Brief regering : A-brief Verwerving gewondentreinen

Nr. 479 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 12 februari 2026

In het kader van de verslechterde veiligheidssituatie op het Europese continent en
de voorbereiding op een mogelijk grootschalig conflict is het van belang om over de
juiste en voldoende medische capaciteit voor militaire operaties te beschikken. Voor
een robuuste geneeskundige ondersteuning voor onze krijgsmacht versterkt Defensie
de operationele gezondheidszorg.1 Met het programma «Versterken geneeskundige keten»2 investeert Defensie in de versterking van de geneeskundige keten, waaronder in de
behandel- en vervoerscapaciteit. Deze capaciteit is essentieel om de voldoende en
kwalitatief hoogwaardige zorg aan onze militairen tijdens een grootschalig conflict
te kunnen bieden.

Met deze A-brief informeer ik uw Kamer over de behoeftestelling van het project «Verwerving
gewondentreinen». Het militair zorgsysteem onderscheidt verschillende niveaus van
zorg, zogenoemde Roles: oplopend van Role 0 (kameradenhulp) tot en met Role 4 (definitieve hospitalisatie in het Centraal Militaire Hospitaal). Met dit project
concentreert Defensie zich op het vervoeren van gewonden tussen de hospitalen in een
inzetgebied (Role 2) en Role 4 door de verwerving van gewondentreinen.

Behoefte

Tijdens een grootschalig optreden in een hoog geweldsspectrum moet Nederland in staat
zijn om grote aantallen slachtoffers snel en veilig te kunnen verplaatsen vanaf het
front naar het achtergebied, zowel nationaal als internationaal. Een effectieve geneeskundige
keten draagt direct bij aan de inzetbaarheid van de krijgsmacht. Versterking van de
joint enabling capaciteiten, waaronder de medische faciliteiten en gewondentransportcapaciteit,
draagt mede bij aan de verdere invulling van de taken en de operationele plannen van
de NAVO.3

Huidige capaciteit

Op dit moment maakt Defensie voor het vervoer en de evacuatie van gewonde militairen
vanaf de Role 2 gebruik van grond- of luchtgebonden afvoermiddelen, zoals ziekenauto’s en middelzware
Medevac4 helikopters. Voor het vervoer over langere afstand beschikt Defensie in de toekomst
over de C-390 Millennium, als vervanger van het C-130 transportvliegtuig. Dit vliegtuig
zal een rol vervullen in het medische transport.5 In een grootschalig conflict is de kans op aanzienlijke verliezen groot. In een hoog
geweldsscenario is het luchtoverwicht bovendien niet gegarandeerd, waardoor het onzeker
is of het mogelijk is een groot aantal gewonden door de lucht te vervoeren. De inzet
van deze middelen voor het gewondentransport in een grootschalig conflict is echter
niet doeltreffend en doelmatig. Defensie heeft daarom behoefte aan additionele transport-
en evacuatiecapaciteit.

Toekomstige behoefte

Gewonde, zieke en tijdelijk gestabiliseerde patiënten dienen snel over grote afstanden
te worden vervoerd om op veilige locaties aanvullende specialistische zorg te kunnen
ontvangen. Dit hogere zorgniveau bevindt zich op grotere afstand van de frontlinie,
in specialistische civiele ziekenhuizen of in het Centraal Militair Hospitaal (Role 4). Defensie heeft daarom behoefte aan additionele transport- en evacuatiemogelijkheden
over land. Vervoer via het spoor is relatief veilig en biedt schaalvoordelen.

De gewondentreinen moeten onder hoofdtaak 1 omstandigheden kunnen opereren. Dit betekent
onder andere dat de rijtuigen technisch geschikt moeten zijn om overal op de verschillende
spoorvormen in Europa te kunnen rijden. Tevens moeten de treinen onafhankelijk van
het stroomnet kunnen opereren. Betrouwbare stroomvoorziening is in een grootschalig
conflict lastig te garanderen. De gewondentreinen moeten daarom geschikt zijn om zowel
op stroom als op diesel te kunnen rijden.

Defensie heeft behoefte aan gewondentreinen en rijtuigen voor een logistieke reserve.
Daarnaast worden een aantal rijtuigen gedemonteerd om de bruikbare reservedelen in
opslag te nemen.

Doeltreffendheid en doelmatigheid

Met de uitvoering van dit project geeft Defensie, onder verwijzing naar artikel 3.1
van de Comptabiliteitswet 2016, invulling aan doeltreffendheid en doelmatigheid.

• Doeltreffendheid: Defensie versterkt en vergroot de gewondentransportcapaciteit van de operationele
gezondheidszorg met de uitvoering van dit project. Daarmee geeft Defensie verdere
invulling aan de behoeften van de NAVO, om de medische capaciteiten voor een operationele
inzet in een grootschalig conflict te versterken.

• Doelmatigheid: de verwerving van de gewondentreinen is doelmatig omdat het vervoer over spoor een
snelle, relatief veilige manier biedt om een groot aantal verwonden over grote afstand
te vervoeren. Hiermee stijgt de overlevingskans van gewonden en wordt de operationele
inzetbaarheid verhoogt.

Gerelateerde projecten

Dit project heeft geen relatie met andere lopende DMP-projecten.

Financiën

Met dit project is een investering gemoeid binnen de DMP-bandbreedte van € 50 miljoen
tot € 250 miljoen. Deze investering komt ten laste van het investeringsbudget van
Defensie. De vertrouwelijke bijlage (kenmerk MINDEF20260006049) bevat nadere financiële
informatie6.

Planning en vooruitblik

In de vertrouwelijke bijlage is uw Kamer tevens geïnformeerd over de beoogde procesgang,
omdat openbaarmaking de onderhandelingspositie van Defensie schaadt. Ik verzoek uw
Kamer hiermee rekening te houden bij de behandeling van deze A-brief, zodat Defensie
tijdig over kan gaan tot de verwerving van de additionele gewondentransportcapaciteit.

Gezien de financiële omvang van dit project minder dan € 250 miljoen bedraagt, ben
ik voornemens de uitvoering van dit programma te mandateren aan het Commando Materieel
en IT (COMMIT). Uw Kamer wordt over de voortgang van dit project geïnformeerd via
het Defensie Projectenoverzicht (DPO) en de begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds
(DMF).

De Staatssecretaris van Defensie, G.P. Tuinman