen in de modus operandi van criminelen en past haar toezicht
daarop aan, bijvoorbeeld door intensievere inzet op kleinere zeehavens. De Douane
gebruikt het dreigingsbeeld om samen met partners als FIOD, Belastingdienst politie,
het OM en de Koninklijke Marechaussee te werken aan verdergaande samenwerking op het
gebied van intelligence.

Intensiveren en verbreden van de inzet tegen drugssmokkel

De Douane intensiveert en verbreedt de aanpak van drugssmokkel op meerdere fronten.
In de haven van Vlissingen wordt later dit jaar de operationele capaciteit uitgebreid,
met versterking van fysieke toezicht en de inzet van extra speurhonden. Daarnaast
wordt het gebruik van drones in de loop van dit jaar uitgebreid naar de regio's Arnhem
en Eindhoven. De voorbereidingen hiervoor zijn in volle gang. Daarnaast is op Maastricht
Aachen Airport, mede op initiatief van de Douane, de samenwerking met publieke en
private partners versterkt onder de noemer Vitale Luchthaven Maastricht Aachen Airport. Deze samenwerking is erop gericht om criminele gelegenheden op de luchthaven te
beperken.

Half mei is een convenant ondertekend tussen de gemeente Harlingen, Port of Harlingen
en de Douane, voor nauwere samenwerking op het gebied van cameratoezicht en havenbeveiliging.
Met dit convenant wordt een belangrijke volgende stap gezet in de aanpak van ondermijning,
juist ook in een kleinere zeehaven zoals Harlingen.

Verschuivingen in modus operandi

De Douane is alert op verschuivingen in de modus operandi van criminelen. Onder andere
Europol en het Maritime Analysis and Operations Centre waarschuwen voor smokkel via
drop-off en onderzeeboten, privéluchtvaart en het inwassen van cocaïne.

• In Nederland is er in 2025 één drop-off vastgesteld, ter hoogte van Vlissingen. Op
10 januari 2026 zijn pakketten met zo’n 750 kilo hennep aangespoeld op het strand
van Terschelling. Mogelijk ging het om een mislukte drop-off. Douaniers worden speciaal
getraind om drop-offs snel te herkennen en veilig en adequaat te handelen indien nodig.

• In 2026 worden meer controles uitgevoerd op de privéluchtvaart, met als belangrijkste
doel de risico’s op drugssmokkel beter in kaart te brengen. Het gaat om 300 extra
controles.

• Bij inwassen wordt cocaïne in een ander goed geïmpregneerd om het op een later moment
weer uit te wassen. Opsporing gebeurt zowel via detectiemiddelen tijdens controles
als via uitgebreide tests in het Douane laboratorium. Samen met het Nederlands Forensisch
Instituut en de politie werkt de Douane samen om deze detectiemiddelen nog verder
te verbeteren.

Gegevensverstrekking douane voor uitvoering politie- of toezichtstaken

Naar verwachting treden op 1 juli a.s. de Wet en het Besluit gegevensverstrekking
douane voor uitvoering politie- of toezichtstaken in werking. Daarmee wordt het in
bepaalde gevallen mogelijk voor de Douane om in de toezichtsfase, wanneer nog geen
sprake is van een (redelijke vermoeden van een) strafbaar feit, douanegegevens te
verstrekken aan de politie, de Koninklijke Marechaussee, de Financiële inlichtingen
eenheid of de FIOD. Door gegevens te combineren kunnen illegale activiteiten effectiever
worden aangepakt.

Handhaving van sanctiemaatregelen

De Douane houdt toezicht op de naleving van EU-sanctiemaatregelen bij de in-, door-
en uitvoer van goederen van en naar gesanctioneerde landen. De toenemende complexiteit
en omvang van deze maatregelen vergroten de toezichtstaak van de Douane en maken de
handhaving uitdagender.

Zoals in eerdere stand-van-zakenbrieven reeds benadrukt, blijft het tegengaan van
sanctieomzeiling een belangrijk onderdeel van onze inzet.

