Brief regering : EMU-saldo 2025

Nr. 44
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 maart 2026

Nederland rapporteert op halfjaarlijkse basis aan de Europese Commissie over de realisatie
van het EMU-saldo en de EMU-schuld. Het CBS rapporteert dat aan de Europese Commissie
via Eurostat. Graag geef ik hierbij een nadere toelichting.

Het CBS heeft vandaag het EMU-saldo voor 2025 vastgesteld op – 1,6% van het bbp. Dit
is een kleine verbetering ten opzichte van de verwachting van het kabinet van – 1,8%
bbp bij Najaarsnota 2025.1 In onderstaande tabel staan de veranderingen ten opzichte van de raming van het EMU-saldo
Najaarsnota 2025 en het realisatiecijfer 2025 van het CBS.

Verticale toelichting EMU-saldo vanaf NJN25

(+ is saldoverbeterend)

Miljarden euro

Procenten bbp

EMU-saldo Najaarsnota 2025

– 21,9

– 1,8%

Belasting- en premie-inkomsten

1,1

0,1%

Uitgaven

– 0,9

– 0,1%

w.v. Niet ingevulde aanvullende onderuitputting

– 1,4

– 0,1%

w.v. Extra budget Oekraïne

– 0,7

– 0,1%

w.v. Meevaller SDE

0,8

0,1%

w.v. Overige uitgaven

0,3

0,0%

EMU-saldo lokale overheden

– 3,5

– 0,3%

Kastransverschillen

5,5

0,5%

w.v. Decentrale overheden

1,8

0,2%

w.v. Defensie

1,4

0,1%

w.v. Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties

1,2

0,1%

w.v. Overige kastransverschillen

1,1

0,1%

Overige correcties

0,9

0,1%

Noemereffect

0,0%

EMU-saldo Financieel Jaarverslag Rijk 2025

– 18,7

– 1,6%

De belasting- en premie-inkomsten vallen in de realisatie ongeveer 1,1 miljard euro
hoger uit, waardoor het EMU-saldo ten opzichte van de Najaarsnota met 0,1% verbetert.

Voor de uitgaven werd er in de Najaarsnota 2025 rekening mee gehouden dat niet alle
begrote middelen besteed zouden worden, de zogenoemde aanvullende onderuitputting.
De aanvullende onderuitputting blijkt lager in de realisatie dan verwacht, waardoor
het EMU-saldo met ongeveer 1,4 miljard euro lager uitkomt. Ook heeft het kabinet in
2025 700 miljoen euro extra vrijgemaakt voor Oekraïne.2 Daarnaast was er een meevaller binnen de SDE (Stimulering Duurzame Energieproductie)
van iets meer dan 800 miljoen euro. Per saldo verslechteren de uitgaven het EMU-saldo
met 0,1% vanaf Najaarsnota.

Het EMU-saldo van medeoverheden is 0,3%-punt lager dan geraamd bij Najaarsnota. Dit
is onder andere het gevolg van hogere investeringen bij medeoverheden en stijgende
loonkosten.

Het saldo verbetert 0,5% bbp in 2025 ten opzichte van de stand Najaarsnota door zogenoemde
kastransverschillen. Kastransverschillen corrigeren het EMU-saldo voor het verschil
tussen het moment van de kasuitgave – zoals relevant voor het uitgavenkader – en het
moment dat deze uitgave relevant is voor het EMU-saldo (op basis van transactie).
Voor het EMU-saldo telt namelijk het moment dat de economische handeling plaatsvindt,
en dat is niet altijd gelijk aan het moment van de kasuitgave.

Het grootste kastransverschil is ontstaan bij de specifieke uitkeringen aan decentrale
overheden, die deels nog niet door gemeenten en provincies besteed zijn. Daarnaast
zijn investeringen van defensie relevant voor het EMU-saldo in het jaar van levering,
maar nog niet(geheel) in het jaar van de (aan)betaling. In een situatie van stabiele
defensie-uitgaven heeft dit per saldo in een jaar geen effect op het EMU-saldo. Op
dit moment stijgen de defensie-uitgaven, hierdoor lopen de kasuitgaven vooruit op
leveringen. Het CBS heeft hiervoor een kastranscorrectie toegepast in 2025. Door hiervoor
te corrigeren wordt de belasting van het EMU-saldo uitgesteld van 2025 naar latere
jaren. Ook is een kastransverschil opgenomen voor de Landelijke beëindigingsregeling
veehouderijlocaties (Lbv). Deze subsidie wordt voor het EMU-saldo relevant in het
jaar waarin het bedrag definitief wordt. In 2025 zijn voorschotten uitgegeven, die
niet in 2025 definitief zijn afgerekend, daarvoor is het EMU-saldo gecorrigeerd.

In maart 2025 publiceerde de Expertgroep realistisch ramen het advies rapport «Op
drift of op koers».3 Gedurende het jaar is de begroting in een realistischer kasritme gezet door middel
van kasschuiven, in lijn met een van de aanbevelingen van de Expertgroep. Dit heeft
ertoe geleid dat de onderuitputting in 2025 lager was dan vooraf rekening mee is gehouden
in de begroting. De Expertgroep beval verder aan om het zicht op kastransverschillen
te vergroten. Het blijft op dit moment nog moeilijk te voorspellen wanneer het moment
van de economische handeling plaatsvindt van bijzondere regelingen als de Lbv en de
defensieorders.

Kastransverschillen zorgen niet voor structurele budgettaire ruimte. De kastransverschillen
die het EMU-saldo in 2025 hebben verbeterd, zullen het EMU-saldo in andere jaren namelijk
belasten. Zo heeft het kastransverschil defensie nu een positief effect op het EMU-saldo,
maar in latere jaren bij levering – uitgaande van structureel stabiele defensie-uitgaven
een negatief effect op het EMU-saldo.

Een volledig overzicht van de verticale toelichting van het EMU-saldo ten opzichte
van Miljoenennota 2025 en toelichtende tabellen volgt in het Financieel Jaarverslag
van het Rijk 2025 op derde woensdag in mei. Eind juni publiceert het CBS geactualiseerde
cijfers voor het EMU-saldo.

Hoogachtend,

De Minister van Financiën, E. Heinen