Brief regering : Beleidsreactie op het onderzoeksrapport van de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) ‘Management van veiligheidsrisico’s voor CLAS-eenheden bij inzet in het buitenland’

Nr. 175
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 25 maart 2026

Hierbij bied ik u het rapport «Management van veiligheidsrisico’s voor CLAS-eenheden
bij inzet in het buitenland» van de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) aan. Het rapport
is opgesteld naar aanleiding van eerdere onderzoeken van de IVD en de kans op inzet
van de krijgsmacht in de nabije toekomst vanwege geopolitieke spanningen. Daarvoor
heeft de IVD onderzoek gedaan naar management van veiligheidsrisico’s voor eenheden
van het Commando Landstrijdkrachten (CLAS) bij inzet in het buitenland. De IVD heeft
onderzocht hoe de betrokken partijen vooraf, tijdens en na een inzet in het buitenland
het risicomanagement organiseren en inrichten. Het onderzoek heeft zich gericht op
de toenmalige Directie Operaties (DOPS), tegenwoordig het Netherlands Joint Force
Command (NLD JFC). Daarnaast richtte het onderzoek zich op de staf van CLAS, die de
commandant van de landstrijdkrachten ondersteunt bij de aansturing van de Koninklijke
Landmacht en het scheppen van de randvoorwaarden, en de brigade van de uitgezonden
eenheid.

Doel en conclusies van het onderzoek

Het doel van het onderzoek van de IVD was om inzicht te krijgen in de huidige inrichting
van het risicomanagement voor de beheersing van veiligheidsrisico’s bij inzet van
CLAS-eenheden in het buitenland. De overkoepelende conclusies van het onderzoek laten
zien dat de partijen afzonderlijk het risicomanagement goed op orde hebben, maar dat
het ontbreekt aan goede onderlinge samenwerking, communicatie en gezamenlijke evaluatie.

Ik wil mijn waardering uitspreken voor de werkwijze van de IVD. Door het delen van
haar tussentijdse bevindingen met de betreffende eenheden was het mogelijk om direct
verbeteringen door te voeren. Het rapport heeft aandacht gevraagd voor het borgen
van veiligheidsaspecten bij de oprichting en inrichting van het NLD JFC, en de mede
daarvan afgeleide transformatie van Staf CLAS. Zo is de Staf CLAS begonnen met het
(beter) afstemmen van de zogenoemde «taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden»
(TVB’s) per afdeling, wat zorgt voor betere kennisdeling en bekendheid daarvan.

Aanbevelingen van de IVD

Het veiligheidsbeleid van Defensie is erop gericht om bewust om te gaan met risico’s
en ongewenste gebeurtenissen (voorvallen) zoveel mogelijk te voorkomen, om eventuele
(neven)schade zo klein mogelijk te houden. De IVD levert hier een belangrijke bijdrage
aan. Om Defensie in staat te stellen te leren van dit rapport doet de IVD een aantal
aanbevelingen, die ik volledig overneem. De aanbevelingen van de IVD dragen bij aan
het verhogen van de veiligheid en van het veiligheidsbewustzijn binnen Defensie, en
aan het vergroten van het lerend vermogen van de organisatie als geheel. Hieronder
benoem ik de drie aanbevelingen die de IVD specifiek doet aan Commandant NLD JFC en
geef ik aan hoe Defensie deze op gaat volgen.

1) Verbeter en formaliseer de samenwerking met de Staf CLAS en de CLAS-eenheden van brigadeniveau
en de gezamenlijke inrichting van het risicomanagement bij inzet.

2) Verbeter de systematische informatiedeling om de kennis- en leeromgeving binnen het
stelsel van partijen verantwoordelijk voor risicomanagement te versterken.

3) Standaardiseer evaluatiemomenten en methoden.

Opvolging aanbevelingen

De aanbevelingen uit dit rapport worden opgevolgd. Deze zijn volledig in lijn met
al eerder ingezette initiatieven. De samenwerking met Staf CLAS wordt verbeterd, vereenvoudigd
en geformaliseerd. Dit wordt ook meegenomen in de lopende reorganisatie van NLD JFC.
Dit komt de informatie-uitwisseling en daarmee het lerend vermogen van de organisatie
ten goede. De intensivering voor hoofdtaak 1 is ook aanleiding om een structurele
informatiedeling en samenwerking te borgen in de nieuwe organisatiestructuren van
NLD JFC en Staf CLAS.

Het standaardiseren van evaluatiemomenten en methoden is onderdeel van het continue
lerende vermogen van de organisatie. NLD JFC heeft al voor het uitkomen van dit rapport
vooruitgang geboekt op dit gebied. Samen met de defensieonderdelen wordt veiligheid
integraal benaderd. Hiervoor loopt een proces om met de defensieonderdelen meer zicht
te krijgen op de verschillende rollen en de daaruit voortvloeiende taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. Dit wordt verder opgevolgd binnen het herzien van de Standard Operating Procedure (SOP) met betrekking tot missieveiligheid. Het doel hiervan is om een continue feedback
mogelijk te maken tussen de verschillende eenheden en de veiligheid in het uitzendgebied
te verbeteren.

Tot slot

Defensie wil een organisatie zijn waarin risicovol werk zo veilig als mogelijk kan
worden gedaan, ook tijdens inzet. Tegelijkertijd bereiden we ons personeel voor op
missies waar wordt gewerkt onder onveilige en risicovolle omstandigheden. We proberen
risico’s zo veel mogelijk te beheersen vanuit een cultuur van onderkennen, analyseren
en mitigeren of het accepteren van deze risico’s op het juiste niveau. De reflecties
van de IVD in haar onderzoeksrapporten helpen ons hierbij.

De Staatssecretaris van Defensie,
D.G. Boswijk