Met de inwerkingtreding van het twintigste sanctiepakket tegen Rusland en Belarus
op 24 april jl. zet de Douane de intensieve handhaving van de sanctiemaatregelen voort.
Het nieuwe sanctiepakket omvat onder meer een uitbreiding van het uitvoerverbod ten
aanzien van goederen die bijdragen aan Russische oorlogsindustrie, een verruimd invoerverbod
op goederen uit Rusland die aanzienlijke opbrengsten genereren, een uitbreiding van
de schaduwvloot en aanvullende listings tegen natuurlijke en rechtspersonen. Daarnaast
wordt in dit pakket voor het eerst een nieuw anti-omzeilingsinstrument ingezet, waarmee
de door- en uitvoer van bepaalde goederen naar derde landen kan worden verboden. In
dit geval gaat het om een verbod op de uitvoer van bepaalde CNC-machines en radioapparatuur
naar Kirgizië. De handhaving van deze nieuwe sanctiemaatregelen past binnen de bestaande
capaciteit van de Douane.

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken werkt momenteel aan de Wet internationale sanctiemaatregelen
(Wis), die inmiddels aan de Tweede Kamer is aangeboden. Met de Wis wordt de Douane
bevoegd om bestuursrechtelijk te handhaven op het gebied van inkoop, verkoop, invoer,
uitvoer of doorvoer van goederen en strategische diensten, naast de bestaande strafrechtelijke
handhaving door het Openbaar Ministerie. Dit maakt een snelle en effectievere handhaving
mogelijk en verbreedt het instrumentarium van de Douane.

De Douane heeft op het wetsvoorstel een uitvoeringstoets uitgevoerd, waarin wordt
uitgegaan van een behoefte aan enkele extra FTE’s voor de invoering van bestuursrechtelijke
handhaving. Vanaf 2027 worden hiervoor structureel middelen beschikbaar gesteld.

Continuïteit Douanesystemen en ontwikkeling IV-portfolio

Beschikbaarheid Douanesystemen

De stabiliteit van het applicatielandschap van de Douane is begin 2026 aantoonbaar
verbeterd. Met de inzet van de Taskforce Verstoringen zijn structurele verbeteringen
doorgevoerd in de aanpak van verstoringen, gericht op monitoring, herstelprocedures
en communicatie.

Doordat deze verbeteringen inmiddels zijn geborgd in de reguliere lijnorganisatie,
kon de Taskforce worden beëindigd en liggen de verantwoordelijkheden voor continuïteit
en beschikbaarheid nu bij de staande organisatie.

Verstoringen worden structureel geëvalueerd, met nadruk op het identificeren van onderliggende
oorzaken en het beperken van de impact voor het bedrijfsleven. Dit heeft geleid tot
een afname van het aantal verstoringen en een verkorting van de hersteltijden.

De resterende knelpunten hangen voornamelijk samen met externe afhankelijkheden, met
name Europese systemen zoals ICS-210. Daarnaast blijven verstoringen in de onderliggende infrastructuur een factor in
de beschikbaarheid. De Douane intensiveert daarom de samenwerking met de Europese
Commissie. Er wordt actief ingezet op het gezamenlijk analyseren van oorzaken, het
verbeteren van herstelmaatregelen en het vergroten van de structurele stabiliteit
en voorspelbaarheid. Dit gebeurt onder meer door betere afstemming over onderhouds-
en releasemomenten, het verminderen van herhalingsrisico’s en het maken van heldere
ketenafspraken over verantwoordelijkheden en communicatie bij incidenten. Half april
is een patch, een gerichte software-update om kwetsbaarheden in bestaande software
te herstellen, uitgerold. Deze patch lijkt het gewenste resultaat te hebben. Er is
sindsdien slechts een verstoring geweest.

IV-portfolio

Het actualiseren van het IV-portfolio is een doorlopende opgave. Nieuwe Europese en
nationale wetgeving met een IT-component zorgen bijvoorbeeld voor extra druk op de
beschikbare capaciteit.

