Brief regering : Kabinetsaanpak van de situatie rond afvalverwerker Selibon op Bonaire

30 872
Landelijk afvalbeheerplan

Nr. 452
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 mei 2026

Hierbij informeer ik de Kamer mede namens de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over de kabinetsaanpak van de situatie rond afvalverwerker
Selibon op Bonaire. Ik ga nader in op de aanbevelingen van de ombudsman zoals gedeeld
in zijn brieven1
2. Hiermee geef ik tevens opvolging aan de motie Ceder (CU) c.s.3.

Vooropgesteld staat dat de situatie op de vuilstort Selibon zeer ongewenst is. We
hebben hier te maken met een bedreiging voor het milieu en de volksgezondheid. Er
moeten snel stappen worden gezet. Dit is ook benadrukt tijdens het tweeminutendebat
waar de hierboven genoemde motie is ingediend. De brieven van de ombudsman onderstrepen
dit beeld, net als de rapportages van de ILT4 en de brief van de waarnemend Rijksvertegenwoordiger5. Hierin wordt benadrukt dat de complexe, zorgwekkende en urgente situatie bij afvalverwerker
Selibon blijft voortduren. Alle betrokken partijen onderkennen de ernst en urgentie
van het probleem en de noodzaak om te komen tot een oplossing. De Eilandsraad van
Bonaire heeft ook de Minister-President bij zijn recente bezoek hulp gevraagd ten
aanzien van Selibon.

We werken met alle betrokken partijen samen aan een programmatische aanpak. De Kamer
wordt voor de zomer per brief nader geïnformeerd over de inzet van IenW-instrumentarium
dat bijdraagt aan het bereiken van een duurzame oplossing, het betreft:

– de governance;

– het borgen van afvalexpertise;

– een verdere uitwerking van het nemen van regie op VTH-milieu.

Er zijn rond de vuilstort Selibon in de afgelopen maanden uiteraard ook al stappen
gezet:

– het bestellen van noodzakelijk materieel: een afvalpers, nieuwe trucks;

– de verbeterde beschikbaarheid van afdekmateriaal, waardoor er beter operationeel beheer
van de stortplaats kan worden uitgevoerd;

– actievere monitoring ten behoeve van brandpreventie, en zodat er in geval van brand
snel en adequaat gereageerd kan worden.

Daarnaast heb ik op 30 april jl. het besluit genomen dat kan worden afgezien van het
uitvoeren van een MER voor het inrichten van een nieuw stortvak, waardoor er significant
sneller een nieuw stortvak op de bestaande stortplaats kan worden aangelegd ter overbrugging
tot de voorgenomen sluiting van de stortplaats in 2028. De betrokken partijen, waaronder
de Staatssecretaris van BZK en ik, werken zo samen met het bestuurscollege aan een
gezamenlijke, structurele en duurzame oplossing.

De ombudsman doet in zijn brieven van september 2025 en februari 2026 een aantal aanbevelingen,
die in de volgende drie categorieën worden samengevat:

1: Regierol Ministerie Infrastructuur en Waterstaat t.a.v. afvalbeheer

Terwijl we samen werken aan de broodnodige duurzame lange termijnoplossing waarbij
de problematiek op alle niveaus wordt geadresseerd (ontbrekende bestuurskracht, uitvoeringskracht,
afvalbeheer, natuur- en milieubescherming en volksgezondheid) moeten parallel ook
stappen worden gezet die de huidige situatie bij Selibon Lagun zo snel mogelijk beheersbaar
maken. De uitwerking van de bestuursovereenkomst is daarbij een rode draad. Daarbij
zie ik vanuit mijn rol ten aanzien van afvalbeheer en die voor gezonde leefomgeving
het belang om, gelet op de aard van het bedrijf en de bedrijfsmatige activiteiten
waar het hier over gaat, afvalbedrijven in het Inrichtingen- en activiteitenbesluit
BES (IAB BES) niet langer als type 3- maar als type 4-bedrijf aan te wijzen. Er is
lokaal politiek draagvlak in de Eilandsraad voor het nemen van deze maatregel, een
belangrijke stap om samen tot een verbetering van de situatie te komen. Dat betekent
in praktijk dat het bevoegd gezag voor afvalbedrijven in het Caribisch gebied bij
het Ministerie van IenW komt te liggen, zoals dat ook al voor de brandstofopslagen
in het Caribisch gebied het geval is. Gelet op de urgentie van de situatie op Bonaire
en het recente verzoek van de Eilandsraad kan daarbij in een gefaseerde inwerkingtreding
van het IAB BES op dit punt worden voorzien die zich primair richt op Bonaire. Op
deze wijze neemt het Ministerie van IenW vanuit de eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden
regie op de vergunningverlening. Hiermee wordt tevens invulling gegeven aan het eerste
deel van de motie de Ceder c.s.6. Via deze weg kan de ILT actief en preventief toezicht uitvoeren en handhaven op
de naleving van de vergunningvoorschriften. Hierbij moet worden aangetekend dat de
doorlooptijd voor een dergelijke wijziging minimaal zes maanden bedraagt. Het kost
dus tijd. Desondanks zie ik dit als een substantiële stap. Ik ga op korte termijn
met het Bestuurscollege in gesprek hoe zij deze rol goed oppakken en we samen doen
wat nodig is om de situatie bij Selibon voor de korte en lange termijn weer beheersbaar,
duurzaam en toekomstbestendig te maken.

