Brief regering : Voorhang prestatie doorbraakmiddelen, met beleidsmatige

Nr. 981
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Het besluit tot het doen van een aanwijzing kan niet eerder worden genomen dan op 27 juni 2026.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 28 mei 2026

Medewerkers in de zorg zijn onmisbaar en vormen de ruggengraat van het zorgstelsel.
In alle sectoren, en dus ook binnen zorg en welzijn, is sprake van krapte op de arbeidsmarkt
die de komende jaren verder zal toenemen. Zoals eerder uiteengezet in de Kamerbrief
Voortgang Integraal Zorgakkoord (IZA) en Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)1 zet het kabinet daarom in op het zo goed mogelijk benutten van de beschikbare zorgprofessionals,
met extra aandacht voor sectoren waar de tekorten het grootst zijn en voor de verschuiving
van zorg naar gezondheid. In dat kader wordt ingezet op slimmer en innovatiever werken.
In het AZWA zijn afspraken gemaakt over de financiering en bekostiging van impactvolle
transformaties, die worden ondersteund vanuit de zogenoemde doorbraakmiddelen. Deze
middelen zijn bedoeld om transformaties te financieren die de zorg anders en slimmer
organiseren, zodat met hetzelfde aantal medewerkers meer mensen kunnen worden geholpen.
Met deze brief informeert het kabinet de Kamer over de verdere uitwerking van deze
afspraken.

Daarnaast informeert het kabinet de Kamer, conform artikel 8 van de Wet marktordening
gezondheidszorg (Wmg), over de zakelijke inhoud van de aanwijzing die het kabinet
van plan is op grond van artikel 7 van die wet aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
te geven. Het kabinet gaat conform artikel 8 Wmg niet eerder over tot het geven van
de aanwijzing dan nadat dertig dagen zijn verstreken na verzending van deze brief.2 Van de vaststelling van de aanwijzing doet het kabinet mededeling door plaatsing
in de Staatscourant. De voorhangtermijn loopt tot en met 2 juli 2026.

De hoofdpunten van deze brief zijn:

• De in het AZWA beschikbaar gestelde doorbraakmiddelen worden ingezet om een select
aantal impactvolle toepassingsgebieden gericht en landelijk op te schalen, met als
doel om met hetzelfde zorgpersoneel meer mensen te helpen en de toegankelijkheid van
de zorg te borgen.

• Deze toepassingsgebieden bouwen voor een deel voort op de in het kader van het IZA
ontwikkelde transformatieplannen en richten zich met name op arbeidsbesparing (impact
op fte).

• De aanpak is vereenvoudigd: minder administratieve lasten, waarbij gewerkt wordt met
landelijk uitgewerkte modelplannen, en meer focus op uitvoering in de praktijk, op
basis van geleerde lessen vanuit de transformatiemiddelen.

• De zakelijke inhoud van de voorgenomen aanwijzing vindt u in het laatste gedeelte
van de brief.

1. Naar blijvende beschikbaarheid van passende zorg

Met het IZA is een belangrijke beweging op gang gekomen die zich richt op passende
zorg, betere samenwerking in de regio en tussen domeinen, en een grotere nadruk op
welzijn en kwaliteit van leven in plaats van alleen op ziekte. Maar iedereen kan de
pech hebben om ziek te zijn of te worden. In dat geval moet een patiënt kunnen rekenen
op toegang tot passende en beschikbare zorg. Om deze toegang, tegen de achtergrond
van het toenemende personeelstekort, te kunnen borgen en ondersteunen, zijn onder
meer doorbraakmiddelen beschikbaar gesteld. Deze doorbraakmiddelen zijn bedoeld om
de transformatie in de zorg gericht te versnellen, door kansrijke oplossingen op te
schalen en de beweging naar passende zorg verder te ondersteunen. Daarbij ligt de
nadruk op oplossingen die direct toepasbaar zijn in de praktijk en die ook daadwerkelijk
leiden tot verandering in de manier waarop zorg wordt geleverd. Concreet wordt met
de doorbraakmiddelen ingezet op een aantal typen toepassingsgebieden. Dit betreft
onder andere digitalisering en AI-toepassingen in de ondersteuning van zorgprocessen
(zoals rapportage, triage en capaciteitsplanning), hybride en digitale zorgpaden en
monitoring op afstand, en technologische innovaties die bijdragen aan substitutie
of efficiëntere inzet van zorgprofessionals in de dagelijkse praktijk.

