Brief regering : Geannoteerde Agenda informele Raad Algemene Zaken - Cohesie 4-5 juni 2026 Nicosia

Nr. 1031
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 mei 2026

Op 4 en 5 juni vindt de informele Raad Algemene Zaken Cohesiebeleid (RAZ-Cohesie)
plaats in Nicosia, Cyprus. Tijdens deze Raad zal worden gesproken over de rol van
het cohesiebeleid bij het recht om niet te hoeven verhuizen («Right to Stay») en over de eilanddimensie in het cohesiebeleid. Hierbij stuur ik u de geannoteerde
agenda voor deze Raad.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
H.G. Herbert

«Right to Stay» en de rol van het cohesiebeleid

Het eerste onderwerp op de agenda is een gedachtewisseling over het recht om niet
hoeven te verhuizen («Right to Stay») en de rol die het cohesiebeleid daarin kan vervullen. Op het moment van schrijven
is het discussiestuk voor dit agendapunt nog niet door het voorzitterschap gedeeld.

De Europese Commissie werkt momenteel aan een «Right to Stay» strategie die naar verwachting
in het najaar wordt gepubliceerd. Uitvoerend vicevoorzitter van de Commissie Raffaele
Fitto heeft eerder deze maand toegelicht dat Europeanen de kans moeten hebben om in
hun eigen regio te wonen, werken en een toekomst op te bouwen. Volgens de Commissie
moet vertrekken een keuze zijn, geen noodzaak door gebrek aan kansen.

Het kabinet is van mening dat het cohesiebeleid regio's in staat moet stellen om te
kunnen investeren in projecten die bijdragen aan lange termijn groei en het verbeteren
van de concurrentiekracht van de Unie. Daarbij moet worden uitgegaan van een plaatsgebonden
aanpak, waarbij rekening wordt gehouden met specifieke kenmerken en sterktes van de
regio’s.1 Door te investeren in versterking van het concurrentievermogen via projecten in de
regio kan het cohesiebeleid mensen een reden geven om te blijven.

Het kabinet zet zich in voor meer focus op onderzoek en innovatie en de drie transities
(digitaal, groen en sociaal) binnen de voorgestelde Nationale en Regionale Partnerschapsplannen
onder het volgende Meerjarig Financieel Kader, zodat middelen worden ingezet waar
deze de meeste toegevoegde waarde hebben voor de EU.2

De eilanddimensie in het cohesiebeleid – aanstaande EU Strategie voor Eilanden

Het tweede onderwerp op de agenda betreft een gedachtewisseling over de eilanddimensie
in het cohesiebeleid. Op het moment van schrijven is het discussiestuk voor dit agendapunt
nog niet door het voorzitterschap gedeeld.

De Commissie werkt momenteel aan een EU-strategie voor Eilanden die naar verwachting
nog voor de zomer wordt gepubliceerd. Eilanden in de EU kampen met structurele uitdagingen
in hun economische ontwikkeling door hun eilandligging. Met deze strategie wil de
Commissie een gezamenlijk kader bieden voor hun ontwikkeling, zodat EU-lidstaten de
vormgeving en implementatie van hun beleid voor eilanden beter kunnen afstemmen met
een gecoördineerde aanpak gericht op kwetsbaarheden (onder meer klimaatverandering)
en daarmee ontwikkelingskansen effectiever kunnen benutten.

De eilanden in het Caribisch deel van het Koninkrijk zijn geen onderdeel van het EU-grondgebied
en hebben de status «LGO» (Landen en Gebieden Overzee). Zodoende vallen deze eilanden
niet onder het EU-cohesiebeleid en hebben geen toegang tot cohesiemiddelen. Het is
voor Nederland van belang dat er in de nieuwe EU-strategie voor Eilanden ook voldoende
aandacht is voor uitdagingen en economische ontwikkeling van deze groep, temeer omdat
ze gegeven hun geografische kenmerken sterker geraakt worden door klimaatverandering.
In dat kader heeft de toegang van de Caribische delen van het Koninkrijk tot EU-financiering
en het instrument voor de Landen en Gebieden Overzee3 de nadrukkelijke aandacht van het kabinet.4