Brief regering : Aanvragen in de inkomensheffing met onregelmatigheden

Nr. 1537
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 april 2026

De Belastingdienst heeft een patroon geconstateerd van aangiften, verzoeken en bezwaren
(hierna aanvragen) in de inkomensheffing die onregelmatigheden bevatten. Daarnaast
zijn er recent een signaal van een bank en van ketenpartner Logius ontvangen die hiermee
samenhangen. Ik neem het patroon en deze signalen serieus en informeer uw Kamer hier
vroegtijdig over, tegelijkertijd is het patroon nog in ontwikkeling en worden nog
analyses verricht om het patroon volledig te kunnen duiden.

Het patroon

Sinds eind vorig jaar ontvangt de Belastingdienst een toenemend aantal aanvragen in
de inkomensheffing (IH) met onregelmatigheden. Daarbij worden aanvragen zodanig ingevuld,
dat een door de Belastingdienst uit te betalen bedrag ontstaat. De Belastingdienst
ziet overeenkomsten in de opgegeven informatie in deze aanvragen. Het gaat om de opgaaf
van loonkosten waar de Belastingdienst geen informatie over beschikbaar heeft of hoge
aftrekposten. De Belastingdienst heeft deze aanvragen bestudeerd, met inachtneming
van de waarborgen rondom privacy, en herkent hierin een patroon.

Daarnaast heeft een bank gesignaleerd dat bankrekeningen worden geopend waarop alleen
het geld van IH teruggaven wordt gestort, waarna deze bedragen vrijwel direct worden
opgenomen of overgemaakt naar een andere rekening. De bank heeft de betrokken rekeningen
bevroren. Ook hierbij is sprake van een patroon. De Belastingdienst heeft vastgesteld
dat de betrokken BSN’s op de bevroren rekeningen te verbinden zijn aan de aanvragen
met onregelmatigheden en daarmee dus onderdeel van het patroon vormen.

Ook ontving de Belastingdienst recent een signaal van ketenpartner Logius, de beheerder
van DigiD. Gemeenten die een loket hebben waar de registratie van niet ingezetenen
(RNI) plaatsvindt, hebben aan Logius gemeld dat zij een sterke toename van aanvragen
van DigiD’s zien. De toename bestaat uit groepen Bulgaarse ingezetenen die zich bij
deze gemeenten melden en zich daarbij identificeren met fysieke identificatiedocumenten.
Daarbij lijkt er sprake van dat de personen die zich melden voor een DigiD, dit in
georganiseerd verband doen. Zo worden de aanvragers begeleid door dezelfde tussenpersonen
naar het loket van de gemeente, maken tussenpersonen de afspraak bij het loket en
organiseren deze tussenpersonen het vervoer van een naar het loket. Het lijkt er daarbij
op dat tussenpersonen de aanvragers van een DigiD hiervoor betalen. De aanvragers
zouden niet op de hoogte zijn wat het aanvragen van een DigiD betekent en wat zij
ermee kunnen.

Naar aanleiding daarvan heeft Logius een steekproef verricht op alle aanvragen voor
een DigiD bij RNI-loketten. Daaruit blijkt dat met die DigiD’s veelvuldig wordt ingelogd
bij de Belastingdienst. Daarbij wordt dezelfde apparatuur en worden dezelfde IP-adressen
gebruikt.

Inmiddels heeft Logius circa 400 burgerservicenummers aan de Belastingdienst verstrekt
die met hun signaal samenhangen en zijn deze door de Belastingdienst vergeleken met
de aanvragen IH met onregelmatigheden. Daaruit blijkt dat deze in grote mate overeen
komen, wat bevestigt dat het signaal onderdeel van het geconstateerde patroon bij
de Belastingdienst is. Het merendeel van de personen die het betreft hebben bij hun
inschrijving bij de gemeente een (woon)adres in het buitenland opgegeven. Nationaliteit
is geen onderdeel geweest van de analyse van Logius of de Belastingdienst, nationaliteit
is logischerwijs wel bekend bij de gemeenten waar de betreffende personen zich hebben
aangemeld voor een DigiD.

Wat wordt er aan gedaan

De Belastingdienst is een project gestart waarin diverse onderdelen van de organisatie
deelnemen. Het doel van het project is inzicht te krijgen in de problematiek, de omvang
ervan en een uitvoerbare aanpak in gang te zetten, met de juiste waarborgen. Zo wordt
een aanscherping van de selectieregels in het aanvraagproces IH onderzocht. De Belastingdienst
zal uiteraard zorgvuldigheid betrachten in de te nemen maatregelen. Zo kan de Belastingdienst
in bepaalde gevallen eerst een vragenbrief sturen als er een aanvraag wordt gedaan
die mogelijke onregelmatigheden bevat, waarna de aanvrager de mogelijkheid heeft om
die aanvraag toe te lichten.

Op basis van het signaal van de bank gaat het nu om een bedrag van tenminste 6,7 mln.
euro aan door de Belastingdienst uitgekeerde bedragen op rekeningen bij die bank dat
aan dit patroon gelinkt wordt. Op de door die bank geblokkeerde rekeningen staat een
bedrag van circa 2,3 mln. euro, waar de Belastingdienst zo snel mogelijk beslag op
zal leggen. De resterende 4,4 mln. euro is naar alle waarschijnlijkheid niet terug
te halen. Daarnaast heeft de Belastingdienst de toekomstige betalingen aan de betrokken
personen gestopt. Dit kan ook effect hebben op andere middelen, zoals omzetbelasting,
en toeslagen. Dienst Toeslagen verricht hier nader onderzoek naar. De eventuele betalingen
van toeslagen die geen doorgang kunnen vinden, worden beoordeeld op rechtmatigheid.
Indien er sprake is van het recht op een toeslag, dan wordt naar een oplossing gezocht.
Mocht dit patroon aan de kant van toeslagen toch omvangrijk blijken of de controle
op rechtmatigheid bijzonderheden opleveren, dan wordt uw Kamer hierover geïnformeerd.

Hoe verder

Zoals ik hierboven heb aangegeven wordt dit patroon in een project door diverse onderdelen
van de Belastingdienst en Dienst Toeslagen onderzocht. Daarnaast worden maatregelen
genomen om dit patroon tegen te gaan. Daarbij worden externe signalen betrokken als
dat van de bank en Logius. Dit alles vraagt om een aanpak waarbij zorgvuldigheid in
de behandeling van aanvragen voorop staat en snelheid wordt gemaakt in het voorkomen
van onterechte uitbetalingen. Tot slot wordt onderzocht hoe dergelijke onregelmatigheden
in de toekomst kunnen worden voorkomen en welke aanvullende maatregelen verder moeten
worden genomen. Daarbij worden ook ketenpartners betrokken. Het Openbaar Ministerie
gaat over eventuele strafrechtelijke onderzoeken en betrokkenheid van een opsporingsdienst
als de FIOD.

Ik streef ernaar snel meer duidelijkheid te bieden over dit patroon en de vervolgacties.
Hierover zal ik uw Kamer dan nader informeren.

De Staatssecretaris van Financiën,
E. Eerenberg