Voor 2027, 2028 en 2029 is in totaal € 800 miljoen beschikbaar, waarvan € 600 miljoen
via zorgverzekeraars wordt ingezet (macrokader voor de zorginkoop) en € 200 miljoen
(€ 100 mln in 2027 en in 2028) via gemeenten worden ingezet om de basisfunctionaliteiten
versneld op te schalen. In de afgelopen maanden is, in afstemming met AZWA-partijen,
een zorgvuldig proces doorlopen gericht op een doelmatige inzet van deze middelen.
Op het Bestuurlijk Overleg IZA-AZWA van 30 maart jl. is hierover een besluit genomen.
In het vervolg van deze brief licht het kabinet de inzet van de middelen toe.

Nadere richting op basis van de uitgangspunten in het AZWA

Na de ondertekening van het AZWA was nadere uitwerking nodig van de inhoudelijke focus,
verdelingsprincipes, financieringswijze en governance ten aanzien van de doorbraakmiddelen.
Daarbij zijn de uitgangspunten uit het AZWA leidend. Zo is onder meer afgesproken
dat de inzet van doorbraakmiddelen gericht moet zijn op het realiseren van een hogere
impact dan transformatiemiddelen, waarbij arbeidsbesparing (fte) het belangrijkste
criterium is. Ook is afgesproken dat extra administratieve lasten voor zorgaanbieders,
bovenop de reguliere bedrijfsvoering, zoveel mogelijk worden voorkomen. Om deze uitgangspunten
verder uit te werken is een analyse uitgevoerd van lopende initiatieven, waaronder
de effecten op arbeidsinzet, eerdere ervaringen met transformatiemiddelen en mogelijke
vormen van governance en financiering. De analyse van bestaande initiatieven is uitgevoerd
door Gupta Strategists, die relevante initiatieven en rapportages heeft geïnventariseerd
en geanalyseerd. De resultaten hiervan zijn opgenomen in de bijgevoegde rapportage.
Op basis van de uitgangspunten uit het AZWA en deze analyse zijn vervolgens op hoofdlijnen
thema’s geïdentificeerd waarvoor de doorbraakmiddelen kunnen worden ingezet. Deze
initiatieven zien toe op de zorg die onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) wordt geleverd.
Voor het sociaal domein is afgesproken om de basisfunctionaliteiten versneld op te
schalen. Onderstaand wordt eerst ingegaan op de toepassingen die toezien op de Zvw
en vervolgens wordt ingegaan op het sociaal domein.

In een volgende stap zijn deze thema’s verder geconcretiseerd naar toepassingsgebieden:
de soorten zorgprocessen of werkvormen waarin een interventie wordt ingezet om bestaande
werkwijzen te vervangen of te verbeteren.

Per toepassingsgebied is beoordeeld in hoeverre het bijdraagt aan het verminderen
van personeelstekorten en of het landelijk opschaalbaar en uitvoerbaar is. Hierbij
is gebruikgemaakt van bestaande transformatieplannen en input van partijen uit het
veld, aangevuld met expertbeoordeling. Dit heeft geleid tot een selectie van de meest
kansrijke en impactvolle toepassingsgebieden op het gebied van AI, medische technologie
en hulpmiddelen. De doorbraakmiddelen worden niet geoormerkt naar sectoren. De NZa
houdt toezicht en toetst enerzijds of de aanvragen binnen het beschikbare totaal blijven
en anderzijds beoordeelt de NZa jaarlijks of zij kan komen tot een bestuurlijk rechtsoordeel
dat de kosten van de impactvolle transformaties, die gefinancierd zijn met doorbraakmiddelen,
plausibel zijn. Als dit het geval is kunnen deze kosten rechtmatig ingebracht worden
in de risicoverevening en rechtmatig ten laste van het Zorgverzekeringsfonds gebracht
worden.

Voor het sociaal domein zijn de volgende afspraken gemaakt over sturing en toezicht.
De hoofdlijn is dat regio’s, aanvullend op de regioscan, een gezamenlijk advies ontvangen
over de inzet van middelen en de versnelling van basisfunctionaliteiten, dat zij gemotiveerd
verwerken in hun werkagenda. Tegelijk wordt de regionale samenwerking en voortgang
versterkt door gezamenlijke bestuurlijke afspraken, structurele overlegmomenten en
periodieke herhaling van de regioscan om bij te sturen waar nodig.