Het actuele meerjarige IV-portfolio laat zien dat er al langere tijd sprake is van
een aanzienlijk verschil tussen de vraag en de beschikbare capaciteit. Dit speelt
in belangrijke mate bij Europese wet- en regelgeving die de centrale aangiftesystemen
raakt. Naast een tekort aan gekwalificeerd personeel speelt ook het absorptievermogen
van het bedrijfsleven in toenemende mate mee. Het tempo waarin met name Europese wetgeving
moet worden doorgevoerd, wordt, mede door de complexiteit van procedures, vertraagd.
Ter illustratie: in 2026 bedraagt het tekort ruim 17.000 aan IT-dagen. Bij een gelijkblijvend
aanbod blijft dit verschil zich jaarlijks in steeds hogere mate voordoen en neemt
de achterstand in doorlooptijd van realisatie en tijdige implementatie toe.

Om de balans tussen vraag en aanbod te herstellen is een integrale prioritering van
nationale en Europese wet- en regelgeving gestart. Dit proces wordt ondersteund door
een uniform rekenmodel dat vraag, aanbod en meerjarige planning met elkaar in lijn
moet gaan brengen. Daarbij wordt een balans gezocht tussen fiscale en niet-fiscale
wetgeving, zoals markttoezicht, en generieke wetgeving, waaronder Europese maatregelen
op het gebied van cybersecurity en digitale soevereiniteit. De eerdergenoemde extra
financiële middelen voor e-commerce worden ook ingezet voor de versterking van de
IT-organisatie, bijvoorbeeld op het proces aangiftebehandeling.

Vanuit de integrale weging en prioritering wordt komend half jaar het meerjarig wetgevings-
en IT-portfolio bepaald. Hierin wordt ook het absorptievermogen van de Douane meegewogen.
Het uitstellen of beperken van initiatieven en het versterken van productiviteit en
inzetbaarheid zijn maatregelen die aan het herstellen van de balans bij gaan dragen.
Deze toetsing, weging en prioritering wordt vanaf 2027 periodiek interdepartementaal
getoetst. In de volgende Stand-van-zakenbrief, voorzien voor december 2026, zult u
verder worden geïnformeerd over de voortgang.

Douane Vervoersaangiften Applicatie (DVA)

In de vorige stand van zakenbrief is aangegeven dat de overgang naar New Computerised
Transit system (NCTS)11 fase 6, inclusief aansluiting op het EU Risk Management-programma, meer tijd vergt
dan voorzien.

In overleg met de Europese Commissie is de implementatie voor Nederland gerealiseerd
op 16 mei jl. Deze implementatie is goed verlopen. Aansluitend wordt in het derde
kwartaal van 2026 de koppeling met CERTEX gerealiseerd, waarmee certificaten voor
niet-douaneformaliteiten in het proces worden geïntegreerd.

CERTEX

De invoering van de niet-Douaneformaliteiten onder CERTEX12 is tot op heden zonder grote verstoringen verlopen. Deze invoering vindt plaats binnen
de kaders van EU-wetgeving en bijbehorende CERTEX-richtlijnen.

Dit raakt in enkele gevallen bestaande nationale regelingen en vraagt om maatwerk
bij de overgang naar het nieuwe Europese CERTEX-systeem. Daardoor heeft CERTEX in
de eerste maanden van 2026 enige vertraging opgelopen, waardoor de beoogde aansluiting
van de veterinaire keten per 1 april jl. is uitgesteld tot juni 2026. Dit uitstel
hangt samen met de beoordeling van de toelaatbaarheid van specifieke nationale regelingen
bij overgang naar CERTEX. Inmiddels is besloten een groot deel van deze regeling voor
de veterinaire keten bij overgang naar CERTEX te continueren. Daarnaast wordt gewerkt
aan de aansluiting van de resterende douaneregelingen met als doel deze eind 2026
te hebben geïmplementeerd.

