Brief regering : Reactie op verzoek commissie over de brief van Greenpeace Nederland, Stichting Frisse Wind.nu en Dorpsraad Wijk aan Zee m.b.t. "De schadelijke uitstoot van Tata Steel"

Nr. 348 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 maart 2026

De vaste commissie voor Klimaat en Groene Groei heeft op 24 november 2025 een brief
ontvangen van Greenpeace Nederland en omwonendenorganisaties rond Tata Steel. In de
procedurevergadering van 9 december 2025 heeft de commissie besloten graag een reactie
van mij op deze brief te ontvangen. Met deze brief geef ik hier invulling aan, mede
namens de Staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei en de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat.

De brief van Greenpeace en de omwonendenorganisaties richt zich op de schadelijke
uitstoot van Tata Steel en de onlangs getekende Joint Letter of Intent met Tata Steel,
als tussenstap naar een maatwerkafspraak. Ik begrijp de geuite zorgen over de uitstoot
van Tata Steel en de effecten daarvan op het klimaat, de leefomgeving en de gezondheid
van omwonenden. De zorgen zijn ook de reden dat ik met Tata Steel in gesprek ben om
tot een maatwerkafspraak te komen.

Het doel van de maatwerkafspraak met Tata Steel Nederland (TSN) is om groenere, schonere
en meer circulaire staalproductie te realiseren in de IJmond. Met de maatwerkafspraak
met TSN kunnen we op de kortst mogelijke termijn de nodige verbeteringen voor het
klimaat, de leefomgeving en de gezondheid van omwonenden realiseren; door maatregelen
te nemen die leiden tot een forse reductie van de uitstoot van CO2 en schadelijke stoffen. En tegelijkertijd de economische en strategische waarde van
het bedrijf voor de regio, Nederland en Europa behouden.

De Joint Letter of Intent met Tata Steel

De onderhandelingsinzet voor de maatwerkafspraak met TSN is gebaseerd op verschillende
rapporten en adviezen, waaronder het onderzoek van het RIVM naar gezondheidsrisico’s
door de uitstoot van TSN1, de vergelijking van alternatieven voor de toekomst van TSN (waaronder een sluitingsscenario
en een scenario waarin wordt overgestapt op het importeren van halffabricaten) door
Wijers en Blom2 en het eerste advies van de Expertgroep Gezondheid IJmond.3 Al deze adviezen zijn meegenomen in het mandaat voor de onderhandelingen waarover
uw Kamer in april 2024 op de hoogte is gesteld.4 Op basis van dit mandaat zijn de onderhandelingen over de Joint Letter of Intent
(JLoI) met het bedrijf gestart. Met het aannemen van de motie Erkens5 heeft ook de Kamer zich met een ruime meerderheid achter de onderhandelingsinzet
voor de maatwerkafspraak met TSN geschaard.

Op 29 september 2025 heeft de staat de Joint Letter of Intent (JLoI) met TSN, moederbedrijf
Tata Steel Limited (TSL) en de Provincie Noord-Holland (PNH) ondertekend, een belangrijke
tussenstap naar een definitieve maatwerkafspraak.6 In de JLoI is afgesproken dat TSN, om te verduurzamen en haar impact op de leefomgeving
en gezondheid van omwonenden te verminderen, overstapt op een duurzamere productieroute
op basis van een Direct Reduction Plant en Electric Arc Furnace (DRP-EAF) en extra (bovenwettelijke) milieumaatregelen gaat nemen om de overlast
voor de omgeving te verminderen. Dit plan leidt naar verwachting tot een reductie
van meer dan 5% van de nationale CO2 uitstoot (tot 7.2 Mton per jaar) en een significante vermindering van de uitstoot
van stikstof, fijnstof en zeer zorgwekkende stoffen en geluidsoverlast.7 De totale investeringskosten bedragen 4–6,5 miljard euro. De bijdrage van de staat
is gemaximeerd op 2 miljard euro, ongeacht waar het bedrag in de bandbreedte van 4–6,5 miljard euro
op uitkomt. De investering van TSL en TSN en de bijdrage van de staat blijven in verhouding,
in de zin dat als de investering van TSN en TSL lager uitvalt dan de verwachte bandbreedte,
de bijdrage van de staat ook lager zal worden. TSL en TSN dragen het risico als de
kosten hoger worden dan voorzien – de bijdrage van de staat is zoals gezegd gemaximeerd
op 2 miljard euro.

