Brief regering : Geannoteerde Agenda Raad Algemene Zaken van 17 maart 2026

Nr. 3356 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 maart 2026

Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de Raad Algemene Zaken van 17 maart
2026.

De Minister van Buitenlandse Zaken, T.B.W. Berendsen

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 17 MAART 2026

Op 17 maart 2026 vindt de Raad Algemene Zaken (RAZ) plaats in Brussel. Op de agenda
staan het Meerjarig Financieel Kader (MFK), de voorbereiding op de Europese Raad (ER)
van 19 en 20 maart, de European Electoral act, en het Europees Semester 2026. De Minister van Buitenlandse Zaken is voornemens
deel te nemen aan deze Raad. Het kabinet maakt tevens gebruik van deze geannoteerde
agenda om uw Kamer te informeren over de EU-toetredingsprocessen van Montenegro, Oekraïne
en Moldavië.

Meerjarig Financieel Kader

De Raad zal spreken over het Meerjarig Financieel Kader (2028–2034). Specifiek staat
de governance van het MFK geagendeerd. Het kabinet is voorstander van een toekomstbestendig en
gemoderniseerd MFK, met een focus op concurrentievermogen, innovatie, asiel en migratie,
en veiligheid en defensie. Het kabinet zet zich in voor een realistisch EU-budget
en behoud van het correctiemechanisme op de bni-afdracht (bni-korting). Het kabinet
is voorstander van een grotere rol voor de Raad en de lidstaten in het volgend MFK
ten opzichte van het Commissievoorstel. Tegelijkertijd moeten administratieve processen
niet onnodig zwaar worden.

Voorbereiding Europese Raad van 19 en 20 maart

De Raad zal stilstaan bij de geannoteerde conceptagenda van de Europese Raad van 19
en 20 maart. De onderwerpen zijn onder meer: Oekraïne, het Midden Oosten, Concurrentievermogen
en de interne markt, het Meerjarig Financieel Kader, Europese veiligheid en defensie
en migratie. De kabinetsinzet wordt opgenomen in de geannoteerde agenda van de ER.
Nederland zal, waar opportuun, conform de in de geannoteerde agenda geformuleerde
inzet interveniëren tijdens de Raad.

European Electoral act

De Raad zal een wijziging, op initiatief van het Europees Parlement, van de Kiesakte
behandelen. Daarin wordt geregeld dat stemoverdracht (proxy voting) mogelijk wordt voor leden van het Europees Parlement tijdens zwangerschap en na geboorte.
Wat het kabinet betreft, moet het voorstel voor stemoverdracht gezien worden als opmaat
naar een tijdelijke vervangingsregeling en/of een uitbreiding voor vaderschapsverlof
en ziekteverlof.1 Nu binnen de Raad en het Europees Parlement geen draagvlak lijkt te bestaan voor
een dergelijke maatregel van tijdelijke vervanging, meent het kabinet dat het verantwoord
is om te opteren voor het alternatief van stemoverdracht. Zoals aangegeven in het
kabinetsstandpunt is het voornemen om in Raadsverband een nationale verklaring af
te leggen waarin wordt aangegeven dat het voorstel voor stemoverdracht wat Nederland
betreft gezien moet worden als opmaat naar een tijdelijke vervangingsregeling en/of
een uitbreiding voor vaderschapsverlof en ziekteverlof, alsmede dat het beginsel van
stemmen zonder last moet worden gewaarborgd.

Europees Semester 2026

In de Raad Algemene Zaken zal gesproken worden over het Europees Semester 2026. De
Ministers zullen onder Cypriotisch voorzitterschap de mogelijk geactualiseerde routekaart
(Roadmap) bespreken met belangrijke stappen. De Roadmap behelst een tijdslijn van het Europees Semester in aanloop naar de publicatie van
het lentepakket, naar verwachting begin juni 2026. Daarnaast zal er waarschijnlijk
van gedachten worden gewisseld over de economische beleidsaanbevelingen voor de eurozone
in 2025.

De Commissie heeft op 25 november jl. het herfstpakket in het kader van het Europees
Semester gepubliceerd. Onderdeel van dit pakket is de door de Commissie voorgestelde
ontwerpaanbeveling voor het economisch beleid in de eurozone voor 2026, de Euro Area Recommendation (EAR). In de EAR worden de gezamenlijke (beleids-)uitdagingen voor het eurogebied
voor 2026 en 2027 geïdentificeerd. De voorliggende aanbevelingen die door de Ecofinraad
bekrachtigd zijn op 17 februari, zijn aangepast naar aanleiding van besprekingen in
de ambtelijke voorportalen van de Eurogroep, de Ecofinraad en de Raad Werkgelegenheid
en Sociaal Beleid. Deze aanbevelingen sluiten aan op de hoofdthema’s: begrotingsbeleid,
defensie-uitgaven en begrotingsbeleid, arbeidsmarkt, investeringen en innovatie, interne
markt, simplificatie, Spaar- en Investeringsunie, de digitale euro en de internationale
rol van de euro, en macro-financiële stabiliteit.

