Brief regering : Beleidsreactie op het CKM rapport 'Onzichtbare slachtoffers van mensenhandel in 2021

Nr. 262
BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 29 mei 2026

Aanleiding

Op 10 februari jl. heeft het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (hierna: CKM)
het rapport «Onzichtbare slachtoffers van mensenhandel 2024» (hierna: het rapport)
gepubliceerd. In het rapport staan de slachtoffers centraal die in 2024 in beeld kwamen
van de online hulpverleningstool Chat met Fier. Op 5 maart jl. heeft de Vaste Commissie
voor Justitie en Veiligheid een verzoek gedaan om op dit rapport te reageren.1 Met deze brief voldoe ik aan dit verzoek.

Het rapport heeft als doel bij te dragen aan het vergroten van het zicht op en inzicht
in de populatie van slachtoffers van seksuele en criminele uitbuiting in Nederland.
Bij Chat met Fier kunnen slachtoffers van geweld (anoniem) met een zorgprofessional
chatten. In 2024 zijn 182 unieke personen met een hulpvraag rondom mensenhandel in
beeld gekomen van Chat met Fier. Het gaat hierbij om 152 mogelijke slachtoffers en
30 personen uit de omgeving van een slachtoffer die zich zorgen maken. Hiervan gingen
124 gesprekken over een mogelijke situatie van seksuele uitbuiting, 47 over criminele
uitbuiting en 11 over een combinatie van beide mensenhandelvormen. Van de slachtoffers
van wie de leeftijd bekend was op het moment van chatten (146) was meer dan de helft
meerderjarig (58,4%) en een kleiner deel minderjarig (41,6%). De gemiddelde leeftijd
van de slachtoffers was 20,9 jaar.

Aanbevelingen en reactie

Goed zicht krijgen op (mogelijke) slachtoffers is en blijft van groot belang om zo
slachtoffers betere hulp en bescherming te bieden. Het door het CKM uitgevoerde onderzoek
kan hier een bijdrage aan leveren. Ik dank het CKM dan ook voor het onderzoek en de
hieruit voortkomende aanbevelingen. De bevindingen van het onderzoek resulteren in
drie aanbevelingen. Ik zal hieronder ingaan op de verschillende aanbevelingen.

Aanbeveling 1: Investeer in de zichtbaarheid en bekendheid van online hulpverlening onder (potentiële)
slachtoffers van seksuele en criminele uitbuiting door een landelijke strategie te
ontwikkelen die hier structureel aandacht aan besteedt en waarvan de resultaten worden
gemonitord. Verken hierbij bovendien, in samenwerking met Chat met Fier, de mogelijkheden
om online hulpverlening als interventie in voor- en vroege stadia van uitbuiting in
te zetten, om de preventieve werking van online hulp te versterken en het zicht op
minderjarige slachtoffers te vergroten.

Het CKM beveelt het kabinet aan te investeren in de zichtbaarheid en bekendheid van
online hulpverlening. De online wereld speelt een steeds grotere rol in de leefwereld
van mensen. Het bieden van online hulpverlening sluit hierbij aan en is een belangrijk
element in het scala van verschillende hulpverleningsmogelijkheden voor slachtoffers
van mensenhandel en dient voor eenieder zo goed mogelijk toegankelijk te zijn. Ik
erken het belang van de aanbeveling van het CKM waarin wordt opgeroepen tot het vergroten
van de zichtbaarheid en bekendheid van online hulpverlening. Daarom financiert het
Ministerie van Justitie en Veiligheid sinds eind 2022 een online hulpportaal genaamd
«Keerpunt». Het hulpportaal is een landelijk platform gericht op het bereiken en beschermen
van potentiële slachtoffers van criminele uitbuiting en is in samenwerking met het
CKM en FIER ontwikkeld. Het hulpportaal bestaat uit drie pijlers: een anonieme hulplijn
waar slachtoffers (en hun sociale omgeving) laagdrempelig en veilig kunnen chatten
met hulpverleners van Chat met Fier; proactieve outreach, waarbij actief (potentiële)
slachtoffers worden benaderd die zichzelf als slachtoffers identificeren en waarbij
zij naar het online platform worden bewogen; en een kennisportaal over criminele uitbuiting
waar slachtoffers, hun naasten en professionals die in contact met deze doelgroep
terecht kunnen voor informatie. Als in de chat blijkt dat jongeren hulp nodig hebben,
kunnen ze worden doorverwezen naar hulp in de regio. Er wordt geïnvesteerd in het
vergroten van de zichtbaarheid en bekendheid van het platform doordat dit is gekoppeld
aan de landelijke campagne «Houd misdaad uit je buurt»2. Ook ontwikkelt Keerpunt gerichte (online) campagnes die worden verspreid via sociale-media
platforms waar de doelgroep actief is. Hierbij wordt samengewerkt met gemeenten en
andere partijen die nauw in contact staan met de doelgroep.

