Brief regering : Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2025

Nr. 396
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 20 mei 2026

In 2026 werken we verder aan de vernieuwing van de Rijksdienst. We bouwen aan een
slagvaardige overheid die richt op wat echt nodig is. Die eerlijk is over wat kan
en verantwoordelijkheid neemt voor haar keuzes. En vooral: een overheid die dichtbij
mensen staat en echt luistert naar wat er leeft. Zo willen we het vertrouwen herstellen
door te doen wat we beloven.

Om deze ambitie waar te maken is het belangrijk om te weten waar de Rijksdienst nu
staat. De Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk (JBR) is hier een belangrijk instrument
voor. De JBR blikt terug op de ontwikkelingen in 2025 en omvat de thema’s Personeel,
Duurzaamheid, Informatievoorziening en Organisatie Rijksdienst.

Vanuit de coördinerende bevoegdheid1 voor de rijksbrede bedrijfsvoering bieden wij u hierbij de Jaarrapportage Bedrijfsvoering
Rijk (JBR) 2025 aan en voegen tevens een samenvatting in de vorm van een visuele publieksvriendelijke
versie toe. Onderstaand worden een aantal specifieke onderwerpen uitgelicht. In de
JBR blikken we terug op 2025, maar in deze brief neem ik u ook mee in de verdere stappen
die bijdragen aan een slagvaardige overheid. We zetten in op versteviging van de interne
organisatie, zoals een sociaal-veilige werkomgeving met eigentijds ambtelijk vakmanschap,
maar ook op de relatie met de buitenwereld, zoals meer transparantie bieden aan burgers
en bedrijven, en een herziening van het Rijksinkoopstelsel dat daarmee in lijn is.

Vernieuwing Rijksdienst

Er zijn verdere stappen gezet naar een toekomstbestendig en effectief Rijk en het
meer gezamenlijk optrekken van de ministeries als één Rijk. De (digitale) toegankelijkheid
is verbeterd, wendbaarheid en flexibiliteit is vergroot en er is meer realisatiekracht
gericht op de maatschappelijke opgaven. Tevens is gestart met het verder uniformeren
van de bedrijfsvoering binnen de ministeries.

In 2025 is gewerkt aan verschillende dossiers van de Rijksdienst. Variërend van het
versterken van het personeelsbeleid, maar ook aan praktische zaken zoals de brede
toegang tot de rijksgebouwen en rijksontmoetingspleinen. Er is verder gebouwd aan
het verbeteren van de (digitale) dienstverlening. Zo bouwden we in 2025 aan digitale
functionaliteiten om beter samen te kunnen werken, om weerbaarheid van de Rijksdienst
te versterken en de veiligheid van de fysieke en digitale werkplek te vergroten.

Een betrouwbare en menselijke overheid

We werken toe naar een overheid die zich transparant opstelt om het vertrouwen in
de overheid daarmee te vergroten. Er wordt gewerkt aan ambtelijk vakmanschap door
het aanbieden van gerichte dialoogsessies, trainingen en workshops aan medewerkers.
Dit heeft onder andere geleid tot meer focus in de gids Ambtelijk vakmanschap op thema's
als de betekenis van de ambtseed, burgergericht werken, luisteren en politieke verhoudingen.

Een productievere overheid

Het kabinet Jetten zet in op een fundamenteel efficiëntere en effectievere overheid,
met veel minder (complexe) wet- en regelgeving, minder overhead, meer samenwerking
en een minder omvangrijk ambtenarenapparaat. Hieraan is een budgettaire taakstelling
verbonden voor efficiency en vernieuwing rijksdienst die oploopt tot 1,4 miljard euro
structureel vanaf 2030. Deze taakstelling bestaat voor een deel uit het efficiënter
inrichten en voor een deel uit vernieuwing van de Rijksdienst. Deze nieuwe taakstelling
komt bovenop de taakstelling van het vorige kabinet. Hierdoor zullen de komende jaren
nog meer scherpe keuzes gemaakt moeten worden in de bedrijfsvoering van het Rijk.
Deze keuzes hebben mogelijk effect op de dienstverlening.

In 2025 heeft de plan- en besluitvorming plaatsgevonden over de invulling van de eerste
budgettaire taakstelling. Qua totale personele bezetting van het Rijk is het aantal
fte in 2025 nog wel gestegen met 2 procent. Het effect van de taakstelling, die vanaf
2025 is ingeboekt op de apparaatsbudgetten van de departementale begrotingen oplopend
naar 2029, is echter al wel te zien, aangezien de stijging minder sterk dan de afgelopen
jaren is. In 2024 was er een stijging van het aantal fte met 6 procent.

