Brief regering : Kabinetsreactie op de afsprakenlijst van het Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO) van februari 2026

AV/
Nr. 60 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 mei 2026

Uw Kamer heeft mij bij brief van 11 maart 2026 de afsprakenlijst van het Interparlementair
Koninkrijksoverleg (IPKO) van februari 2026 te Aruba toegezonden en verzocht om namens
het kabinet een reactie op deze afsprakenlijst te doen toekomen. In deze brief wordt
uw Kamer per onderwerp van de afsprakenlijst voorzien van een reactie.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. van der Burg

Geopolitieke situatie Koninkrijk

In de Beleidsbrief Koninkrijksrelaties1 heeft het kabinet opgenomen dat de samenwerking met de landen op het gebied van defensie,
buitenlandse betrekkingen en veiligheid conform de verantwoordelijkheden uit het Statuut
gericht voort wordt gezet en versterkt waar nodig. Zo wordt in nauwe samenwerking
met Aruba, Curaçao en Sint Maarten verder gewerkt aan het versterken van de weerbaarheid
tegen crisis samenhangend met onder andere geopolitieke ontwikkelingen, waaronder
het in kaart brengen van de belangrijkste kwetsbaarheden.

Het kabinet is zich er daarbij van bewust dat de eilanden sterk afhankelijk zijn van
goederen- en voedselimport, waarbij circa 50% of meer van de import afkomstig is uit
de Verenigde Staten. Het gewijzigde handelsbeleid van de Verenigde Staten en de onrust
in het voorjaar van 2026 rondom de Straat van Hormuz hebben de druk op maritieme logistieke
ketens vergroot en de kwetsbaarheid van de eilanden nadrukkelijk zichtbaar gemaakt.
Ook recente spanningen tussen de Verenigde Staten en Venezuela hebben laten zien hoe
geopolitieke ontwikkelingen directe gevolgen kunnen hebben voor de bereikbaarheid,
bevoorrading en economische stabiliteit van het Caribisch deel van het Koninkrijk.

Tegen deze achtergrond houden de autonome landen, Bonaire, Sint Eustatius en Saba
en de betrokken ministeries in Europees Nederland in een gezamenlijke werkgroep de
situatie nauwlettend in de gaten. Daarbij wordt tevens gewerkt aan een verkenning
naar mogelijkheden voor handelsdiversificatie, het versterken van regionale verbindingen
en het vergroten van de economische en logistieke weerbaarheid van de eilanden. Hiermee
beoogt het kabinet de afhankelijkheid van kwetsbare internationale aanvoerketens te
verminderen en de continuïteit van essentiële goederenstromen beter te waarborgen.

Financiële verhoudingen in het Koninkrijk

In het kader van toekomstbestendige overheidsfinanciën zal met Curaçao en Sint Maarten
in gesprek worden getreden over uitvoerbare afspraken om de nog lopende leningen uit
2010 af te lossen en wordt met Aruba gewerkt aan de Rijkswet houdbare overheidsfinanciën
Aruba (HOFA).2 Dit wetsvoorstel ligt nu ter advies bij de Afdeling advisering van de Raad van State
van het Koninkrijk. Na ontvangst van het advies volgt een gezamenlijk nader rapport
van Aruba en Nederland.

Toekomst van de luchtvaart en interconnectiviteit in het Koninkrijk

Uit de afsprakenlijst volgt dat de IPKO-delegaties een presentatie hebben gehad over
de modernisering van de luchthaven van Aruba en de pogingen die zijn gedaan om vluchttarieven
voor vluchten tussen Bonaire, Curaçao en Sint Maarten te verlagen. De delegaties onderstrepen
daarbij het grote belang van goede connectiviteit naar en tussen de eilanden binnen
het Koninkrijk. Dit belang ziet zowel op verbindingen door de lucht als over zee.

Goede interconnectiviteit is van essentieel belang voor de economische ontwikkeling
van de eilanden, in het bijzonder met het oog op toerisme en onderlinge handel. Daarnaast
zijn betrouwbare en betaalbare verbindingen noodzakelijk voor de toegang tot voorzieningen,
zoals onderwijs en zorg, en voor het onderhouden van persoonlijke en familiale relaties
tussen inwoners van de verschillende eilanden.

Het kabinet constateert dat de luchtvaart en interconnectiviteit sterk verweven zijn
tussen de autonome landen en Caribisch Nederland. Tegelijkertijd dwingen nationale
en internationale wet- en regelgeving, waaronder regels ten aanzien van staatssteun,
marktwerking en luchtvaartverdragen, tot terughoudendheid bij het verlenen van financiële
steun of het afdwingen van verbindingen.