De Douane is in gesprek met de Europese Commissie over de voortgang van de implementatie
en onderhoudt intensief contact met het bedrijfsleven over de implementatie, onder
meer via het ODB. In samenwerking met de handhavingspartners en het bedrijfsleven
wordt een gedetailleerde planning in het derde kwartaal van 2026 vastgesteld.

Centralised Clearance

Naar aanleiding van de eerder uitgevoerde analyse is de ontwerpfase voor Centralised
Clearance13 inmiddels afgerond en is de realisatie gestart. De realisatie vindt in fases plaats.

Eind mei heeft de Douane een geactualiseerde IT-planning opgeleverd voor de implementatie
van standaard aangifte en een inschrijving in de eigen administratie (IIAA). Deze
planning voorziet erin dat de eerste functionaliteit voor IIAA (opslag) naar verwachting
eind 2026 beschikbaar komt. In mei 2026 is door de Europese Commissie aangegeven dat
vergunningsverzoeken voor Centralised Clearance in behandeling moeten worden genomen,
ook als de geautomatiseerde ondersteuning nog niet geïmplementeerd is. Verder wil
de Douane het bedrijfsleven alvast ondersteunen bij het ontwikkelen van Centralised
Clearance processen. Hiervoor wordt in de tweede helft van 2026 de mogelijkheid geboden
om vergunningsverzoeken voor Centralised Clearance Import (CCI) in te dienen. Daarnaast
wordt een tijdelijke oplossing ontwikkeld om CCI-aangiften tijdelijk, binnen bestaande
mogelijkheden, te behandelen en fysieke controles uit te voeren.

Het streven is om CCI in 2028 af te ronden. De voorbereiding van Centralised Clearance
Export (CCE) start in de tweede helft van 2026. De Europese Commissie heeft zich kritisch
uitgelaten over de implementatie in Nederland. In januari jl. is de Douane in gesprek
gegaan met de Europese Commissie over de voorgenomen tweesporenaanpak. De Douane blijft
in nauw overleg met de Europese Commissie over de status, planning en implementatiestappen
van Centralised Clearance. Tevens zijn bij de implementatie de adviezen van het Adviescollege
ICT-toetsing betrokken – hierover is uw Kamer eerder per brief geïnformeerd14.

De Douane onderhoudt intensief contact met het bedrijfsleven, onder meer via het ODB.
Op dit moment zijn er geen signalen dat bedrijven substantiële hinder ondervinden
van het nog niet beschikbaar zijn van Centralised Clearance.

Eventuele nadelige effecten voor bedrijven beperken zich momenteel vooral tot het
(tijdelijk) uitblijven van administratieve lastenverlichting.

Adviescommissie Analytics – Data en AI bij de Douane

De Douane is bezig zich te ontwikkelen tot een digitale en datagedreven organisatie.
Met het oog op deze ontwikkeling heeft de Adviescommissie Analytics (hierna: Adviescommissie)
van het Ministerie van Financiën, op verzoek van de Douane, op 13 april jl. het adviesrapport
«Verantwoorde Durf: Data en AI bij de Douane» uitgebracht met strategisch advies over de verantwoorde inzet van data en AI. Het
rapport beschrijft hoe de Douane in haar drie centrale rollen – toezichthouder, werkgever
en uitvoerder van wetten en regels – haar kernwaarden (integriteit, deskundigheid,
durf en samenwerking) verder kan uitwerken bij de inzet en ontwikkeling van data en
AI, met als doel deze te versnellen en bestendigen.

De Adviescommissie stelt dat de Douane een stevige basis heeft gelegd voor haar digitale
transformatie. Dit biedt ruimte om de inzet van data en AI verder te professionaliseren
en versterken. Tegelijkertijd signaleert het rapport verschillende knelpunten, waaronder
onvoldoende datageletterdheid, versnippering in data en systemen en het ontbreken
van volledig uitgekristalliseerde kaders voor verantwoord gebruik van data en AI.