Voor slachtoffers van online seksueel misbruik en seksuele uitbuiting geldt dat zij
voor hulp en ondersteuning terecht kunnen bij verschillende organisaties. Als het
centrale punt voor slachtoffers biedt Slachtofferhulp Nederland kosteloos emotionele,
praktische en juridische hulp. Op de website van Slachtofferhulp Nederland is ook
specifieke informatie voor slachtoffers van seksueel misbruik opgenomen. Bovendien
kunnen slachtoffers op een veilige plek manier ervaringen delen en herkenning vinden
bij lotgenoten in op het platform van de online community of in fysieke of online
lotgenotengroepen.3 Voor aanvullende ondersteuning kan Slachtofferhulp Nederland doorverwijzen naar gespecialiseerde
organisaties, zoals het Centrum Seksueel Geweld.4 Ook Offlimits biedt hulp en advies aan slachtoffers van online seksueel misbruik.
Zo kan Offlimits helpen met het laten verwijderen van online seksueel beeldmateriaal
dat zonder toestemming van de afgebeelde online is geplaatst.5

Daarnaast wordt vanuit het Actieplan programma Samen tegen Mensenhandel (hierna: Actieplan)
door Comensha invulling gegeven aan een Centraal Informatiepunt Mensenhandel. Het
Centraal Informatiepunt Mensenhandel wordt een centrale plek waar slachtoffers, burgers
en professionals duidelijke en betrouwbare informatie kunnen vinden over mensenhandel,
waaronder informatie over online hulpverlening. De website wordt naar verwachting
eind juni 2026 gelanceerd.

Ook benoemt het CKM dat het belangrijk is om de mogelijkheden om online hulpverlening
als interventie in voor- en vroege stadia van uitbuiting in te zetten te verkennen,
om de preventieve werking van online hulp te versterken en het zicht op minderjarige
slachtoffers te vergroten. Ik deel dat het beperkte zicht op minderjarige slachtoffers
een aandachtspunt is. Om die reden is in het versterkte Actieplan actielijn 6 toegevoegd,
die zich richt op het versterken van de positie van minderjarige slachtoffers. Binnen
deze actielijn worden verbeterpunten in kaart gebracht voor signalering, aangifte
en hulpverlening. Professionals worden ondersteund met een gratis e-learning, een
maatwerktraining en de campagne Jongeren zijn #GeenBuit, zodat zij signalen bij jeugdigen
beter herkennen en ernaar handelen. Sinds 2025 is het aanbod uitgebreid naar scholen
en is er een specifieke signalenkaart ontwikkeld over uitbuiting van minderjarige
asielzoekers. We zien parallel daaraan een stijging in het aantal geregistreerde minderjarige
slachtoffers van criminele uitbuiting, wat kan komen door de toenemende aandacht voor
deze groep de afgelopen jaren.6

Aanbeveling 2: Versterk de samenwerking tussen de politie en Chat met Fier, waardoor driegesprekken
worden doorontwikkeld, actiever worden aangeboden, en de bekendheid van deze mogelijkheid
wordt vergroot. Betrek de expertise van ervaringsdeskundigen en analyseer het verloop,
de uitkomsten en het effect van deze driegesprekken, zodat de interventie kan worden
doorontwikkeld.

De politie werkt samen met Chat met Fier. Wanneer vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel
bij de hulpverleners van Chat met Fier op de chat komen, bieden zij aan om een zogenaamd
driehoekgesprek te voeren waarbij mensenhandel rechercheurs aansluiten om vragen te
beantwoorden en uitleg te geven over het doen van aangifte. Het beoogde doel hiervan
is het verlagen van de drempel van het opnemen van contact met de politie. Onlangs
zijn er technische verbeteringen doorgevoerd, waardoor het voor de politie eenvoudiger
is geworden om aan te sluiten bij deze gesprekken. Daarnaast is ook het aantal politiemedewerkers
dat deel kan nemen aan deze driehoekgesprekken uitgebreid. Standaard vindt na afloop
van ieder driehoekgesprek een evaluatie plaats met de hulpverleners van Chat met Fier
en de politie, om eventuele verbeterpunten te kunnen identificeren. Om de bekendheid
van de mogelijkheid van dit driegesprek te vergroten verwijst de politie in voorlichtingsbijeenkomsten
over mensenhandel naar de mogelijkheid om anoniem contact te hebben met Chat met Fier
bij vermoedens van mensenhandel.

Het vergroten van de contact- en meldingsbereidheid van slachtoffers is een belangrijk
aandachtspunt in de aanpak van mensenhandel. Dit thema is als aparte actielijn (Actielijn
2) opgenomen in het Actieplan. In dat kader is onder andere ingezet op het ontwikkelen
van een centraal informatiepunt, zoals onder aanbeveling 1 benoemd, waar op een laagdrempelige
en toegankelijke manier informatie verkregen kan worden over onder andere het doen
van aangifte.

Aanbeveling 3: Er komt een centraal informatiepunt over en Nationaal Verwijsmechanisme voor mensenhandel.
Onderzoek de mogelijkheid om dit te koppelen aan vertrouwelijke online hulp, zoals
Chat met Fier, als plek waar online signalering en ondersteuning kunnen plaatsvinden.

Het CKM verwijst met deze aanbeveling naar het nationaal verwijzingsmechanisme zoals
omschreven in de herziene EU richtlijn mensenhandel waarin onder andere beschreven
staat dat alle lidstaten de bijstand en ondersteuning aan geïdentificeerde en vermoedelijke
slachtoffers georganiseerd moeten hebben.7 In dit kader wordt met het CKM in gesprek getreden om te bezien of er mogelijkheden
zijn om online hulpverlening te koppelen aan het nationaal verwijzingsmechanisme en
welke rol Chat met Fier hierin kan spelen.

De Minister van Justitie en Veiligheid,
D.M. van Weel