Het kabinet acht het van belang dat het gesprek over de mogelijkheden van een PSO-constructie
in de luchtvaart en de toekomst van de veerverbindingen tussen Sint Eustatius, Saba
en Sint Maarten wordt voortgezet, gezien de belangrijke opgaven die daar liggen op
het gebied van bereikbaarheid en toegankelijkheid. Tegelijkertijd ziet het kabinet
ook op de benedenwindse eilanden zorgen over de betaalbaarheid van verbindingen, ondanks
dat daar geen sprake is van een marktverstoring en de kleinschaligheid van de markt
een belangrijke factor blijft.

Het kabinet vindt het daarom verder van belang dat de gesprekken die reeds met betrokkenen
plaatsvinden, onder meer vanuit Nederland met vertegenwoordigers van het Ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat, worden voortgezet. Daarbij dient aandacht te blijven
bestaan voor de verschillende onderdelen die van belang zijn voor de toekomst van
de luchtvaart en interconnectiviteit binnen het Caribisch deel van het Koninkrijk,
waaronder luchtverkeersleiding, veiligheidseisen, landingstarieven en de betaalbaarheid
en continuïteit van verbindingen.

Cybersecurity Awareness

Uit de afsprakenlijst volgt dat in het kader het agendapunt Cybersecurity Awareness
het IPKO een presentatie heeft ontvangen van het hoofd van de Arubaanse Veiligheidsdienst,
dat is gesproken over de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden,
en dat is gesproken over de samenwerking en wens voor een gemeenschappelijk juridisch
kader voor dataprotectie in het Koninkrijk (onder meer zoals neergelegd in Conventie
108+ van de Raad van Europa).

In het kader van verwerken, delen en uitwisselen van informatie en gegevens wordt
nauw samengewerkt binnen het Koninkrijk waarbij harmonisatie van bescherming persoonsgegevens
een belangrijke pijler is. Het traject om te komen tot een Koninkrijksbrede harmonisatie
voor de bescherming van persoonsgegevens is een terugkerend onderwerp op het Justitieel
Vierpartijenoverleg.3

Vergrijzing en ontgroening

Het kabinet constateert dat vergrijzing en ontgroening grote maatschappelijke en economische
opgaven vormen voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De demografische ontwikkelingen
hebben gevolgen voor de houdbaarheid van de sociale zekerheid en de zorg, de inrichting
en toegankelijkheid van het onderwijs, de beschikbaarheid van voldoende arbeidskrachten
en uiteindelijk ook voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van de eilanden.
De beperkte schaal van de eilanden maakt deze ontwikkelingen extra voelbaar en vergroot
de kwetsbaarheid van publieke voorzieningen en economische sectoren.

In Caribisch Nederland heeft de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen Caribisch
Nederland 2050 hierover advies uitgebracht in het rapport Gerichte groei. Het kabinet
acht het van groot belang dat de analyses, ervaringen en mogelijke beleidsmaatregelen
die in Europees Nederland en Caribisch Nederland worden ontwikkeld, actief worden
gedeeld met de autonome landen binnen het Koninkrijk, en vice versa. De demografische
ontwikkelingen op de eilanden beïnvloeden elkaar immers wederzijds, mede door migratiestromen,
economische verwevenheid en regionale arbeidsmobiliteit. Tegelijkertijd blijven de
landen en Caribisch Nederland in de toekomst op elkaar aangewezen bij het in stand
houden van voorzieningen en economische ontwikkeling.

Op diverse terreinen vindt reeds samenwerking plaats tussen de eilanden en de landen
binnen het Koninkrijk. Onderwijs vormt hiervan een belangrijk voorbeeld, onder meer
waar het gaat om uitwisseling van studenten, de beschikbaarheid van onderwijsvoorzieningen
en samenwerking tussen onderwijsinstellingen. Het kabinet ziet meerwaarde in het verder
versterken van deze samenwerking en kennisuitwisseling, zodat gezamenlijk kan worden
gewerkt aan toekomstbestendige oplossingen voor de gevolgen van vergrijzing en ontgroening
binnen het gehele Koninkrijk.

Klimaatadaptatie en -verandering

Uit de afsprakenlijst komt naar voren dat het IPKO een presentatie heeft ontvangen
over klimaatadaptatie en -verandering waarbij is ingegaan op de impact van de uitspraak
van 28 januari 2025 van de rechtbank Den Haag in de door Greenpeace Nederland aangespannen
procedure tegen de Nederlandse Staat over klimaatverandering op Bonaire.

Bij brief van 10 april 20264 heeft de Minister van Klimaat en Groene Groei, mede namens de Minister van Infrastructuur
en Waterstaat en de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
uw Kamer geïnformeerd dat het kabinet op basis van een zeer zorgvuldige weging tot
de conclusie is gekomen dat er zwaarwegende (juridische) redenen zijn voor het laten
toetsen van de uitspraak door het gerechtshof Den Haag. De Kamer wordt uiterlijk met
Prinsjesdag 2026 nader geïnformeerd over de stand van zaken van de uitvoering van
de uitspraak van de rechtbank.