Werkwijze, voortbouwend op ervaringen met de transformatieplannen

De afspraak over de governance van de doorbraakmiddelen is mede gebaseerd op een evaluatie
van de governance van de transformatieplannen. Mede door de inzet van de transformatiemiddelen
zien we nu op heel veel plekken inspirerende voorbeelden van initiatieven waar zowel
zorgprofessionals als patiënten mee geholpen zijn. Initiatieven die laten zien dat
het anders kan én werkt. Ook zien we dat deze middelen als katalysator hebben gewerkt
voor de regionale coalitievorming: samenwerking tussen aanbieders maar ook tussen
domeinen. De werkwijze die gekozen is door bottom-up plannen te laten ontwikkelen
kent ook een keerzijde: doordat elk plan uniek was en zonder bestaand sjabloon helemaal
zelf moest worden opgesteld, ontstonden extra administratieve lasten en de behoefte
om externe adviseurs in te huren.

De inzichten en lessen vanuit de transformatiemiddelen zijn gebruikt voor de inzet
en governance van de doorbraakmiddelen. In plaats van bottom-up plannen te laten ontwikkelen
is met de doorbraakmiddelen gekozen voor focus: een aantal impactvolle en bestaande
toepassingsgebieden, vaak ontstaan met de inzet van transformatiemiddelen, worden
landelijk opgeschaald. Door te werken met landelijke, generieke modelplannen blijven
de administratieve lasten beperkt en verloopt het beoordelingsproces eenvoudiger.
Modelplannen zijn landelijke, gestandaardiseerde plannen die per gekozen toepassingsgebied
als format dienen voor de uitwerking en opschaling, zodat administratieve lasten beperkt
blijven en beoordeling eenvoudiger wordt.

Wel is van belang dat, evenals bij de transformatiemiddelen, er geen dubbeling is
met bekostiging van reguliere zorg. Verder gaat het erom dat de vergoeding niet hoger
is dan nodig om de doorbraak te bewerkstelligen, en dat de bij het initiatief betrokken
partijen niet op een oneigenlijke wijze een concurrentievoordeel aan de doorbraakmiddelen
ontlenen (bijvoorbeeld, kennis en kunde verkregen uit project dient om niet beschikbaar
te zijn voor andere partijen). In formele zin moet zijn voldaan aan de volgende cumulatieve
voorwaarden:

• De transformatie is een impactvolle transformatie.

• De impactvolle transformatie is geheel of gedeeltelijk randvoorwaardelijk voor het
leveren van Zvw-verzekerde zorg.

• De impactvolle transformatie ziet niet op het individueel leveren van zorg die geheel
of gedeeltelijk valt onder Zvw-verzekerde zorg.

• De impactvolle transformatie betreft activiteiten van Zvw-zorgaanbieders die de impactvolle
transformatie van door hen zelf te leveren Zvw-verzekerde zorg inhouden.

• Het overeengekomen tarief voor de prestatie voor doorbraakmiddelen leidt niet tot
staatssteun voor zorgaanbieders.

• In de overeenkomst tussen zorgverzekeraar en de zorgaanbieder zijn voorzieningen getroffen
en waarborgen opgenomen ter voorkoming van onbedoelde concurrentievoordelen.

Voldoet een initiatief aan bovenstaande criteria, dan kunnen de kosten van de activiteiten
ten laste van het Zorgverzekeringsfonds komen.

Van voorbereiding naar praktijk: concrete toepassingsgebieden

Op basis van het rapport van Gupta heeft het BO IZA/AZWA vastgesteld dat de thema’s
AI, digitale en hybride zorg en medische technologie de meeste impact hebben als deze
landelijk worden opgeschaald. Volgens de onderbouwing van het rapport dragen deze
thema’s het meest bij aan het terugdringen van personeelstekorten en het realiseren
van arbeidsbesparingen. De overkoepelende thema’s zijn daarnaast nader geconcretiseerd
in specifieke toepassingsgebieden, zodat opschaling binnen de beschikbare middelen
mogelijk is. De selectie van de toepassingsgebieden is gebaseerd op het Gupta-rapport
en kennis van experts uit diverse partijen. Op basis van deze elementen is de afspraak
gemaakt om de onderstaande toepassingsgebieden verder uit te werken in modelplannen,
zodat partijen op basis van deze modelplannen aanvragen kunnen doen voor de inzet
van de doorbraakmiddelen. Naast het uitwerken van de modelplannen wordt het inregelen
van een landelijke ondersteuningsstructuur verkend met als doel om maximaal ervaringen
uit te wisselen en kennis te delen en te benutten.

