Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Bikker, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 24 maart 2026, over het bericht ‘Abortuspil nu online verkrijgbaar: 'Praktische problemen weg'’

Nr. 61
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 17 april 2026

Op 24 maart 2026 heeft de Kamer in de Regeling van Werkzaamheden verzocht om een brief
over het online platform thuisabortus.nl. Hierbij is nadrukkelijk verzocht om uitleg
te geven over hoe dit platform in verhouding staat tot de wetgeving, de positie van
de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en het Openbaar Ministerie (OM). Met deze
brief komt het kabinet aan dat verzoek tegemoet. Recent zijn ook Kamervragen beantwoord
over dit onderwerp, namelijk de vragen van de leden Diederik van Dijk (SGP) c.s.1 en de vragen van het lid Van Meijeren (FvD) op 15 april 20262.

Inleiding

Het kabinet staat pal voor goede en toegankelijke abortuszorg. Vrouwen die abortuszorg
nodig hebben in Nederland verdienen zorg en hulpverlening van hoge kwaliteit, waarbij
alle wettelijke zorgvuldigheidseisen worden nageleefd. In Nederlandse abortusklinieken
en in huisartsenpraktijken worden vrouwen heel zorgvuldig begeleid en behandeld. Op
basis van wat nu bekend is, is het de vraag of diezelfde zorgvuldigheid kan worden
geboden via een website als thuisabortus.nl. De signalen over thuisabortus.nl neemt
het kabinet daarom serieus. Daarom heeft het kabinet dit initiatief direct bij de
IGJ onder de aandacht gebracht. Inmiddels heeft de IGJ bekendgemaakt dat zij, naar
aanleiding van verschillende signalen, een onderzoek is gestart. Zodra er relevante
ontwikkelingen zijn rond het initiatief, of zodra het kabinet iets kan zeggen over
het onderzoek van de IGJ, zal de Kamer daarover worden geïnformeerd.

Wat is thuisabortus.nl?

Op maandag 23 maart 2026 is thuisabortus.nl van start gegaan. Dit is een initiatief
van een groep (huis)artsen en stichting Ava. Via thuisabortus.nl kunnen vrouwen online
een recept voor abortusmedicatie verkrijgen. Zij vullen eerst een aanvraagformulier
in met vragen over hun zwangerschap en gezondheid. Een arts bekijkt de informatie
en stelt soms aanvullende vragen of vraagt soms om een echo. Na een positieve beoordeling
van de aanvraag kan de arts een recept naar een door de vrouw gekozen apotheek sturen.
Op de website van thuisabortus.nl staat aanvullende informatie voor vrouwen, bijvoorbeeld
over hoe de medicatie gebruikt moet worden.

Juridische context

Zoals eerder door de voormalig voor Medische Zorg toegelicht, geldt in het algemeen
dat de Geneesmiddelenwet en de Wet afbreking zwangerschap (Wafz) abortuszorg op afstand
niet expliciet uitsluiten.3 Hoewel in artikel 67 van de Geneesmiddelenwet een verbod staat om geneesmiddelen
voor te schrijven aan personen die de voorschrijver nog nooit persoonlijk heeft ontmoet,
geldt er sinds 12 april 2023 met de Beleidsregel voorschrijven via internet gedoogbeleid.4 Volgens de beleidsregel mogen zorgverleners, onder bepaalde voorwaarden, medicatie
voorschrijven na contact met de patiënt via internet. Dit gedoogbeleid is van kracht
totdat de Geneesmiddelenwet op dit punt definitief is aangepast. De beleidsregel stelt
als voorwaarden 1) dat een fysiek consult of onderzoek om te bepalen of het geneesmiddel
moet worden voorgeschreven niet nodig is en 2) dat de voorschrijver beschikt over
de geactualiseerde medicatiehistorie van de patiënt en die voor zover nodig raadpleegt.

Het is aan abortuszorgverleners om te beoordelen of en hoe abortuszorg op afstand
verantwoord kan worden verleend. Op grond van de bovengenoemde beleidsregel moeten
zij hierbij de afweging maken of een fysiek consult of onderzoek (bijvoorbeeld een
echo) in een specifiek geval al dan niet noodzakelijk is. Daarnaast moeten zij zich
uiteraard houden aan de Wafz, het bijbehorende Besluit afbreking zwangerschap (Bafz)
en andere wet- en regelgeving die ziet op goede en veilige zorg. In de Wafz en het
Bafz worden onder meer zorgvuldigheidseisen beschreven over hulpverlening, besluitvorming,
informatievoorziening en nazorg bij een abortus.