2: Direct staken van het storten

De ombudsman roept op tot het per direct staken van de vuilstort bij Lagun. Ik wil
benadrukken dat ik de beweegreden van dit verzoek voel, en tegelijk zorgvuldig te
werk wil gaan in het komen tot een duurzame, houdbare oplossing: dat vereist dat er
eerst stappen gezet worden in het verbeteren van het afvalbeheer en de afvalverwerking.
Dat is – hoe graag we dat ook zouden willen – niet van vandaag op morgen geregeld.
Er moet een passende strategie voor de lange termijn worden bepaald en benodigde overbruggingsmaatregelen
worden genomen om daar te komen. De kennis en expertise van IenW op dit terrein staat
al ter beschikking aan het OLB. Daarnaast zal ik er op toezien dat de bedrijfsvoering
waar noodzakelijk met extra afvalexperts op orde wordt gebracht.

3: herstel, erkenning en bescherming van burgers

Tevens verzoekt de ombudsman, net als de waarnemend Rijksvertegenwoordiger, om de
omwonenden centraal te stellen in de benodigde aanpak en een hersteloperatie op te
starten. Ik begrijp dit verzoek en ik wil daarover graag op korte termijn in gesprek
met het bestuurscollege. Ik wil bespreken hoe zij van plan zijn opvolging te geven
aan het RIVM briefrapport «Milieuvervuiling en gezondheid op Bonaire»7, dat het RIVM op verzoek van het college heeft opgesteld.

RIVM adviseert het OLB in de komende periode hoe zij opvolging kunnen geven aan deze
rapportage. Het OLB kan voor vervolgacties een beroep doen op de expertise aanwezig
binnen mijn ministerie.

Ik wil vanuit mijn rol ten aanzien van een gezonde leefomgeving op korte termijn stappen
zetten om een meetnetwerk ter plaatse te realiseren, om zo over actuele gegevens te
beschikken en deze beschikbaar te kunnen stellen en de milieusituatie rond de vuilstort
actief te kunnen volgen. Tevens heeft de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken de
Kamer al toegezegd met het bestuurscollege in gesprek te gaan over een relocatieplan
voor omwonenden8. Op deze manier wordt toegewerkt naar structureel meten en monitoren van de situatie
ter plaatse, om te zorgen dat ook voor de omwonenden van Lagun mogelijke gezondheidsrisico’s
beter in kaart worden gebracht en naar de uitkomsten wordt gehandeld. Hiermee geven
we uitvoering aan motie Ceder c.s. over structureel meten9.

De verdere uitwerking van deze programmatische aanpak om te komen tot een duurzaam
lange termijnplan voor afvalverwerking, inclusief de kosten, organisatie en borging
van uitvoerbaarheid, wordt conform de afspraken in de bestuursovereenkomst de komende
periode nader geconcretiseerd. Daarmee wordt invulling gegeven aan het tweede deel
van de motie Ceder c.s.6, Hierbij zijn diverse departementen betrokken en wordt tevens aangesloten bij de
uitwerking van het Natuur- en Milieubeleidsplan fase 2. De Kamer wordt over de aanpak
zoals reeds toegezegd in de brief van 13 maart jl. in het derde kwartaal van 2026
nader geïnformeerd10.

Hoogachtend, mede namens de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
A.W.H. Bertram