AI: Binnen dit thema wordt ingezet op opschaling van toepassingen die direct bijdragen
aan vermindering van administratieve lasten en verbetering van de zorglogistiek:

○ Voor medisch-specialistische zorg (msz), verpleging, verzorging en thuiszorg (vvt),
geestelijke gezondheidszorg (ggz) en huisartsenzorg wordt ingezet op spraak-gestuurd
rapporteren.

○ Voor msz en vvt wordt ingezet op toepassingen voor capaciteitsplanning.

○ Voor ggz en huisartsenzorg wordt specifiek ingezet op opschaling van het Mentaal Schakelpunt
(MSP).

Mentaal Schakelpunt (MSP).

Wat is spraak-gericht rapporteren?

Zorgverleners spreken hun bevindingen in; AI zet dit automatisch om in een netjes
gestructureerd verslag in het dossier. Je hoeft dus als zorgverlener minder te typen
en minder achteraf te corrigeren. Sommige systemen kunnen real-time verslag maken tijdens bijv. een consult of een bezoek.

Wat levert het op?

Snellere, beter gestructureerde verslaglegging, minder administratieve nawerking,
minder vergeetfouten en lagere mentale belasting. Dit geeft meer rust in het gesprek
en meer aandacht voor de patiënt/cliënt.

Wat is capaciteitsplanning?

AI helpt planners en teams om slimmere roosters te maken en inzet te verdelen: de
juiste mensen, op de juiste plek, op het juiste moment. Denk aan basisroosters, looproutes
en functiemixen optimaliseren. In sommige oplossingen zit dit in een alles-in-één
app met planning, HR en communicatie, ondersteund door een digitale assistent.

Wat levert het op?

Beter passende roosters, minder handmatig puzzelen, meer voorspelbaarheid en efficiënter
gebruik van personeel en tijd. Dit ka werkdruk verlagen en de dagplanning soepeler
maken.

Wat is het Mentaal Schakelpunt?

Het Mentaal Schakelpunt is een regionale samenwerking tussen huisartsen, sociaal domein
en GGZ, bedoeld om hulpvragen over mentale gezondheid sneller te matchen met passende
zorg.

Wat levert het op?

Hulpvragen komen sneller bij de juiste discipline terecht, waardoor minder tijd verloren
gaat aan verkeerde of dubbele inzet en mensen sneller geholpen kunnen worden.

Digitale en hybride zorg: Binnen dit thema ligt de focus op het opschalen van digitale
en hybride zorgtoepassingen, met nadruk op substitutie en zorg op afstand:

○ Voor de msz wordt ingezet op opschaling van zes digitale en hybride zorgpaden (COPD,
hartfalen, diabetes, astma, hypertensie bij zwangeren en IBD), met aandacht voor verdere
opschaling richting de thuissituatie.

○ Voor de ggz wordt ingezet op opschaling van digitale EMDR en digitale beslisondersteuning.

○ Voor de huisartsenzorg wordt ingezet op digitale triage.

○ Voor de vvt wordt ingezet op opschaling van digitale trainings- en

○ screeningsondersteuning voor de wijkverpleging

Wat zijn digitale en hybride zorgpaden?

Digitale zorgpaden zijn zorgtrajecten waarbij diagnostiek, behandeling en monitoring
grotendeels online of met e-health toepassingen plaatsvinden.

Wat levert het op?

Mogelijkheden om mensen zelf, thuis, dichtbij, digitaal te ondersteunen bij het leven
met, en zorg voor, één of meer chronische aandoeningen, met minder bezoek aan zorgaanbieders
en minder kans op spoed-/heropnames.

Wat is digitale EMDR?

Door digitale EMDR in te zetten, worden de bekende visuele en auditieve prikkels aangeboden
in een virtuele omgeving.

Wat levert het op?

Het is bewezen dat de digitale interventie de zintuigen beter en nauwkeuriger prikkelt
dan de traditionele heen en weer bewegende vinger. Door deze grotere effectiviteit
haalt men meer uit een behandeling en worden behandeltrajecten gemiddeld korter.

Wat is digitale beslisondersteuning?

Digitale beslisondersteuning omvat technologische instrumenten die zorgverleners en
cliënten helpen bij het nemen van behandelbeslissingen, het stellen van diagnoses
en het monitoren van de voortgang.

Wat levert het op?

