Brief regering : Uitvoering motie van het lid Stoffer c.s. over voorafgaand aan alle bezuinigingen in de sociale zekerheid en zorg de gevolgen daarvan voor kwetsbare doelgroepen in kaart brengen (Kamerstuk 36848-79) en motie van het lid Lahlah c.s. over het Nibud vragen om een doorrekening van de kabinetsplannen voor voorbeeldhuishoudens (Kamerstuk 36800-XV-52)

Nr. 98
BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT, VAN LANGDURIGE ZORG,
JEUGD EN SPORT, VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN WERK EN PARTICIPATIE EN VAN
DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 8 april 2026

Uw Kamer heeft op 26 februari 2026 middels het lid Stoffer c.s. via een motie de regering
verzocht voorafgaand aan alle voorgenomen maatregelen die ingrijpen op de portemonnee
van mensen in de sociale zekerheid en zorg de gevolgen daarvan voor kwetsbare groepen
in kaart te brengen.1 In deze brief geeft het kabinet aan hoe de uitvoering geeft aan de motie. Daarnaast
is bij het begrotingsdebat VWS toegezegd in deze brief in te gaan op hoe we deze analyses
betrekken bij de aanwending van de enveloppe tegemoetkoming zorgkosten chronisch zieken
van € 350 miljoen die in het Coalitieakkoord beschikbaar is gesteld (CA 33).

Nederland vergrijst en het aantal arbeidsongeschikten neemt toe. Dit zet druk op het
stelsel van de sociale zekerheid en de toegankelijkheid van zorg en ondersteuning.
Er zijn simpelweg niet genoeg zorgprofessionals om in de groeiende vraag naar zorg
te voorzien. Om deze stelsels nu en in de toekomst toegankelijk te houden en van goede
kwaliteit, zullen we maatregelen moeten treffen. Het treffen van deze maatregelen
zien we als verantwoordelijkheid voor alle Nederlanders. Deze noodzakelijke keuzes
kunnen forse consequenties hebben en dat realiseert het kabinet zich.

De zorgen die uw Kamer heeft over de stapeling van deze keuzes voor specifieke groepen
hebben we goed gehoord. Het kabinet ziet het als haar taak om de maatregelen zorgvuldig
vorm te geven, waarbij oog is voor het totale effect van de maatregelen op het besteedbaar
inkomen. Naast de in deze brief geschetste aanpak zal het kabinet de komende periode
in gesprek gaan met sociale partners, mensen in een kwetsbare positie, zowel vanwege
gezondheid als financiële situatie, en het zorg- en welzijnsveld om hen goed te horen,
zodat ons beeld van wat er nodig is zich verder kan vormen.

Vormgeving analyse

De maatregelen vragen om een nadere analyse van de effecten op mensen, zodat we de
feitenbasis scherp hebben. Bijvoorbeeld om te weten bij wie de maatregelen precies
terecht komen en wat de impact daarvan is op het besteedbaar inkomen. We geven de
analyse op twee manieren vorm.

Allereerst kijken we met behulp van CBS-microdata hoeveel huishoudens te maken krijgen
met één of meerdere maatregelen, hoe groot de effecten daarvan zijn en welke impact
dat heeft op het besteedbaar inkomen. Met de microdata kunnen we op basis van werkelijk
gebruik van diverse regelingen op persoonsniveau een scherp beeld vormen over de effecten
en samenloop van maatregelen. Hierbij zal aandacht zijn voor de spreiding van de effecten
voor verschillende groepen. Daarnaast maken we o.b.v. voorbeelden inzichtelijk hoe
de effecten van verschillende maatregelen eruit zien voor specifieke voorbeeldsituaties.
Hiervoor kijken we in ieder geval naar mensen in de WIA, gepensioneerden en situaties
waarbij sprake is van een chronische ziekte en/of beperking, omdat de verwachting
is dat maatregelen met name voor deze groepen cumuleren. Bij het uitwerken van de
voorbeeldsituaties betrekken we de motie Lahlah c.s. van 19 maart 20262, die de regering verzoekt het Nibud te betrekken bij de doorrekening van de kabinetsplannen.
Daarbij bezien we in hoeverre we met de brede analyse tegemoetkomen aan de motie Dobbe
c.s. van 9 maart 20263, die de regering verzoekt de gevolgen van het coalitieakkoord voor mensen met een
beperking onafhankelijk in kaart te laten brengen. De effecten worden inzichtelijk
gemaakt voor de structurele situatie waarin alle maatregelen zijn ingegaan.

In de analyse nemen we de maatregelen mee, op het gebied van zorg en sociale zekerheid,
die direct effect hebben op het besteedbaar inkomen. Dit doen we voor zowel de maatregelen
uit het coalitieakkoord als voor eerder voorgenomen maatregelen. De analyse bestaat
daarom uit de volgende maatregelen:

Sociale zekerheid

– Verlagen maximum dagloon met 20%;

– Afschaffen tegemoetkoming arbeidsongeschikten;

– Duurverkorting, aanscherping referte-eis en vertraagde opbouw WW;

– Afschaffen IVA-uitkering.