Eind 2025 is het Dashboard externe inhuur openbaar geworden dat halfjaarlijks wordt geactualiseerd. Hierin is de externe inhuur
per ministerie opgenomen en het aantal openstaande vacatures per ministerie. Hiermee
ontstaat een duidelijker en transparant beeld van waar binnen het Rijk externe inzet
plaatsvindt en waar personele tekorten spelen. Het aandeel externe inhuur is eind
2025 gedaald naar 13,1 procent ten opzichte van 15,4 procent eind 2024. Deze daling
brengt ons dichter bij de ambities van een slagvaardige overheid, namelijk minder
externe inhuur. Want het is belangrijk om deskundigheid en vakmanschap van het ambtenarenapparaat
binnen het Rijk te behouden door mensen met specialistische kennis vaker in vaste
dienst te nemen. Het aantal vierkante meters vloeroppervlakte in rijkskantoren en
specialties is ten opzichte van 2024 met 52.000 m2 afgenomen (1 procent). Er wordt ingezet op een efficiëntieslag aan de huisvestingkant.

Integriteit, sociale veiligheid en klokkenluiders

Integriteit is belangrijk voor en zeker ook binnen een goed functionerende overheid.
In de kern gaat het er intern om dat we een respectvolle, veilige, diverse en inclusieve
werkomgeving binnen het Rijk bevorderen en bewaken. Zodat zowel ongewenste omgangsvormen
of integriteitschendingen, als misstanden in de zin van de Wet bescherming klokkenluiders
aan het licht komen en opgelost kunnen worden.

Daarom hebben we in 2025 ingezet op een combinatie van structuur- en cultuurmaatregelen.
Zo is met ingang van 1 juli 2025 de rijksbrede onafhankelijke Klachtencommissie Ongewenste
Omgangsvormen (KCOO) van start gegaan en de onafhankelijke Integriteitscommissie Rijk
in november 2025. Naast deze structurele maatregelen is ook gewerkt aan het verankeren
van een cultuurverandering. Binnen de aanpak op discriminatie en racisme binnen het
Rijk is bijvoorbeeld verder gewerkt aan een handreiking voor leidinggevenden, is een
modelaanpak discriminatie en racisme voor departementale beleids- en effectrapportages
gemaakt en is een e-learning over sociale veiligheid en gelijkwaardig handelen ontwikkeld.
Als laatste hebben we in de zogenaamde «stand van zaken-brief» uitgebreid stilgestaan
bij het klokkenluidersdossier2. In 2026 kijken we verder welke wetsaanpassingen nodig zijn en evalueren we de hulpvoorzieningen,
zodat ondersteuning structureel vorm krijgt.

Toekomstbestendige en autonome digitale overheid

Als Rijksoverheid werken we interdepartementaal samen aan de opgaven op het gebied
van digitalisering. Door krachten en kennis te bundelen, kunnen we op een effectieve
manier doorbraken realiseren. De afgelopen jaren was de I-strategie Rijk 2021–2025
hiervoor onze strategische leidraad.

In 2025 is de I-strategie geëvalueerd en afgerond3 en is de nieuwe overheidsbrede Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) gepubliceerd4. De NDS geeft richting en beschrijft de thema’s waarop het Rijk en de medeoverheden
intensief gaan samenwerken, onder andere digitale weerbaarheid en digitale autonomie,
om de digitale basis te versterken. Hiermee hebben we als één overheid de strategische
prioriteiten vastgesteld voor een toekomstbestendige digitale overheid. Veilig gedrag
is één van de pijlers van digitale weerbaarheid. We zetten in op het versterken van
de digitale weerbaarheid met als doel dat informatie alleen toegankelijk is voor de
juiste personen, informatie correct en volledig is, en beschikbaar wanneer nodig.
We zetten in op digitaal vakmanschap door medewerkers en specialisten binnen de organisatie
toe te rusten met de benodigde digitale kennis en vaardigheden.

Een andere belangrijke mijlpaal voor 2025 is het herziene besluit CIO Stelsel Rijksdienst5. De belangrijkste wijzigingen in de herziening zijn gericht op het versterken van
de positie van de CIO Rijk. Daarnaast zijn onder andere de rollen van de Chief Privacy
Officers en Chief Data Officers toegevoegd, inclusief de bijbehorende interdepartementale
overleggen. Hiermee versterken we de slagvaardigheid van de rijksoverheid. De in juli
2025 gelanceerde NDS is inmiddels in uitvoering en vormt een noodzakelijk antwoord
op de grote digitale opgaven waar de rijksoverheid voor staat. Ook zullen de ministeries
in 2026 het herziene besluit CIO-stelsel implementeren en werkt het Ministerie van
BZK aan het verbeteren van de werking van het stelsel als geheel.