In plaats van alles handmatig op te zoeken of te overleggen, biedt het systeem direct
suggesties of analyses. Dat bespaart tijd, zeker in complexe situaties. Cliënten kunnen
via apps of portalen zelf gegevens bijhouden (zoals klachten of meetwaarden) en krijgen
inzicht in hun behandeling.

Wat is digitale triage?

Digitale triage is een tool waarmee beoordeeld wordt of en wanneer het nodig is om
contact op te nemen met de huisartsenspoedpost. Uit deze zelftriage kunnen verschillende
adviezen voortkomen, bijvoorbeeld om inderdaad contact op te nemen met de huisartsenspoedpost,
om de volgende dag naar de eigen huisarts te gaan of een doorverwijzing naar Thuisarts.nl.

Medische technologie Binnen dit thema wordt ingezet op opschaling van toepassingen die bijdragen aan efficiëntere
inzet van personeel. Hierbij gaat het om het opschalen van slim incontinentiemateriaal,
vacuümtherapie bij wondzorg en het opschalen van stoma-sensortechnologie.

Wat is slim incontinentiemateriaal?

Er bestaat slim incontinentiemateriaal dat registreert hoeveel urine er in het materiaal
zit. Dat gebeurt via een sensor en een draadloze clip. Deze clip wordt gekoppeld aan
de sensor wanneer het materiaal wordt verschoond. De sensor registreert de hoeveelheid
urine. De draadloze clip stuurt die informatie naar de telefoon of computer. De zorgprofessional
weet dan precies wanneer de cliënt verschoond moet worden.

Wat levert het op?

Slim incontinentiemateriaal bespaart zorgprofessionals tijd. Daarnaast kan zorg prettiger
worden verleend, wat fijn is voor de patiënt.

Wat is vacuümtherapie in de wondzorg?

Deze behandeling wordt veel toegepast bij grote of langdurig bestaande wonden. De
wond wordt opgevuld met een schuimverband en afgedekt met een doorzichtig folie. In
het folie komt een gaatje en daarop worden afzuigslang, opvangbeker en pomp aangesloten.
De pomp bevat een computer, die het vocht vrijwel geruisloos afzuigt.

Vervolgproces en indienen van aanvragen doorbraakmiddelen Zvw

Het uitwerken van de modelplannen (één per toepassingsgebied) is na het BO van 30 maart
jl. van start gegaan en zal tot de zomer zijn beslag krijgen. De uitwerking gebeurt
in nauwe samenwerking met het veld, aangezien de plannen zijn gebaseerd op bestaande
praktijken en voorbeelden die opgeschaald worden. De modelplannen worden uitgewerkt
aan de hand van de basiseisen en uitgangspunten die in het BO van 30 maart jl. zijn
vastgesteld (zie bijlage 1). Er is een aantal basiseisen vastgesteld waar plannen
aan moeten voldoen die verder uitgewerkt worden in de modelplannen, zoals de onderbouwing
van een positieve business case. De borging van de inbedding van de structurele effecten
en een onderbouwing waarom de concrete toepassing niet van de grond komt zonder de
doorbraakmiddelen. Bij de uitwerking van de modelplannen wordt bekeken in hoeverre
de monitoring van de mijlpalen voldoende geschikt zijn om de inzet van de middelen
ook te evalueren of dat hier nog iets aanvullends voor nodig is.

Er worden inhoudelijke experts van de betrokken partijen met kennis van AI, digitale
en hybride zorg en medische technologie betrokken. Afronding voor de zomer geeft partijen
in het veld de mogelijkheid om zich in de periode daarna gereed te maken voor het
toepassen van de modelplannen in hun eigen context en op het indienen van een aanvraag
bij de zorgverzekeraar in het najaar 2026. Anders dan bij de transformatiemiddelen
is er één moment van indiening. De datum van dat moment moet nog worden bepaald.

De individuele beoordeling van de aanvragen wordt uitgevoerd door de coördinerende
en tweede zorgverzekeraars.De beoordeling van deze aanvragen wordt zoveel mogelijk
afgestemd op de bestaande beoordelingsprocessen die we kennen van de transformatieplannen,
waarbij, anders dan bij de transformatieplannen, het principe «pas toe of leg uit»
wordt gehanteerd. Wanneer een aanvraag volledig aansluit bij het vastgestelde modelplan,
blijft de inhoudelijke beoordeling door de coördinerende en een tweede zorgverzekeraar
beperkt. Alleen in gevallen waarin regionale of lokale aanpassingen nodig zijn, of
wanneer om goede argumenten wordt afgeweken van het normatieve kader, vindt een aanvullende,
meer diepgaande inhoudelijke beoordeling plaats. Hiermee wordt we de beoordeling eenvoudiger
en voorspelbaarder.

