Brief regering : Instellen van een nieuwe biedzone voor elektriciteit (LionLink)

33 561
Structuurvisie Windenergie op Zee (SV WoZ)

Nr. 446
BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 31 maart 2026

Grensoverschrijdende verbindingen tussen het elektriciteitssysteem van Nederland en
ons omringende landen zijn cruciaal voor een betrouwbare en betaalbare energievoorziening.
Het belang van deze zogenoemde interconnectoren voor elektriciteit neemt toe naarmate
ons energiesysteem verduurzaamt en verder elektrificeert. Interconnectoren maken het
mogelijk om elektriciteit uit buurlanden te importeren wanneer beperkt zon en wind
beschikbaar zijn in Nederland, en te exporteren wanneer het aanbod van deze hernieuwbare
energiebronnen de nationale vraag overschrijdt. In deze brief gaat het kabinet in
op de ontwikkeling van de geplande interconnector naar het Verenigd Koninkrijk (LionLink)
en het besluit tot het instellen van een biedzone op zee. Met deze brief voldoe ik
tevens aan de motie Dassen-Grinwis van 12 februari 20261.

Ontwikkeling van interconnectoren voor elektriciteit

Omdat interconnectoren een fundamenteel onderdeel vormen voor het realiseren van een
duurzame, betrouwbare en betaalbare energievoorziening, zet het kabinet in op uitbreiding
van de interconnectiecapaciteit. Om invulling te geven aan deze behoefte onderzoekt
het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) samen met TenneT de mogelijkheden
voor de aanleg en het versnellen van investeringen in nieuwe interconnectoren. Hiervoor
volgt het kabinet het beleidskader voor nieuwe interconnectoren, zoals opgenomen in
het Windenergie Infrastructuurplan Noordzee (WIN)2. Dit beleidskader geeft prioriteit aan verbindingen met landen die een positieve
bijdrage leveren aan het versterken van de leveringszekerheid en de betaalbaarheid
van elektriciteit in Nederland. Ook geeft het kabinet door het instellen van een biedzone
op zee uitvoering aan de beleidsmatige ontwikkeling van LionLink.

Voor de financiering van grensoverschrijdende projecten, waaronder ook LionLink, beschouwen
TenneT en EZK actief de mogelijkheden om aanspraak te maken op het EU subsidie instrument
Connecting Europe Facility (CEF) for Energy. Hiermee geeft het kabinet uitvoering
aan bovengenoemde motie Dassen-Grinwis, die de regering oproept versneld te investeren
in interconnectoren en daarvoor ook gebruik te maken van EU subsidie, en derhalve
beschouw ik de motie als afgedaan.

LionLink

LionLink is een geplande interconnector van 1,8 GW die wordt aangesloten op het platform
op zee waarop ook de windparken in kavel Nederwiek 3 worden aangesloten (zie Figuur
1). Deze verbinding vergroot de mogelijkheden voor handel van elektriciteit tussen
het Verenigd Koninkrijk en Nederland en versterkt daarmee de integratie van beide
elektriciteitsmarkten. LionLink zal bijdragen aan het borgen van de leveringszekerheid
van elektriciteit, de verduurzaming van de energievoorziening en resulteert in stabielere
en lagere elektriciteitsprijzen.

Anders dan de bestaande reguliere interconnectoren waarmee de Nederlandse elektriciteitsmarkt
verbonden is met die van ons omringende landen, wordt LionLink ontwikkeld als een
hybride interconnector. Een hybride interconnector combineert de functies van interconnectie
met de aanlanding van windenergie op zee. Deze opzet heeft de voorkeur omdat het beter
gebruik maakt van het net op zee en slechts een beperkte uitbreiding van de infrastructuur
op zee vergt3. Hierdoor wordt het gebruik van schaarse publieke ruimte op zee en op land beperkt,
en wordt voorkomen dat de ontwikkeling van interconnectoren met windenergie op zee
concurreert om publieke ruimte voor aanlanding.

Figuur 1: opzet van de hybride interconnector, LionLink.

Besluit tot het instellen van een nieuwe biedzone

Vanwege het ontwerp van hybride interconnectoren, waarin de twee bovengenoemde functies
worden gecombineerd, zal altijd structurele congestie optreden op een of meerdere
verbindingen. In onder meer haar «EU-strategie voor offshore hernieuwbare energie»4,
5 doet de Europese Commissie de aanbeveling om biedzones6 in te stellen om deze congestie te adresseren.

In geval van het LionLink-project zal structurele congestie optreden op de verbinding
tussen het platform op zee en de Nederlandse kust (verbinding 1 in Figuur 1). TenneT
heeft dit aangetoond in een rapport7 dat door de Autoriteit Consument en Markt (ACM)8 is goedgekeurd op 25 maart 2025. EU wet- en regelgeving schrijft voor dat biedzones
geen structurele congestie mogen bevatten. Realisatie van LionLink binnen de huidige
Nederlandse biedzone zou daarom niet in overeenstemming zijn met deze regelgeving.
De voorspelde structurele congestie kan worden geadresseerd door het instellen van
een nieuwe biedzone op zee, ook wel «offshore biedzone» genoemd.