In de brief van Greenpeace en de omwonendenorganisaties wordt verwezen naar enkele
punten uit de JLoI die volgens de indieners risico’s met zich meebrengen, hier wil
ik graag kort op ingaan.

Allereerst vind ik het van belang om te verduidelijken wat de JLoI wel en niet is.
De JLoI is een stap in het proces om te komen tot een definitieve maatwerkafspraak.
In de JLoI staan inspanningsverplichtingen voor de staat, TSN, TSL en de PNH. Deze
inspanningsverplichtingen hebben als doel om tot een definitieve maatwerkafspraak
te komen. Daarnaast schetst de JLoI ook de contouren voor die maatwerkafspraak, waaronder
de beoogde doelen, projecten en verplichtingen. Met de JLoI zijn de partijen dus nog
niet gebonden aan het behalen van de doelen of het verstrekken van de subsidie, enkel
tot het verrichten van inspanningen om tot afspraken te komen binnen de kaders van
de JLoI. Het doel van het komen tot een maatwerkafspraak is om ervoor te zorgen dat
de maatschappelijke doelen worden behaald. De komende periode wordt de JLoI uitgewerkt
tot een maatwerkafspraak waarin de doelen worden vastgelegd als harde, juridisch afdwingbare
resultaatsverplichtingen. Dit betekent dat het behalen van de doelen dus niet vrijblijvend
zal zijn als de maatwerkafspraak is gesloten. Hiermee is het door Greenpeace en de
omwonendenorganisaties benoemde risico dat de afspraken vrijblijvend zijn, geborgd
in de volgende stap die het kabinet wil zetten.

Andere risico’s waar Greenpeace en de omwonendenorganisaties op wijzen zien op de
opzeggronden van de JLoI, het gebruik van groene energiebronnen en het pad naar klimaatneutrale
productie. Hieronder een aantal reflecties op deze onderwerpen:

– Aan elke groot project zijn risico’s verbonden die een impact hebben op de businesscase
van een bedrijf. Een subsidie en het aangaan van maatwerkafspraken is en blijft een
vrijwillig traject. Het bedrijf zal uiteindelijk de beslissing moeten nemen om wel
of geen subsidie aan te vragen. Na het ondertekenen van de uiteindelijke maatwerkafspraak
zijn de afspraken wél juridisch bindend. In tegenstelling tot wat Greenpeace en de
omwonendenorganisaties suggereren en zoals eerder aan de Kamer gecommuniceerd8 doen de opzeggronden in de JLoI geen enkele afbreuk aan de mogelijkheden van de staat
om nieuw beleid op de genoemde terreinen in te voeren of bestaand beleid aan te scherpen.
Ook committeert de staat zich met de opzeggronden op geen enkele manier aan het betalen
van meerkosten aan het bedrijf.

– Wat betreft het gebruik van waterstof en biomethaan: de juridische waarborgen voor
de overstap op deze groene energiebronnen worden de komende periode uitgewerkt als
onderdeel van de maatwerkafspraak. Voor meer informatie verwijzen wij graag naar de
beantwoording van eerder gestelde Kamervragen hierover.9

– Als laatste merken wij op dat de JLoI zich richt op de eerste fase van de verduurzaming
van TSN. Om klimaatneutraal te worden zal nog een tweede fase moeten volgen. Voor
deze tweede fase is geen maatwerksteun voorzien. In de JLoI is vastgelegd dat TSN
zo snel als redelijkerwijs mogelijk, maar uiterlijk in 2045 klimaatneutraal moet zijn.10