Daarnaast is het van belang dat het totaal aan aanvragen binnen het gestelde financiële
kader blijft. Daarom wordt, nadat de modelplannen zijn uitgewerkt, per thema een macrobedrag
vastgesteld, waarbij de zorgverzekeraars primair verantwoordelijk zijn voor de realisatie
binnen de beschikbare middelen. De coördinerende en een tweede zorgverzekeraar maken
voor de bestuurders van het Bestuurlijk Overleg IZA/ AZWA inzichtelijk wat het totaal
aan aanvragen is, zodat bij over- of onderschrijding kan worden bijgestuurd Deze aanpak
sluit aan bij de nadrukkelijke wens om af te stappen van het «wie het eerst komt,
wie het eerst maalt»-principe. Hiermee kan beter gestuurd worden op kwaliteit, spreiding
en maatschappelijke impact in plaats van snelheid.

Als de coördinerende en een tweede zorgverzekeraar het plan hebben goedgekeurd, nadat
het BO IZA/ AZWA besloten heeft over het totaal aan aanvragen, dan dienen de betreffende
zorgverzekeraars en zorgaanbieders gezamenlijk een aanvraag bij de NZa in en krijgen
de aanvragen een definitieve beschikking van de NZa. De zorgverzekeraars keren op
grond van overeenkomsten met zorgaanbieders doorbraakmiddelen uit aan zorgaanbieders
met behulp van de prestatiebeschrijvingen van de NZa.

Transformeren op het snijvlak medisch-sociaal domein

In het AZWA is een deel van de doorbraakmiddelen gealloceerd voor het sociaal domein
en het versneld opschalen van de basisfunctionaliteiten. Het betreft 100 miljoen in
2027 en 100 miljoen in 2028.Een basisfunctionaliteit is een landelijk afgesproken
functie op het snijvlak van zorg, sociaal en publieke gezondheidsdomein. De inzet
van doorbraakmiddelen betreft het versneld opschalen van de onderbouwde en lopende
aanpakken in het sociaal domein die in AZWA-afspraak D5 zijn afgesproken: laagdrempelige
steunpunten EPA, sociaal verwijzen, valpreventie, ketenaanpak overgewicht & obesitas
volwassenen, kansrijke start: nu niet zwanger, ketenaanpak overgewicht en obesitas
kinderen. De inzet van doorbraakmiddelen op de verbinding tussen het medisch en sociaal
domein beïnvloedt de arbeidsinzet in de zorg, doordat mensen vaker op de juiste plek
worden geholpen en de zorgvraag deels verschuift naar het sociaal domein. Daarnaast
bevorderen wederkerige afspraken tussen het sociaal domein en de zorg een betere samenwerking
op bovengenoemde thema’s.

Op het Bestuurlijk Overleg IZA-AZWA van 30 maart jl. is afgesproken om aanvullend
op de afspraken in het AZWA meer sturing aan te brengen op de 2x100 miljoen doorbraakmiddelen
sociaal domein. Deze sturing bestaat uit drie componenten:

• Ten eerste is afgesproken dat VWS, VNG en Zorgverzekeraars Nederland (ZN) aan de regio
vragen om de uitkomsten van de regioscan, te betrekken bij het opstellen van de werkagenda.
Indien hiervan wordt afgeweken, zal dit gemotiveerd worden toegelicht in de werkagenda.
In de werkagenda geeft iedere regio aan hoe de middelen het best besteed kunnen worden
en dus welke basisfunctionaliteiten versneld in uitvoering worden gebracht.

• Ten tweede is afgesproken om regionale samenwerking te versterken, middels: 1) de
doorbraakmiddelen voor het sociaal domein regionaal uit te keren, als onderdeel van
de voorgenomen SPUK AZWA3; 2) in lijn met de transformatiemiddelen, ondertekenen alle gemeenten in de regio
de gezamenlijke regionale werkagenda bestuurlijk (collegebesluit); 3) twee keer per
jaar vindt een gesprek plaats tussen het Bestuurlijk Netwerk Gezond Leven (wethouders
van mandaatgemeenten) van VNG, ZN bestuur en VWS, om met elkaar de voortgang en knelpunten
te bespreken.