Zorg- en welzijn

– Verhogen, indexeren en trancheren eigen risico;

– Invoeren eigen bijdrage wijkverpleging;

– Selectie van geneesmiddelen uit het basispakket;

– Verlagen vermogensgrens zorgtoeslag naar heffingsvrij vermogen;

– Huishoudelijke hulp uit Wmo2015 met vangnet;

– Invoeren inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo2015;

– Invoeren eigen bijdrage Jeugdwet.

Fiscaliteit/Zorg

– Afschaffen fiscale regeling aftrek specifieke zorgkosten, inclusief tegemoetkoming
specifieke zorgkosten en de doorwerking op toeslagen.

Het zal niet voor alle bovenstaande maatregelen mogelijk zijn om de effecten te analyseren
via zowel de microdata als de voorbeeldsituaties. De duurverkorting, aanscherping
referte-eis en vertraagde opbouw WW en de afschaffing van de IVA-uitkering gelden
alleen voor nieuwe gevallen. Daarom nemen we deze twee maatregelen alleen in de voorbeeldsituaties
mee. Vanwege databeperkingen wordt voor de eigen bijdrage Jeugd en de maatregel m.b.t.
geneesmiddelen nog bezien hoe deze meegenomen kunnen worden in de analyses. De maatregel
bestuurlijk akkoord Wlz nemen we niet mee in de analyse, omdat het nog onduidelijk
is of, en zo ja hoe, dit akkoord een effect heeft op het besteedbaar inkomen van mensen.
Ook nemen we de voorgenomen invoering van de eigen bijdrage in de forensische zorg
niet mee in de analyse, vanwege databeperkingen.

Voor sommige maatregelen uit de bovenstaande lijst staat de vormgeving nog niet vast
en zijn nog nadere keuzes nodig. Het gaat hierbij in ieder geval om de eigen bijdrage
wijkverpleging, het vangnet voor de huishoudelijke hulp in de Wmo2015 en de selectie
geneesmiddelen uit het basispakket. Er zijn meerdere manieren om deze maatregelen
vorm te geven. Het kabinet zal zich de komende tijd buigen over de precieze invulling,
waarbij ook deze analyse betrokken wordt. Om deze maatregelen toch mee te kunnen nemen
wordt bij deze analyse een technische invulling gekozen. Door de mogelijke cumulatie
van meerdere maatregelen is het niet haalbaar per maatregel voor meerdere varianten
te kiezen, omdat hierdoor de uitkomsten van de analyse onoverzichtelijk worden. De
technische invulling zegt nadrukkelijk niets over de uiteindelijke vormgeving van
de desbetreffende maatregelen.

Naast de kwantitatieve resultaten beschrijven we ook kwalitatief hoe de maatregelen
effect hebben op zorgmijding en de toegang tot zorg. In de motie Stoffer c.s. wordt
ook gevraagd de effecten van de maatregelen op kwetsbare groepen en burgers en schrijnende
gevallen mee te nemen. Hoewel er geen eenduidige definitie is van kwetsbare groepen
en schrijnende gevallen, geeft deze analyse naar verwachting een goed beeld van de
groepen waarbij maatregelen cumuleren en het effect hiervan op het besteedbare inkomen.
Waar mogelijk nemen we ook het effect op armoede kwalitatief mee.

Vervolg na analyse

Zoals gezegd is het belangrijk om de feitenbasis scherp te hebben met elkaar. Het
kabinet is zich bewust dat de aangekondigde maatregelen forse effecten kunnen hebben
op de inkomenspositie van mensen. De bovenbeschreven analyse geeft ons naar verwachting
inzicht in bij wie de effecten cumuleren en hoe groot het effect is op het besteedbare
inkomen. Deze inzichten kunnen worden gebruikt bij de vormgeving van de individuele
maatregelen en het bredere inkomensbeleid. Het kabinet heeft daarnaast middelen vrijgemaakt
voor specifieke ondersteuning, via de enveloppe tegemoetkoming zorgkosten chronisch
zieken van € 350 miljoen (CA 33). De middelen uit deze enveloppe zijn vanaf 2027 beschikbaar.

Voor het zomerreces zullen de inhoudelijke resultaten volgend uit de analyse aan uw
Kamer worden aangeboden. Vervolgens zal het kabinet een integrale weging maken hoe
de enveloppe tegemoetkoming zorgkosten chronisch zieken (CA 33) het beste ingezet
kan worden. Hierin neemt het kabinet mee hoe dit zich verhoudt tot de in deze brief
genoemde maatregelen die aangrijpen op de zorgkosten van mensen. Deze weging vindt
uiterlijk in augustus plaats, waarna het kabinet uw Kamer zal informeren.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, S.Th.M. Hermans

De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, W.R.C. Sterk

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J.A. Vijlbrief

De Minister van Werk en Participatie, A.A. Aartsen

De Staatssecretaris van Financiën,
E. Eerenberg