Een kabinetsappreciatie van de EAR op de economische aspecten is opgenomen in de Geannoteerde
Agenda van de Eurogroep en Ecofinraad van 19 en 20 januari 2026. Nederland verwelkomt
de EAR en ziet deze als een belangrijk onderdeel binnen het Europees Semester. Nederland
is positief aangezien de EAR de eurozonelidstaten nuttige richtsnoeren bieden en bijdragen
aan effectievere beleidscoördinatie binnen de EMU. Nederland benadrukt het belang
van schuldhoudbaarheid in de lidstaten en onderschrijft daarbij de aanbeveling voor
het herprioriteren van nationale begrotingen, onder andere in verband met hogere defensie-uitgaven.
Daarnaast steunt Nederland de aandacht in de EAR voor voortgang op de kapitaalmarktunie,
aandacht voor onderzoek en innovatie, decarbonisatie, de digitale transitie, de verdieping
van de interne markt en aanpak van regeldruk. Verder onderschrijft Nederland het belang
van het bevorderen van (basis)vaardigheden om een goede aansluiting van het onderwijs
op de arbeidsmarkt te stimuleren en een goede match van vraag en aanbod naar vaardigheden
op de arbeidsmarkt te bevorderen.

EU-toetredingsproces Montenegro: onder voorbehoud sluiten van een hoofdstuk

De Commissie heeft voorgesteld om in de toetredingsonderhandelingen met Montenegro
hoofdstuk 21 over trans-Europese netwerken onder voorbehoud te sluiten. Dit hoofdstuk
omvat onder andere het EU-acquis over trans-Europese netwerken voor transport en energie (vastgelegd in de TEN-T en
TEN-E verordeningen, en de Connecting Europe Facility).

Het kabinet weegt de bredere (rechtsstaats-)situatie in Montenegro zodanig dat het
een kritisch-constructieve grondhouding heeft ten aanzien van voorstellen van de Commissie
voor het onder voorbehoud sluiten van individuele hoofdstukken. Het kabinet kan deze
steunen, mits Montenegro blijvend investeert in versterking van administratieve en
personele capaciteit, en aan de beleidsinhoudelijke closing benchmarks voor individuele hoofdstukken is voldaan.2 De benchmarks voor hoofdstuk 21 zien onder andere op het overeenkomen van prioritaire transportprojecten
om Montenegro verder aan te sluiten op trans-Europese transportnetwerken, en adequate
institutionele en administratieve capaciteit.

Nederland heeft tijdens de behandeling in Brussel opgeroepen tot deugdelijke implementatie
van hervormingen en nauwe, blijvende monitoring door de Commissie van resterende stappen,
waaronder verdere omzetting van energie-netwerkvereisten in wetgeving. Het kabinet
steunt het onder voorbehoud sluiten van dit hoofdstuk, nu de Commissie dit bevestigt.
Naar verwachting zal er in de Raad unanieme steun zijn voor deze stap. Afhankelijk
van instemming van EU-lidstaten zal en marge van de RAZ van 17 maart een Intergouvernementele
Conferentie worden georganiseerd.

EU-toetredingsproces Oekraïne en Moldavië

Ondanks de Hongaarse blokkade in het EU-toetredingsproces van Oekraïne vindt voorbereidend
technisch werk plaats, opdat de onderhandelingsclusters voor Oekraïne en Moldavië
zo snel mogelijk geopend kunnen worden op het moment dat Hongarije deze blokkade opheft
en de besluiten formeel voorliggen.

Eerder oordeelde de Commissie al dat Cluster 1 (Fundamentals), Cluster 2 (interne markt) en Cluster 6 (externe betrekkingen) geopend kunnen worden.
In de appreciatie van het uitbreidingspakket 2025 gaf het kabinet aan dit oordeel
te volgen en voornemens te zijn hiermee in te stemmen wanneer dit besluit voorligt,
de Raad concludeert dat aan de opening benchmarks is voldaan, en overeenstemming bereikt is over gepaste interim benchmarks. Nadat Cluster 1 geopend is, is het kabinet eveneens voornemens in te stemmen met
het openen van Cluster 2 en Cluster 6, wanneer deze besluiten voorliggen en Nederlandse
aandachtspunten in voldoende mate verankerd zijn.

De Commissie gaf in het uitbreidingsrapport 2025 aan te verwachten dat Oekraïne en
Moldavië voor eind 2025 zouden voldoen aan de vereisten voor het openen van de overige
Clusters: Cluster 3 over concurrentievermogen en inclusieve groei, Cluster 4 over
de groene agenda en duurzame connectiviteit, en Cluster 5 over hulpbronnen, landbouw
en cohesie. De Commissie oordeelt nu dat dit het geval is en adviseert de Raad om
ook deze Clusters te openen.

Het kabinet onderschrijft de bevindingen van de Commissie en is voornemens in te stemmen
met het openen van deze clusters, onder dezelfde voorwaarden als voor Clusters 2 en
6. In het technisch voorbereidende werk heeft Nederland onder andere aandacht gevraagd
voor adequate institutionele en administratieve capaciteit voor alle beleidsterreinen
onder de Clusters.

Bij het openen van onderhandelingsclusters worden zogenaamde closing benchmarks vastgesteld voor individuele hoofdstukken waar kandidaat-lidstaten aan moeten voldoen
voordat te zijner tijd overgegaan kan worden tot het onder voorbehoud sluiten van
individuele hoofdstukken. Hier dient ook een positieve beoordeling op de zgn. interim benchmarks voor de Fundamentals aan vooraf te gaan. Voortgang van rechtsstaathervormingen wordt
gedurende het proces meegewogen. Tijdens deze lange en complexe fase van de toetredingsonderhandelingen
staat de Commissie in nauw contact met de kandidaat-lidstaten over de overname en
implementatie van het EU-acquis, en houdt de Raad hiervan op de hoogte.