Brief regering : Veertiende voortgangsrapportage (VGR) Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) over de tweede helft van 2025

Nr. 132
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 april 2026

Hierbij bied ik u de voortgangsrapportage van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(PHS) over de tweede helft van 2025 aan. Dit is de veertiende voortgangsrapportage
(VGR14), gebaseerd op de basisrapportage die op 26 april 2019 aan uw Kamer is aangeboden.1 Ook is het accountantsrapport van de Auditdienst Rijk (ADR) toegevoegd. Het programma
heeft een goedkeurende controleverklaring ontvangen over 2025.

Voor een programma met grootprojectstatus is het gebruikelijk dat de Tweede Kamer
een rapporteur benoemt. Ik ben blij te constateren dat het lid Schutz voor PHS deze
rol op zich neemt.

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

PHS heeft tot doel op zeven corridors te komen tot hoogfrequent spoorvervoer voor
reizigers en extra ruimte voor het goederenvervoer. Het programma is in uitvoering:
de extra capaciteit als gevolg van de spoorinfrastructuur die binnen PHS is opgeleverd
is deels al gerealiseerd en zal komende jaren stap voor stap verder beschikbaar komen.
De resultaten van PHS zijn van groot belang om het reizigers- en goederenvervoer ook
in de toekomst te kunnen faciliteren. Het programma legt mede de basis voor ontsluiting
van de zeventien woningbouw-gebieden en maakt een toekomstbestendige doorontwikkeling
mogelijk.

Relevante ontwikkelingen

Het programma is volop in realisatie en op meerdere plekken in het land is het werk
zichtbaar. De belangrijkste ontwikkelingen in deze verslagperiode zijn:

– In oktober is het tijdelijk spoor bij Vught succesvol opgeleverd en in gebruik genomen.
Hiermee kunnen de treinen blijven rijden tijdens de aanleg van de verdiepte ligging
van het spoor. De opening van het tijdelijk spoor en station is feestelijk gevierd.

– Op Amsterdam Centraal is de uitvoering van het werk in volle gang. Er wordt gewerkt
aan vernieuwing van sporen en verbreding van perrons. Onder de sporen wordt de oostelijke
reizigerstunnel verbreed. Ook wordt gewerkt aan een vrije kruising, zodat treinen
in de toekomst minder op elkaar hoeven te wachten bij het binnenrijden van het station.
Het project op Amsterdam Centraal houdt een hoog risicoprofiel door de omvang, complexiteit
en beperkte ruimte voor werkzaamheden op een volledig operationeel station. Zoals
in de Kamerbrief bij VGR12 is gemeld, heeft PHS Amsterdam een herfasering moeten doorvoeren.
De financiële consequentie daarvan is in beeld gebracht en gevalideerd en vraagt een
ophoging van het budget met € 80 miljoen. Bij Voorjaarsnota 2026 wordt hiervoor extra
budget voorgesteld.

– Op de corridor Breda-Eindhoven ontbreekt voortgang op het maatregelen-pakket in Boxtel
als gevolg van vertraging van de planologische procedures, o.a. gerelateerd aan de
stikstofproblematiek. Rijk en regio onderzoeken de mogelijkheid van een tussentijdse
oplossing.

– Op de corridor Alkmaar-Amsterdam is na het onherroepelijk worden van het Tracébesluit
gestart met de voorbereiding van de realisatie, waaronder de aanbesteding van de werkzaamheden
in Alkmaar. Het werk is recent gegund.

– Op de SAAL-corridor is de realisatie voor de verbeterde transfervoorzieningen op station
Muiderpoort in gang gezet en is het werk voor de verbeterde transfervoorzieningen
bij Weesp afgelopen periode aanbesteed en gegund.

– In Nijmegen wordt gewerkt aan de vernieuwing en uitbreiding van het station als onderdeel
van de corridor Schiphol-Utrecht-Nijmegen; de werkzaamheden zijn daar goed zichtbaar.
Op de goederencorridor Zuid-Nederland wordt gewerkt aan de boog bij Meteren, als aftakking
van de Betuweroute.

– Een belangrijk risico voor PHS blijft de personele schaarste bij aannemers in de spoorsector.
Dit raakt de planning en uitvoering van werkzaamheden, onder andere door beperkte
beschikbaarheid van treinvrije periodes, en vormt daarmee een blijvende uitdaging
in de realisatiefase.

ERTMS en SAAL

De Kamer ontvangt binnenkort ook de 24e voortgangsrapportage van het programma ERTMS. Hierin wordt ingegaan op de voortgang
van ERTMS en de samenhang met PHS. Voor het realiseren van hoogfrequent spoorvervoer
op de SAAL-corridor is de invoering van ERTMS randvoorwaardelijk.