Deze biedzone zal de windparken binnen kavel Nederwiek 3 omvatten. Het besluit tot
het instellen van een nieuwe biedzone is in overeenstemming met het Europese regelgevend
kader en leidt tot de hoogste maatschappelijke welvaart.

Door het instellen van deze biedzone wordt de beschikbare transportcapaciteit efficiënt
toegewezen en worden operationele kosten voor TenneT voorkomen. Tegelijk heeft dit
gevolgen voor de businesscase van deze windparken. Dit licht ik verderop in de brief
nader toe.

Proces tot besluitvorming

Het instellen van een nieuwe biedzone is gebonden aan EU-regels. Na vaststelling van
structurele congestie door TenneT en de goedkeuring door de ACM, heeft het ministerie
samen met TenneT de beschikbare opties onderzocht om de congestie te adresseren. Op
basis daarvan is gekozen voor een herziening van de biedzone-indeling.

Voorafgaand aan dit besluit zijn relevante EU-lidstaten en belanghebbenden geraadpleegd.
Ook de Europese Commissie en het EU Agentschap van energietoezichthouders (ACER) zijn
geïnformeerd over het traject en dit voorgenomen besluit.

Gevolgen voor de businesscase van de windparken op zee in Nederwiek 3

De Europese elektriciteitsmarkt is ingedeeld in biedzones, waarbinnen een uniforme
prijs voor elektriciteit geldt. Nederland kent momenteel één biedzone. Met het instellen
van een nieuwe biedzone op zee wordt een tweede biedzone binnen Nederland gevormd,
met een eigen prijsvorming.

De gemiddelde elektriciteitsprijs in de nieuwe biedzone zal naar verwachting op jaarbasis
lager zijn dan de prijs in de reguliere Nederlandse biedzone. Dit komt doordat in
de nieuwe biedzone geen vraag naar elektriciteit zal zijn. Als gevolg van de lagere
elektriciteitsprijs zullen de toekomstige windparken in kavel Nederwiek 3 lagere opbrengsten
genereren in vergelijking met windparken die onderdeel zijn van de Nederlandse biedzone.
Daarmee heeft het besluit tot instelling van een biedzone op zee een negatief effect
op de businesscase van de windparken in de nieuwe biedzone. Dit kan leiden tot een
additionele behoefte aan financiële steun voor deze windparken. Dit neemt niet weg
dat de realisatie van LionLink, inclusief het instellen van een nieuwe biedzone, maatschappelijk
een substantieel positief resultaat oplevert. Het project genereert inkomsten voor
TenneT die kunnen bijdragen aan lagere nettarieven en versterkt de leveringszekerheid
van elektriciteit. Doordat interconnectie wordt gecombineerd met de aanlanding van
windenergie op zee, volstaat bovendien één aanlanding voor beide doeleinden. Dit beperkt
de druk op schaarse ruimte voor aanlanding en verlaagt de investeringskosten voor
TenneT in het net op zee.

Gelet op de huidige marktomstandigheden is een vorm van prijszekerheid nodig voor
de ontwikkeling van windparken op zee9. De verwachte uitgaven aan prijsondersteuning (subsidies) zullen afhankelijk zijn
van de ontwikkeling van onder andere de elektriciteitsvraag- en prijzen. Het kabinet
is voornemens de hierboven genoemde (additionele) subsidiebehoefte voor Nederwiek
3 te dekken binnen de reservering die voor de uitrol van windenergie op zee is getroffen
in het coalitieakkoord. Daarmee kan dit een onvoorziene spanning leggen op de uitrol.
Daarbij geldt wel dat deze reservering is gebaseerd op de huidige marktomstandigheden.
Ontwikkelingen in de elektriciteitsvraag, de elektriciteitsprijzen en de productiekosten
zullen de komende jaren nog van invloed zijn op de per GW benodigde middelen en het
doelbereik van windenergie op zee. Het PBL zal voorafgaand aan de tender adviseren
over het maximale indieningsbedrag, op basis waarvan het kabinet het benodigde verplichtingenbudget
kan bepalen. Het kabinet verwacht eind dit jaar de nieuwe routekaart voor windenergie
op zee te delen en zal dan ook verder ingaan op het doelbereik van windenergie op
zee.

Vervolgstappen

In overeenstemming met de Europese regelgeving zal het besluit worden gemeld aan de
Europese Commissie, het EU-Agentschap ACER en de relevante EU-lidstaten.

Het kabinet vindt tijdige duidelijkheid voorafgaand aan de tender voor de windparken
in kavel Nederwiek 3 belangrijk en is mede daarom vroegtijdig gestart met het proces
voor het instellen van deze nieuwe biedzone op zee. Het kabinet hecht waarde aan de
constructieve gesprekken die tot op heden met de sector zijn gevoerd en staat open
voor het voortzetten van deze dialoog over de efficiënte inrichting van de toekomstige
markt op zee.

De Minister van Klimaat en Groene Groei,
S. van Veldhoven-van der Meer