Zo staat in artikel 5, tweede lid, sub b van de Wafz:

... dat de arts, indien de vrouw van oordeel is dat haar noodsituatie niet op andere
wijze kan worden beëindigd, zich ervan vergewist dat de vrouw haar verzoek heeft gedaan
en gehandhaafd in vrijwilligheid, na zorgvuldige overweging en in het besef van haar
verantwoordelijkheid voor ongeboren leven en van de gevolgen voor haarzelf en de haren.

Omdat thuisabortus.nl geen standaard gesprek of consult aanbiedt, ook niet telefonisch
of via een videogesprek, is één van de vragen die zich voordoet of die werkwijze past
binnen het hierboven genoemde wettelijke kader van de Wafz en het Bafz.

Naast de Geneesmiddelenwet, de Wafz en het Bafz is ook wet- en regelgeving over goede
zorg van toepassing. Zo moeten zorgverleners voldoen aan de Wet kwaliteit, klachten
en geschillen zorg (Wkkgz) en de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg
(Wet BIG). Deze wetten zijn er onder andere voor bedoeld om zorgaanbieders te verplichten
tot het leveren van goede zorg en om patiënten te beschermen tegen onzorgvuldig handelen
van zorgverleners.

Toezicht en handhavingsinstrumenten

Zoals gezegd, is het de vraag of het online platform thuisabortus.nl past binnen de
geldende zorgvuldigheidseisen die worden voorgeschreven in de wet- en regelgeving.
Het is echter niet aan het kabinet om te concluderen of er daadwerkelijk in strijd
met de wet- en regelgeving wordt gehandeld. De IGJ ziet als onafhankelijk toezichthouder
toe op de naleving van de wet- en regelgeving. Hoe de IGJ het toezicht precies vormgeeft,
bepaalt zij zelf.

In algemene zin geldt dat de IGJ een aantal handhavingsinstrumenten ter beschikking
heeft als er in strijd met de Wafz of met andere wet- en regelgeving wordt gehandeld.
De IGJ kan een bestuurlijke boete opleggen als de registratieplicht van de Wafz of
de voorwaarden in de Beleidsregel voorschrijven via internet niet worden nageleefd.
Op grond van de Wafz zijn artsen die een zwangerschapsafbreking verrichten verplicht
om hierover gegevens te registreren en deze te rapporteren aan de IGJ. Op grond van
de Wkkgz kan de IGJ een schriftelijke aanwijzing geven. Daarin wordt aangegeven op
welke punten geen sprake is van «goede zorg» en welke maatregelen de zorgaanbieder
moet nemen. De IGJ kan onder bepaalde voorwaarden een bevel geven. De zorgaanbieder
is verplicht daar onmiddellijk aan te voldoen. Als een arts niet handelt conform de
beroepsrichtlijnen, kan de IGJ de arts voordragen bij een tuchtrechter. De tuchtrechter
kan een tuchtrechtelijke maatregel opleggen, waaronder een waarschuwing of schorsing
van de registratie als arts.

In het verzoek tijdens de Regeling van Werkzaamheden is ook gevraagd om uitleg over
de positie van het OM. Het strafrecht is geen voor de hand liggend handhavingsinstrument
in deze kwestie. Het OM heeft zich in het verleden uitsluitend gericht op ernstige
misbruiksituaties, zoals gedwongen zwangerschapsafbrekingen door een partner (niet-arts).
Als een arts mogelijk handelt in strijd met de Wafz, ligt handhaving in de eerste
plaats bij de IGJ.

Tot slot

Het is duidelijk dat er op dit moment nog veel vragen zijn, waar we het liefst zo
snel mogelijk een antwoord op hebben. Het is echter niet mogelijk om vooruit te lopen
op de uitkomsten van het onderzoek van de IGJ. Zoals eerder benoemd in deze brief,
zal de Kamer worden geïnformeerd zodra het kabinet iets kan zeggen over het onderzoek
van de IGJ.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans