Brief regering : NZa-toezichtsrapporten langdurige zorg

Nr. 470
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANGDURIGE ZORG, JEUGD EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 mei 2026

Op 16 december 2025 bood de toenmalige Staatssecretaris van Langdurige en Maatschappelijke
Zorg u de volgende NZa-toezichtsrapporten aan betreffende de uitvoering van de langdurige
zorg door zorgkantoren1:

1. Samenvattend rapport uitvoering langdurige zorg 2024

2. De kosten van de langdurige zorg 2024.

In bovenstaande werd u toegezegd dat u op korte termijn een beleidsreactie op deze rapporten zou ontvangen. Deze toezegging kom ik hierbij na.

Samenvattend rapport uitvoering langdurige zorg 2024

• Dit rapport beschrijft de doelmatige uitvoering door Wlz-uitvoerders van de langdurige
zorg. In 2024 voerden negen Wlz-uitvoerders de Wlz uit voor hun verzekerden, waarvan
zeven een zorgkantoorfunctie uitvoeren voor één of meer regio’s. In totaal zijn er
31 zorgkantoorregio’s. Wlz-uitvoerders hebben een wettelijke zorgplicht die inhoudt
dat zij ervoor moeten zorgen dat cliënten gedurende de looptijd van de Wlz-indicatie
tijdige, passende en kwalitatief goede zorg ontvangen.

• De NZa concludeert dat de langdurige zorg onder druk staat door demografische ontwikkelingen,
personeelstekorten, een tekort aan passende woonvoorzieningen en toenemende uitgaven.
Daarbij verwijst de NZa naar haar Stand van de zorg 2025.2 Deze context legt extra druk op de wettelijke zorgplicht die Wlz-uitvoerders hebben
voor de bij hen ingeschreven verzekerden.

• Wlz-uitvoerders besteden hun zorgplicht uit aan de regionale zorgkantoren, maar moeten
volgens de NZa daarop wel regie blijven uitoefenen. Het afgelopen jaar lag de focus
van het toezicht van de NZa op de vraag hoe Wlz-uitvoerders – via zorgkantoren – hun
regierol oppakken voor met name twee cliëntgroepen: mensen die met spoed onvrijwillig
worden opgenomen in een zorginstelling en mensen die in de (nabije) toekomst een beroep
zullen doen op verpleeghuiszorg.

• De NZa concludeerde dat Wlz-uitvoerders grotendeels voldoen aan de zorgplicht voor
deze twee cliëntgroepen. Daarnaast concludeerde de NZa dat de Wlz-uitvoerders actief
aan de slag zijn gegaan met verbeterplannen naar aanleiding van eerdere NZa-toezichtsonderzoeken.

Kosten van de langdurige zorg

• Dit rapport betreft de uitkomsten van het onderzoek naar de financiële rechtmatigheid
van de Wet langdurige zorg in 2024 zowel wat betreft de zorgkosten als de beheerskosten.
De beheerskosten betreffen de uitvoeringskosten die Wlz-uitvoerders maken voor de
uitvoering van hun taken.

• Zorgkosten: deze bestaan uit kosten voor zorg in natura en het persoonsgebonden budget
(pgb). De rechtmatige uitgaven door Wlz-uitvoerders stegen, in absolute zin, in 2024
naar € 35,9 miljard (2023: € 29,8 miljard). In 2023 was 90,40% van de kosten rechtmatig.
In 2024 is geconcludeerd dat 99,28% van de gemaakte kosten voor de Wlz rechtmatig
zijn. Deze stijging is onder meer het gevolg van de declaraties in het pgb budgethoudersportaal,
die in 2024 niet langer als onzeker zijn aangemerkt. De totale onzekerheid daalde
van € 3,1 miljard in 2023 naar € 128 miljoen in 2024. Dit is een significante verbetering.
Het toont dat er over 2024 voldoende zekerheid is over de betrouwbaarheid van de data
en een groot deel van de uitgaven als rechtmatig konden worden aangemerkt. Daarbij
kon de onzekerheid worden gereduceerd en de onrechtmatige kosten meer nauwkeurig worden
bepaald. De onrechtmatigheid is over 2024 € 135 miljoen (2023: € 39 miljoen). Deze
stijging is het gevolg van onrechtmatigheden in het pgb budgethoudersportaal. Vorig
jaar kon geen uitspraak worden gedaan over de rechtmatigheid van deze kosten, waardoor
al deze kosten als onzeker waren aangemerkt. Met ingang van dit jaar is voldoende
zekerheid over de betrouwbaarheid van de onderliggende data, waardoor de onrechtmatigheid
voldoende nauwkeurig kon worden bepaald.

De NZa concludeert ook dat de situatie rondom het pgb-budgethoudersportaal sterk is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar.

• Beheerskosten: van de totale beheerskosten van € 274 miljoen beoordeelt de NZa € 6.000
als onrechtmatig. Deze onrechtmatigheid is het gevolg van tijd die crisisregisseurs
in de Wlz hebben besteed aan cliënten zonder Wlz-indicatie.

• Het rapport gaat ook kort in op een aantal ontwikkelingen die in het afgelopen jaar,
en mogelijk in komende jaren, de rechtmatigheid van de zorgkosten raken. Dit betreft
bijvoorbeeld problemen rondom dubbele uitbetalingen in het pgb, mondzorg, meerzorg
en de inwerkingtreding van de Wet Domeinoverstijgende Samenwerking (DOS).

Naar aanleiding van de conclusies van de NZa in voornoemde rapporten, concludeer ik
dat de Wlz-uitvoerders steeds beter in staat zijn hun taken goed uit te voeren en
dat vind ik een verheugende constatering.

De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, W.R.C. Sterk