Opvolging moties en adviezen

In hun brief stellen Greenpeace en de omwonendenorganisaties dat aangenomen moties
niet worden uitgevoerd en adviezen niet worden overgenomen. Een van de hierbij genoemde
moties is de motie Thijssen c.s.11 die verzoekt om het overnemen van de adviezen van de Expertgroep Gezondheid IJmond
(hierna: Expertgroep) als harde voorwaarde in de onderhandelingen op te nemen. Het
kabinet voelt zich gesteund door deze motie in het volwaardig meenemen van gezondheid
in de maatwerkafspraak met TSN en wil de adviezen waar dat kan overnemen. Het kabinet
hecht zeer aan de adviezen van de Expertgroep. De in de Expertgroep verzamelde deskundigheid
is bijzonder waardevol, zowel voor omwonenden die met vragen en zorgen zitten, als
voor het kabinet dat deze deskundigheid wil betrekken bij de besluitvorming.

Mede daarom heeft het kabinet de aanbevelingen van de Expertgroep al expliciet meegenomen
in de afweging bij het vaststellen van het onderhandelingsmandaat. Zo is op advies
van de Expertgroep, en in lijn met motie Erkens12 ingezet op versnelling van maatregelen. Daarnaast wordt een Gezondheidseffectrapportage
(GER) opgesteld om inzicht te geven in het verwachte effect van de maatwerkafspraak
op de gezondheid van omwonenden.13 Ook heeft het kabinet het advies overgenomen om gezondheidswinst breed te bekijken
en bij onzekerheden te werken met bandbreedtes.14 Eerder heeft het kabinet al, in lijn met advies van de Expertgroep, ingezet op meer
transparantie in meten en monitoring.15

In de JLoI is, naar aanleiding van advies van de Expertgroep, extra inzet op ultrafijnstof
afgesproken en in artikel 3.2 zijn nieuwe reductiedoelstellingen voor stoffen toegevoegd
aan de scope van de JLoI, waaronder fijnstof (PM2,5), stikstofdioxide (NO2, naast de algemene doelstelling voor stikstofoxiden (NOx)), chroom-6, nikkel, arseen en cadmium. Ook zijn er naar aanleiding van het advies
extra inspanningen geformuleerd voor het meten en monitoren van geur en geluid, waarbij
de resultaten openbaar beschikbaar moeten komen. Ook zijn afspraken toegevoegd over
het inzichtelijk maken van emissiereducties op de langere termijn.

Echter, zoals eerder aangegeven kunnen niet alle adviezen van de Expertgroep worden
opgenomen in de maatwerkafspraak. De maatwerkafspraak leidt tot een grote verbetering
van de gezondheid. Het uitvoeren van álle adviezen vraagt om meer maatregelen, middelen
en tijd.16 Daarbij zal er, zoals de Expertgroep zelf ook opmerkt, zonder een maatwerkafspraak
beperkt tot geen gezondheidswinst worden gerealiseerd.

Hiernaast wordt in de brief het advies van de Adviescommissie Maatwerkafspraken Verduurzaming
Industrie (AMVI) en de Expertgroep op de concept JLoI met TSN aangehaald. In de Kamerbrief
over de JLoI17 is aangegeven dat ook nu zoveel mogelijk adviezen zijn overgenomen in de definitieve
JLoI, zoals inzet op ultrafijnstof, het uitbreiden van de scope van stoffen in de
JLoI en extra inspanningen voor het meten en monitoren van overlast door geur en geluid.
Andere punten worden nader uitgewerkt in de maatwerkafspraak, zoals bijvoorbeeld de
garanties en borging voor het behalen van de doelen. De uitwerking van deze elementen
past overigens ook niet binnen de JLoI, omdat de JLoI de contouren schetst en de inspanningen
om tot een maatwerkafspraak te komen.