In de HRN-concessie 2025–2033 is opgenomen dat het SAAL-dienstregelingsmodel uiterlijk
in 2033 gerealiseerd wordt. Ook hebben Rijk en regio over deze mijlpaal een bestuurlijke
afspraak gemaakt. De complexiteit en risico’s rond de landelijke uitrol van ERTMS
maken de planning voor de SAAL-corridor echter onzeker. In overleg met de regio onderzoeken
we daarom welke stappen tussentijds gezet kunnen worden op de SAAL-corridor. Regionale
partijen worden betrokken bij de afwegingen over de vervolgstappen in de uitrol van
ERTMS.

Financiële stand van zaken

PHS is een omvangrijk programma met een budget van ca. € 5 miljard, waarvan het merendeel
al besteed of verplicht is. Het programma heeft een potentieel tekort dat in de afgelopen
verslagperiode is gestegen van € 106 naar € 178 miljoen. Deze stijging is het saldo
van toenames en afnames. De noodzakelijke aanvulling van het budget onvoorzien als
gevolg van tegenvallers op het project PHS Amsterdam is met € 53 miljoen de grootste
toename. Een andere belangrijke factor is de uitwerking van de taakstelling op de
prijsbijstelling op het Mobiliteits-fonds in 2025, zoals al is aangekondigd in de
Kamerbrief bij VGR13. Het negatieve effect hiervan is € 46 miljoen. De succesvolle
afronding van de corridor Den Haag-Rotterdam leidde tot een afname van het potentieel
tekort met € 22 miljoen.

Het niveau van het potentieel tekort loopt sneller op dan in deze fase van het programma
wenselijk wordt geacht. Dit komt onder andere doordat in twee opeenvolgende jaren
de prijsbijstelling ten dele wordt uitgekeerd. Ook de prijsbijstelling voor het jaar
2026 wordt deels gekort. Dat effect is nog niet zichtbaar in het potentieel tekort.
Taakstellingen op de jaarlijkse prijsbijstelling vormen een risico voor een programma
in realisatie. De impact die deze keuzes hebben op het tekort van PHS staat op gespannen
voet met de ambitie om het volledige programma binnen het beschikbare budget te realiseren.
Komende tijd wordt bezien hoe budget en prognose dichter bij elkaar gebracht kunnen
worden.

Het totaal aan exogene risico’s, die naast het potentieel tekort bestaan, heeft een
geschatte mogelijke impact van ca. € 137 miljoen. Tegenover het potentieel tekort
en de exogene risico’s is een reservering opgenomen in het Mobiliteitsfonds van € 133 miljoen.
Ik stuur onverminderd op het volledig realiseren van het programma binnen het beschikbare
budget.

Auditrapport

De ADR heeft een goedkeurende verklaring afgegeven voor de uitgaven over 2025. Wel
geeft de ADR aanbevelingen voor de beheersing en kwaliteitsborging van het programma,
zoals het monitoren van de bevoorschotting aan ProRail. Ik dank de ADR voor de controle
en neem de gedane aanbevelingen ter harte.

Vooruitblik

– In Vught wordt gewerkt aan de verdiepte ligging van het spoor. De ingrijpende werkzaamheden
hebben impact op de omgeving en zullen soms onvermijdelijk tot overlast leiden.

– Op Amsterdam Centraal wordt voorlopig nog voortdurend gewerkt. Concreet wordt onder
andere deze zomer de volgende spoorbrug vervangen. Ook in Nijmegen en bij Meteren
zijn de werkzaamheden zichtbaar.

– Voor de frequentieverhoging op de corridor Breda-Eindhoven spreken we verder over
de mogelijke tussentijdse oplossing voor de overweg in Boxtel.

Tot slot

Bij mijn aantreden heb ik vastgesteld dat PHS een groot, complex en uitdagend programma
is, waarin ook deze verslagperiode weer belangrijke stappen zijn gezet. Recent heb
ik bij mijn eerste werkbezoek het project in Nijmegen kunnen zien en gezien hoe PHS
tot zichtbare successen leidt.

Om de beoogde frequentieverhogingen te realiseren kent PHS nog meerdere uitdagingen.
De uitvoering gaat onverminderd door, met als doel een beter spoorproduct voor de
reizigers en het mogelijk maken van de groei van zowel het personen- als goederenvervoer
op ons intensief gebruikte spoorwegnet.

Met de oplevering van PHS-corridors worden grote woon- en werkgebieden bereikbaar
gemaakt. Op deze manier levert PHS een belangrijke bijdrage aan de woningbouwopgave
en economie in Nederland. Samen met de sectorpartijen en medeoverheden zetten we alles
op alles om het spoor verder klaar te maken voor de toekomst.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
A.W.H. Bertram