Brief regering : Zienswijzeprocedure Woo-verzoeken emissiegegevens

Nr. 140
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 april 2026

Op 4 februari 2026 is uw Kamer geïnformeerd over het staande beleid bij Woo-verzoeken
over emissiegegevens in de landbouw met veel belanghebbenden (Kamerstuk 32 802, nr. 137). In deze brief licht ik, mede namens de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij,
Voedselzekerheid en Natuur, de ontwikkelingen op dit onderwerp toe.

Openbaarmaking van overheidsinformatie is een groot goed. Het is belangrijk dat burgers,
journalisten en wetenschappers toegang hebben tot overheidsinformatie, zodat zij goed
geïnformeerd zijn en van daaruit de overheid kritisch kunnen volgen, kunnen participeren
en onderzoek kunnen uitvoeren. Daarnaast kan de toegang tot overheidsinformatie, bijvoorbeeld
als het gaat om milieu-informatie en emissiegegevens, van belang zijn om kennis te
nemen over de gezondheid van de eigen leefomgeving. Bij de openbaarmaking van informatie
kan echter ook sprake zijn van andere belangen, zoals publicatie van informatie die
raakt aan de persoonlijke levenssfeer. Het kabinet vindt het daarom van belangrijk
om op zoek te gaan naar een goede balans tussen de verschillende belangen.

Emissiegegevens moeten openbaar worden gemaakt, er zijn op grond van de Wet open overheid
(Woo) geen uitzonderingsgronden om dit niet te doen. Ook als het hierbij gaat om gegevens
die de persoonlijke levenssfeer raken, zoals bedrijfsadressen die tevens woonadressen
zijn. Dit laatste is een verplichting die direct voortvloeit uit de Europese milieu-informatierichtlijn
(Richtlijn 2003/4/EG).

Tegelijkertijd begrijp ik dat dit veel impact kan hebben op ondernemers en hun gezinnen
en maak ik mij zorgen over de sociale veiligheid van agrarische ondernemers. Daarom
werk ik ook met het Ministerie van Justitie en Veiligheid aan een onderzoek naar de
sociale veiligheid van agrarisch ondernemers. Dit was een aanbeveling van het adviescollege
openbaarheid en informatiehuishouding (ACOI). Op basis van de uitkomsten van het onderzoek
kunnen vervolgstappen worden gezet.

Hiernaast staat dit jaar een wetsevaluatie van de Woo op de planning. Het streven
is om de Woo beter toepasbaar te maken. In deze wetsevaluatie wordt ook expliciet
gekeken naar de openbaarmaking van emissiegegevens (zoals bijvoorbeeld bedrijfsadressen
van agrarische ondernemers die tevens een woonadres zijn) in relatie tot de uitzonderingsgronden,
de zienswijzeprocedure en relevante EU-richtlijnen.

In eerder genoemde Kamerbrief is benadrukt dat bij besluiten die direct gevolgen kunnen
hebben voor agrarisch ondernemers, een zorgvuldige en transparante zienswijzeprocedure
van groot belang is. Ik onderschrijf het belang van het vooraf informeren van agrarisch
ondernemers over het feit dat informatie over hun bedrijf openbaar wordt gemaakt.
Daarnaast onderschrijf ik ook het bieden van de gelegenheid om hun zienswijze te geven.
In de vorige kabinetsperiode is, bovenstaande punten indachtig, gekozen om alle belanghebbenden
individueel aan te schrijven over de mogelijkheid tot een zienswijzeprocedure.

Na zorgvuldige afweging kom ik echter tot een andere conclusie ten aanzien van de
wijze waarop die zienswijzen het meest effectief kunnen worden uitgevraagd. Als kabinet
hebben we de ambitie te werken aan een meer slagvaardige overheid. Bij Woo-verzoeken
met veel belanghebbenden willen we zienswijzen effectief uitvragen zonder afbreuk
te doen aan de positie van agrarisch ondernemers. Ik realiseer mij dat het actief
verzenden van brieven naar individuele agrarisch ondernemers in potentie meer belanghebbenden
bereikt. Daar staat tegenover dat een dergelijke aanpak ook zorgt voor hogere uitvoeringslasten
en langere afhandeltermijnen, terwijl juridisch gezien de gevraagde emissiegegevens
openbaar gemaakt moeten worden.

De zienswijzeprocedure uit de Algemene wet bestuursrecht stelt geen eisen aan de manier
waarop ik zienswijzen uitvraag. Ik neem hierbij wel in aanmerking dat, volgend uit
de Woo, informatie tijdig en snel openbaar moet worden gemaakt. Publicatie in de Staatscourant
wordt door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State als zorgvuldig en
in overeenstemming met de Algemene wet bestuursrecht gezien. Via een publicatie in
de Staatscourant hebben belanghebbenden zoals agrarisch ondernemers ook de gelegenheid
hun zienswijze te geven. Daarnaast hebben zij na het besluit de mogelijkheid (als
zij daar aanleiding toe zien) om rechtsmiddelen aan te wenden.

Mede met het oog op een doelmatige inzet van middelen en het tijdig bieden van transparantie
kies ik daarom voor de procedure via de Staatscourant. Deze werkwijze wordt breder
toegepast en biedt een goede balans tussen de belangen van verzoekers, van derden
én (tijdige) openbaarheid van voor de samenleving essentiële informatie. Om te zorgen
dat zoveel mogelijk belanghebbenden worden bereikt zal ik daarnaast diverse belangenorganisaties
op de hoogte brengen van de voorgenomen openbaarmaking en daarbij verwijzen naar het
bericht in de Staatscourant met het verzoek of zij dit onder de aandacht kunnen brengen
bij hun achterban.

Tot slot: de brief van 4 februari 2026 benoemt het onderzoeken van de mogelijkheden
om emissiegegevens actief openbaar te maken op een manier die recht doet aan de verschillende
belangen. Om aan deze toezegging invulling te geven worden er gesprekken georganiseerd
met vertegenwoordigers uit de agrarische sector, journalistiek en de wetenschap. Het
doel van de gesprekken is het belichten van de verschillende perspectieven en een
dialoog over wat de gemeenschappelijke delers zijn in plaats van waar de verschillen
op dit onderwerp liggen.

Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd over de gewijzigde werkwijze
en de overwegingen die daaraan ten grondslag liggen.

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, J. van Essen