Ook wordt in de brief van Greenpeace en omwonendenorganisaties aandacht gevraagd voor
de uitvoering van de motie-Teunissen c.s over het onafhankelijk, continu en fijnmazig
meten van gevaarlijke stoffen bij Tata Steel (Kamerstuk 28 089, nr. 302). Het kabinet ziet dit als een onderwerp dat niet alleen rond Tata Steel, maar in
bredere zin rond industriële locaties van belang is. In de Kamerbrief van 18 december
2025 over de uitkomsten van de Actieagenda Industrie en Omwonenden18 is de Kamer geïnformeerd over de stappen die het kabinet op dit gebied zet, waarmee
uitvoering wordt gegeven aan de motie-Teunissen c.s.

Lopende handhavingstrajecten en de kookgasfabrieken

In de brief van Greenpeace en omwonendenorganisaties wordt verwezen naar lopende handhavingstrajecten
met betrekking tot de kooksgasfabrieken (KGF’s). Toezicht en handhaving na constatering
van overtredingen is aan het bevoegd gezag, in dit geval de PNH en de door haar gemandateerde
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG). Het is dan ook aan hen om hier besluiten
over te nemen.

In de brief wordt ook ingegaan op mogelijkheden om de KGF's vervroegd te sluiten.
De maatwerkaanpak ziet alleen op bovenwettelijke maatregelen. Op 19 december 2024
is door de OD NZKG een aanzeggingsbesluit tot herstel van de overtredingen bij KGF2
genomen.19 Vanwege de handhavingsstappen van de OD NZKG is dit onderdeel in het wettelijke traject
terecht gekomen en kan op dit moment daarom geen steun worden verleend voor vervroegde
sluiting van KGF2. De OD NZKG voert inspecties uit om te beoordelen of TSN heeft voldaan
aan de aanzegging om binnen 12 maanden de overtredingen bij KGF2 te beëindigen en
aan de regels te voldoen. Op basis van de uitkomsten zal worden bekeken of en welke
vervolgstappen nodig zijn. Een mogelijkheid is dat die handhaving, na het doorlopen
van de wettelijk voorgeschreven procedures, leidt tot (al dan niet vervroegde) gedwongen
sluiting.

Alle bestaande installaties, waaronder de beide KGF’s, moeten aan de wettelijke normen
voldoen en het bevoegd gezag zal hierop toezien (en waar nodig handhavend optreden).
Het Groen Staal-plan en de Roadmap+ bevatten daarnaast een aantal projecten waarmee
het bedrijf zijn impact op het milieu, de leefomgeving en de gezondheid van omwonenden
verbetert. De beoogde doelstellingen voor deze verbeteringen zijn opgenomen in de
JLoI.

Ook wordt in de brief van Greenpeace en omwonendenorganisaties ingegaan op de hogere
gerapporteerde uitstoot van TSN voor een aantal stoffen in het milieujaarverslag.
In de beantwoording op de schriftelijke vragen die de Kamer hierover heeft gesteld20 is toegelicht wat mogelijke oorzaken hiervoor zijn en dat de OD NZKG aan TSN om een
verklaring heeft gevraagd.

Tot slot

Het verminderen van de impact op het klimaat, de leefomgeving en de gezondheid van
omwonenden is essentieel voor het voortbestaan van TSN. De maatwerkafspraak is de
snelste weg naar groenere, schonere en meer circulaire staalproductie in de IJmond.
Het kabinet begrijpt de oproep om de doelen hard en afdwingbaar te maken. Bij het
sluiten van een maatwerkafspraak wil ook het kabinet zekerheid dat de doelen worden
behaald. Dit heeft dan ook de volle aandacht in de verdere uitwerking van de maatwerkafspraak
met TSN.

Het kabinet vindt het van belang om de Kamer goed te informeren over het verdere proces.
Over de JLoI met TSN gaan we op 7 april aanstaande met elkaar in debat, waarbij de
Kamer kan reageren op de inhoud van de JLoI en eventuele punten kan meegeven aan het
kabinet. Met deze overwegingen vanuit de Kamer in de hand, onderhandelt het kabinet
verder met TSN om tot een definitieve maatwerkafspraak te komen.

De Minister van Klimaat en Groene Groei, S. van Veldhoven-van der Meer