Openheid en transparantie richting de burger

Op 1 mei 2022 trad de Wet open overheid (Woo) in werking. De Woo regelt het recht
van burgers op openbaarmaking van overheidsinformatie. Dit is een belangrijke stap
naar een meer open overheid. In 2025 lag de focus op het versterken van de actieve
openbaarmaking van overheidsinformatie en het versnellen van de afhandeling van Woo-verzoeken.
Het aantal gepubliceerde documenten op open.overheid.nl, het zoekportaal van de generieke
Woo-voorziening, is gestegen: van 538.216 eind 2024 naar 643.250 eind 2025. Dat is
een stijging van 19,5 procent. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor betekenisvolle
openbaarheid. Zo worden actief openbaar gemaakte stukken vaker voorzien van context
en tijdslijnen. In 2025 is een overheidsbreed afwegingskader ontwikkeld dat overheidsorganisaties
stimuleert en ondersteunt bij het betekenisvol invulling geven aan de inspanningsverplichting
(art. 3.1 Woo).6 Dit kan bijvoorbeeld door actieve openbaarmaking van dossiers waar veel maatschappelijke
belangstelling voor bestaat.

In de cijfers over de afhandeling van Woo-verzoeken is in 2025 voor het eerst sinds
jaren een positieve trendbreuk zichtbaar. Ondanks dat het aantal ingediende Woo-verzoeken
bij ministeries opnieuw is toegenomen (een toename van 7 procent ten opzichte van
2024), is het aantal verzoeken dat binnen de wettelijke/afgesproken termijn is afgehandeld
met meer dan 10 procentpunt gestegen. Hoewel het ministeries bij een groot deel van
de verzoeken nog niet lukt om deze binnen de wettelijke termijn af te handelen, is
deze ontwikkeling een goede stap vooruit. De afgelopen periode hebben we fors geïnvesteerd
in de verbetering van de informatiehuishouding en de uitvoering van de Woo, bijvoorbeeld
door in te zetten op betere en efficiëntere afhandelingsprocessen en betere afstemming
met verzoekers. Ik ben blij om te zien dat deze inspanningen en investeringen zich
afgelopen jaar hebben vertaald in betere afhandelingstermijnen. Ook in 2026 blijven
we overheidsbreed werken aan een betere uitvoering en uitvoerbaarheid van de Woo.
Zo gaan we werken aan een vereenvoudigde en laagdrempeligere afhandeling van informatieverzoeken
van burgers. En we werken in 2026 verder aan de wetsevaluatie, waarmee we meer inzicht
willen krijgen in de doelmatigheid, doeltreffendheid en effecten van de Woo in de
praktijk. De resultaten hiervan worden uiterlijk 1 mei 2027 verwacht. Op basis van
de uitkomsten van de wetsevaluatie kunnen aanvullende maatregelen genomen worden.

Versteviging Rijksinkoopstelsel

Digitalisering en de onderliggende kansen en risico’s daarvan spelen een steeds grotere
rol in de rijksinkoop.

In 2025 zijn de digitale inkoop-en factuurprocessen verbeterd door de groei van het
aantal e-facturen en e-orders. Zo kunnen leveranciers gebruikmaken van het al bestaande
leveranciersportaal en is in 2025 de eerste organisatie live gegaan met het digitaal
uitwisselen van tijdkaarten.

In 2026 wordt de rijksinkoopstrategie geactualiseerd. Hierin ligt de nadruk op de
actuele uitdagingen rond veiligheid, weerbaarheid en leverancierszekerheid. In 2025
is daartoe gewerkt aan de Algemene Beveiligingsvoorwaarden voor Rijksoverheidsopdrachten
(ABRO) die op 1 januari 2026 zijn ingegaan. Andere belangrijke onderdelen van de nieuwe
inkoopstrategie zijn het digitaal zaken doen als één rijksdienst en maatschappelijk
verantwoord opdrachtgeven en inkopen. Hiernaast verstevigen we het Rijksinkoopstelsel
door meer slagvaardige sturing, de positionering van categoriemanagement (betekent
dat ministeries niet alleen voor zichzelf inkopen, maar gezamenlijk per productgroep
of categorie), het optimaliseren van de inkoopuitvoering en het zoveel mogelijk beperken
en verminderen van overbodige regelgeving.

Er zijn goede stappen gezet als we kijken naar de vermindering van het aandeel externe
inhuur en het aantal fte dat minder sterk stijgt. Naast alle andere mijlpalen en ingezette
acties in 2025, werken we in 2026 verder aan een toekomstbestendig en effectief Rijk.
De gestelde doelen in het coalitieakkoord voor een slagvaardige overheid zijn hierbij
leidend. Vanuit onze coördinerende bevoegdheid voor de rijksbrede bedrijfsvoering
zet ik mij hiervoor in: zowel door frequente en intensieve samenwerking met de andere
ministeries, als door de Kamer te blijven informeren over de balans tussen onze gezamenlijke
ambities.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. van der Burg