Deze factoren kunnen leiden tot vertraging in de uitvoering en terughoudendheid in
innovatie. De Adviescommissie adviseert in dit verband mitigerende maatregelen in
de vorm van gerichte investeringen in kennis en leiderschap, het vaststellen van duidelijke
governance, ethische richtlijnen en standaarden voor data en AI en het versterken
van interne en externe samenwerking.

De Douane geeft actief opvolging aan de aanbevelingen uit het adviesrapport. Zo wordt
dit jaar een data- en AI-strategie opgesteld en een programma ingericht voor het versterken
van data- en AI-geletterdheid. Daarnaast vormt het rapport de basis voor een nog op
te stellen AI-agenda, eveneens voorzien voor afronding in 2026, waarin de aanbevelingen
worden vertaald naar concrete activiteiten. Het rapport van de Adviescommissie is
als bijlage bij deze brief gevoegd.

Wet politiegegevens

Op 12 mei jl. bent u geïnformeerd over de tweede periodieke privacy-audit Wet politiegegevens
(Wpg) bij de Douane15. Uit de audit (die de periode 2021–2024 bestrijkt) blijkt dat de Douane ten opzichte
van eerdere audits aantoonbare verbeteringen heeft gerealiseerd in de opzet en het
bestaan van beheersmaatregelen, maar dat de werking daarvan nog onvoldoende consequent
en aantoonbaar is. Via een verbeterplan, gericht op versterking van de naleving en
de aantoonbare werking van de Wpg, wordt aan deze conclusies opvolging gegeven. De
acties opgenomen in het verbeterplan worden uitgevoerd in de periode tot aan het moment
van de hercontrole op de hoogrisicobevindingen in 2027. De Auditdienst Rijk (ADR)
zal worden gevraagd deze hercontrole uit te voeren.

Functiegebouw Rijk

In 2026 starten we gesprekken met de bonden en voeren we een impactanalyse uit om
inzicht te krijgen in de gevolgen van de invoering van het Functiegebouw Rijk, voor
zowel de medewerkers als de organisatie. De Douane streeft ernaar in 2027 over te
kunnen gaan naar het Functiegebouw Rijk. De Douane onderschrijft de afschaffing van
het stelsel van groepsfuncties. Het huidige functiehuis leidt in toenemende mate tot
uitvoeringsvraagstukken en sluit steeds minder goed aan op de wijze waarop taken,
rollen en verantwoordelijkheden binnen de Douane feitelijk zijn ingericht.

Onvolkomenheden en aandachtspunten bedrijfsvoering

De belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer over de bedrijfsvoering van
de Douane in 2025 zijn reeds toegelicht in de Jaarrapportage 202516. Samengevat is het inkoopbeheer op orde gebracht, blijft de onvolkomenheid in het
beheer van de grote geldstromen bestaan en is weerbaarheid IT opgevoerd als nieuwe
onvolkomenheid en algoritme strategische goederen als aandachtspunt. De Douane zet
in op het uitvoeren van het herijkte verbeterplan voor de grote geldstromen en het
versterken van regie, inzicht en beheersing op IT-weerbaarheid en algoritmegebruik.

Voor digitale weerbaarheid betekent dit onder meer het aanscherpen van de regie op
de eigen IT-dienstverlening door actualisatie van samenwerkingsafspraken tussen de
Douane en de Belastingdienst en het actiever aansturen van uitbestede securityactiviteiten.
Voor het algoritme strategische goederen worden maatregelen genomen om de sturing,
verantwoording en het toezicht te versterken. Dit omvat onder meer het opstellen van
kwaliteitsdoelstellingen voor risicoprofielen, het verbeteren en verstevigen van werkprocessen
rond het gebruik van het algoritme en het strakker sturen op het uitvoeren van evaluaties.

Tot slot

Met deze brief heb ik u meegenomen in de actuele ontwikkelingen die spelen bij de
Douane.

De Staatssecretaris van Financiën,
E. Eerenberg