• Ten derde is afgesproken dat de regioscan ook in 2027 en 2028 wordt uitgevoerd. In
het AZWA is afgesproken dat een regioscan wordt uitgevoerd naar de stand van de basisfunctionaliteiten.
Hier is Berenschot in opdracht van VNG, ZN & VWS mee bezig. Per regio kan worden bekeken
welke basisfunctionaliteiten versneld opgeplust moeten worden. De resultaten van de
scan zijn binnenkort voor de betreffende regio’s beschikbaar.

2. Prestatiebeschrijving en tarief voor impactvolle transformaties in de Zvw

Om de kosten van de impactvolle transformaties gefinancierd met doorbraakmiddelen
in rekening te kunnen brengen moet op grond van de Wmg worden voldaan aan de voorwaarde
dat de activiteiten vallen onder een door de NZa vastgestelde prestatiebeschrijving.
De betaling van de doorbraakmiddelen door zorgverzekeraars aan zorgaanbieders gebeurt
op basis van aparte prestatiebeschrijvingen met vrije tarieven. De aparte prestaties
vormen de mijlpalen van een impactvolle transformatie. De uitbetaling door zorgverzekeraars
aan de zorgaanbieders vindt steeds plaats per bereikte mijlpaal. Deze mijlpalen worden
in de modelplannen uitgewerkt. De prestatiebeschrijvingen met vrije tarieven geven
voldoende ruimte om in de modelplannen verder uit te werken.

De budgettaire beheersing van de aanvragen gebaseerd op de modelplannen vergt aanvullende
regulering van de NZa voor het tarief voor een geheel aan prestaties van een impactvolle
transformaties. Voor de transformatiemiddelen is gekozen voor een bovengrens voor
de som van de tarieven voor het geheel van de prestaties en voor de doorbraakmiddelen
wordt hierbij aangesloten.

3. Beschikking NZa

De NZa toetst voorafgaand aan het afgeven van een beschikking op de volgende punten:

○ Zorgaanbieders en zorgverzekeraars dienen een tweezijdige aanvraag in bij de NZa voor
de impactvolle transformatie en een voorstel voor een bovengrens;

○ In de aanvraag verklaren zorgverzekeraars dat aanpassingen op het modelplan positief
zijn beoordeeld;

○ Verder toetst de NZa of het aangevraagde bedrag binnen de beschikbare middelen past;

○ Tot slot toetst de NZa of voldaan is aan het contractvereiste.

Voldoet een aanvraag aan bovenstaande voorwaarden, dan geeft de NZa de beschikking
af voor de impactvolle transformatie met een prestatiebeschrijving met een bovengrens
ter hoogte van de totale (meerjarige) aanvraag. De NZa baseert zich dus bij de vaststelling
van de bovengrens van een impactvolle transformatie op het voorstel van partijen voor
zover deze past binnen de beschikbare middelen.

De beschikbare middelen voor impactvolle transformaties in de Zvw zijn gemaximeerd
op € 600 miljoen voor de periode 2027 tot en met 2029. Om deze maximering ook vanuit
de regelgeving te borgen is het kabinet voornemens de NZa te vragen het totaal aan
beschikbare middelen te bewaken. De NZa zal dit doen door in haar beleidsregels op
te nemen dat zij geen nieuwe aanvragen in behandeling neemt en lopende aanvragen afwijst
indien anders het maximaal beschikbare budget voor impactvolle transformaties overschreden
zou worden. Overschrijdingen achteraf zijn zo uitgesloten. Verder geldt aanvullend
een bovengrens voor de som van tarieven voor elk aangevraagd project.

4. Risicoverevening

Net als de transformatiemiddelen is het kabinet voornemens om de kosten van zorgverzekeraars
voor de aparte prestaties voor de impactvolle transformaties die met doorbraakmiddelen
worden gefinancierd onder de vaste zorgkosten van de risicoverevening te laten vallen.
Het kabinet zal bij effectuering van dat voornemen dat in de ministeriële regeling
voor de risicoverevening over het betrokken vereveningsjaar opnemen. De voorgenomen
regeling voor de vaste kosten van de vereveningsbijdrage houdt in dat de zorgverzekeraars
in het geheel niet risicodragend zijn voor de kosten van de impactvolle transformaties
die middels de doorbraakmiddelen worden bekostigd. Het Zorginstituut calculeert de
vaste zorgkosten volledig na.

5. Verantwoording

Vanzelfsprekend moet er een verantwoording plaatsvinden van de kosten van de impactvolle
transformaties die gefinancierd worden met doorbraakmiddelen.

