Brief regering : Energie-efficiëntieregeling visserij en steunmaatregel conflict in het Midden-Oosten

23 432
De situatie in het Midden-Oosten

36 933
Noodpakket energie, mobiliteit en economie

Nr. 1795
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 mei 2026

In de brief van 20 april jl. heeft het kabinet uw Kamer geïnformeerd over het maatregelenpakket
gericht op het weerbaar maken van burgers en bedrijven voor de energieschok in verband
met het conflict in het Midden-Oosten (Kamerstuk 36 933, nr. 1). Met deze brief informeer ik uw Kamer verder over de maatregelen voor de visserijsector.

Het conflict in het Midden-Oosten leidt wereldwijd tot hogere energieprijzen. Dit
heeft economische effecten op de visserij. Daardoor is het realiseren van een positief
bedrijfsresultaat momenteel erg lastig (Kamerstuk 36 933, nr. 1). Aangezien de visserij onlosmakelijk verbonden is met Nederland, vind ik het belangrijk
om de sector te ondersteunen bij het verminderen van brandstofverbruik en zo de sector
minder vatbaar te maken voor hoge energiekosten. Enerzijds zal ik dit doen met de
openstelling van een energie-efficiëntieregeling voor de visserijsector- en schelpdiersector.
Anderzijds met een steunmaatregel om de eerste directe gevolgen van de huidige gestegen
prijzen te beperken en zo de periode tot de openstelling van de energie-efficiëntieregeling
te overbruggen.

Energie-efficiëntieregeling

De energie-efficiëntie regeling is bedoeld om eigenaren van vissersvaartuigen te ondersteunen
bij brandstofbesparing. De doelgroep van deze regeling zijn de vaartuigen actief in
de garnalen- en platvisvisserij (budget € 25 mln. dit jaar), maar ook de schelpdiervisserij
(budget € 10 mln. verspreid over drie jaar). Zoals in de Kamerbrief aangaande de Landbouw-
en Visserijraad (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1763) aangekondigd, komt het kabinet met een subsidiemodule voor de schelpdiersector die
wordt opengesteld in 2026 (€ 2 mln.), 2027 (€ 3,3 mln.) en 2028 (€ 4,7 mln.), gefinancierd
met middelen vanuit het Regeerprogramma van het vorige kabinet. Er is bewust gekozen
voor drie openstellingen, in plaats van één openstelling voor het volledige budget,
op basis van gesprekken met de sector. De schelpdiervisserijmodule die gepland staat
voor dit jaar met een budget van € 2 mln. wordt gecombineerd met de eerder aangekondigde
€ 25 mln. voor onder meer de garnalen- en platvisvisserij (Kamerstuk 36 933, nr. 1). De energie-efficiëntieregeling stel ik naar verwachting eind september open. De
regeling zal in opzet vergelijkbaar zijn met de energie-efficiëntieregeling die in
2023 is opengesteld (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1559 en Stcrt. 2023, 18779).

Steunmaatregelen gestegen bedrijfskosten

Het conflict in het Midden-Oosten heeft ervoor gezorgd dat wereldwijd de olieprijzen
significant zijn gestegen. Diverse sectoren voelen de effecten van deze stijging.
Ook de visserij wordt hierdoor hard geraakt. Een deel van de visserijsector vaart
niet uit en realiseert geen inkomsten. Het deel dat wel uitvaart doet dit met kleine
marges, of vaart uit wetend dat ze verlies zullen lijden.

In de Kamerbrief «Acties Weerbaarheid Energieschok» (Kamerstuk 36 933, nr. 1) heeft het kabinet al generieke maatregelen voorgesteld. Zoals in die brief is aangegeven
heeft het Kabinet oog voor de economische effecten door de gestegen energieprijzen
voor de visserij. Daarom zal ik de visserij ondersteunen in hun gestegen bedrijfskosten.
Daarbij zal ik, in navolging van de motie Flach c.s. (Kamerstuk 23 432, nr. 713), gebruik maken van het European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund (hierna: EMFAF). De Europese Commissie (hierna: Commissie) heeft op 16 april jl.
een uitvoeringshandeling gepubliceerd waarmee zij het crisismechanisme onder het EMFAF
heeft geactiveerd. Met de uitvoeringshandeling kunnen lidstaten steun verschaffen
aan hun visserijsectoren met middelen uit het EMFAF.Nederland is voornemens onder
het EMFAF € 13,5 mln. beschikbaar te stellen voor een dergelijke steunmaatregel. De middelen zijn voor 70% gefinancierd
door de EU en de overige 30% door Nederland. De steun kan echter niet onvoorwaardelijk
worden verschaft. Zo mag er onder het crisismechanisme enkel steun worden verleend
voor gederfde inkomsten en gestegen kosten. De steun die ik de visserijsector zal
bieden, zal dan ook binnen deze kaders moeten passen. Dit vraagt zorgvuldige afstemming,
omdat als de steun niet rechtmatig wordt verleend, de steun teruggevorderd zal moeten
worden bij de ontvangers.

Ik zal in de steunmaatregel conform de eerdere brief van het kabinet focussen op de
gestegen bedrijfskosten. Dat is ook in lijn met de in 2023 opengestelde regeling «Overbrugging
voor de visserij» (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1520 en Stcrt. 2023, 8218), die zich ook richtte op gestegen bedrijfskosten. Dit keer wordt echter geen gebruik
gemaakt van de de-minimisverordening voor de visserij- en aquacultuursector (Verordening
(EU) nr. 717/2014), omdat er nu Europese middelen beschikbaar zijn voor een regeling.
Dit betekent ook dat er niet een uniform bedrag per onderneming zal worden verstrekt.
Er zal een berekening worden gemaakt van de gestegen kosten per onderneming en hierop
zal de steun worden bepaald. De regeling zal met terugwerkende kracht betrekking hebben
op de periode vanaf het ingaan van het conflict in het Midden-Oosten (28 februari
2026) tot en met de openstelling van de energie-efficiëntieregeling.

De steunmaatregel zal niet zien op het compenseren van het inkomstenverlies als gevolg
van het stilliggen van vissersvaartuigen. Dit is op basis van de EMFAF-verordening
uitgesloten. Ik zal de Kamer op een later moment nader informeren over de verdere
uitwerking van de regeling. We werken deze regeling met spoed uit in overleg met de
sector.

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, S.P.A. Erkens