Met ketenpartijen is overeengekomen dat de verantwoording van de doorbraakmiddelen
op dezelfde wijze plaatsvindt als de verantwoording van de transformatiemiddelen.
Dit om de administratieve lasten zo beperkt mogelijk te houden. Belangrijke voorwaarden
hierbij zijn wel dat uitsluitend de werkelijke kosten vergoed worden voor de impactvolle
transformaties die gefinancierd worden met doorbraakmiddelen en dat de verantwoording
van de doorbraakmiddelen valt onder de bestuurlijke oordelen die de NZa jaarlijks
verstrekt aan het Zorginstituut.

De kosten worden door de zorgaanbieders volgens het verantwoordingskader van de NZa
verantwoord en aan de zorgverzekeraars wordt gevraagd om de kosten te toetsen op plausibiliteit.
De NZa beoordeelt jaarlijks of zij kan komen tot een bestuurlijk rechtsoordeel dat
de kosten van de impactvolle transformaties, die gefinancierd zijn met doorbraakmiddelen,
plausibel zijn. Als dit het geval is kunnen deze kosten rechtmatig ingebracht worden
in de risicoverevening en rechtmatig ten laste van het Zorgverzekeringsfonds gebracht
worden.

Dit betekent dat ook voor de impactvolle transformaties, die gefinancierd worden met
doorbraakmiddelen in de ministeriële regeling voor de risicoverevening onder andere
wordt aangegeven dat de NZa de plausibiliteit toetst als onderdeel van haar rechtmatigheidstoezicht
op de zorgverzekeraars. Alsook dat de NZa haar conclusies verwerkt over de plausibiliteit
in haar bestuurlijk oordeel over de jaarstaat van de zorgverzekeraar en het Zorginstituut
dat bestuurlijk oordeel gebruikt voor de beslissingen omtrent de vereveningsbijdrage
voor de zorgverzekeraar.

De middelen die ingezet worden voor het opschalen van de basisfunctionaliteiten (2
keer 100 miljoen) lopen via gemeenten en daarmee via de specifieke uitkering (SPUK)
AZWA. Het reguliere verantwoordingsregime van SPUK’s is hiervoor van toepassing.

6. Macrobeheersinstrument

De aparte prestaties voor de impactvolle transformaties vallen buiten het bereik van
het macrobeheersinstrument.

7. Zakelijke inhoud van de voorgenomen aanwijzing aan de NZa

Met de aanwijzing verzoekt het kabinet de NZa om beleidsregel(s) en waar nodig regels
vast te stellen voor aparte prestatiebeschrijvingen voor de inzet van doorbraakmiddelen
voor impactvolle transformaties op het gebied van AI, digitale en hybride zorg en
medische technologie. De beleidsregel(s) en regels treden in werking per 1 januari
2027.

De vaststelling van de aparte prestatiebeschrijvingen vindt plaats op tweezijdige
aanvraag van zorgverzekeraars en zorgaanbieders via een transformatieplan. De zorgverzekeraars
en de zorgaanbieders dienen een overeenkomst voor de prestatie te hebben gesloten.
De zorgautoriteit stelt voor elke impactvolle zorgtransformatie voor alle betrokken
zorgaanbieders van de betreffende zorg één individuele bovengrens vast als bedoeld
in artikel 50, tweede lid, aanhef en onder c Wmg ter hoogte van de totale (meerjarige)
aanvraag. Het totale bedrag aan individuele bovengrenzen bedraagt maximaal € 600 miljoen
(macrokader voor de zorginkoop) voor de periode 2027 tot en met -2029.

De prestatiebeschrijvingen zullen gelden voor zorg en overige diensten als bedoeld
in artikel 11, eerste lid, onderdeel a, van de Zorgverzekeringswet. De vast te stellen
prestatiebeschrijvingen kennen een vrij tarief. Voor de som van de tarieven van een
impactvolle transformatie geldt een bovengrens. Het macrobeheersinstrument zal niet
van toepassing zijn.

De zorgautoriteit toetst jaarlijks of zij kan komen tot een bestuurlijk rechtsoordeel
dat de kosten van de impactvolle transformaties die gefinancierd zijn met doorbraakmiddelen
plausibel zijn. Als dit het geval is kunnen de kosten in de risicoverevening worden
ingebracht en rechtmatig ten laste van het Zorgverzekeringsfonds gebracht worden.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans