Brief regering : Toekomst Exportkredietverzekering

Nr. 460
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 december 2025

Met deze brief schets ik u, mede namens de Staatssecretaris voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingshulp, de achtergrond van de exportkredietverzekering (ekv) en de uitvoering
daarvan. Daarnaast informeer ik u met deze brief over de aanbesteding van deze uitvoering.

Achtergrond van de ekv

De ekv is een belangrijk instrument voor het Nederlands bedrijfsleven en het Nederlandse
verdienvermogen. Met het verzekeren van betalingsrisico’s wordt jaarlijks veel Nederlandse
export mogelijk gemaakt in sectoren waar Nederland sterk in is, zoals de maritieme
sector en medische- en groene technologie. In 2024 werden er meer dan 360 transacties
ondersteund. De afgelopen jaren maakt het mkb ook steeds meer gebruik van het instrumentarium.
In totaal wordt er momenteel een bedrag van circa € 17 miljard aan uitstaande risico’s
gedekt. De ekv is actief in risicovolle landen en vergt dus een goede risicobeheersing
en (interne) checks and balances bij zowel de ekv-uitvoerder als bij de Staat. Het instrumentarium is kostendekkend
voor de Staat en maakt het tegelijkertijd voor Nederlandse bedrijven mogelijk om risicovolle
transacties aan te gaan. Dat is belangrijker dan ooit in deze tijd van geopolitieke
spanningen en handelsonzekerheden.

Innovatie van het ekv-instrumentarium blijft mede vanwege de geopolitieke spanningen
ook van groot belang. Dat is nodig om het instrumentarium vergelijkbaar te houden
met het aanbod van instrumenten van andere landen. Dit draagt bij aan een gelijk speelveld
voor de Nederlandse bedrijven in het buitenland en de verbetering van het Nederlandse
concurrentievermogen. De afgelopen jaren heb ik daarom ook ingezet op het verder innoveren
van het ekv-instrumentarium. Een voorbeeld van een zodanige innovatie is de innovatiedekking. Deze dekking maakt het mogelijk om investeringen in sleuteltechnologieën in Nederland
te verzekeren. Een ander voorbeeld van innovatie van het instrumentarium is de mogelijkheid
om projecten te verzekeren die bijdragen aan de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen
en duurzame brandstoffen.1

Ook met de bovenstaande innovaties blijft de kern van de ekv om internationale handel
en risicovolle transacties van Nederlandse bedrijven mogelijk te maken. Dat blijft
logischerwijs gepaard gaan met risico’s op het gebied van financiën, maatschappelijk
verantwoord ondernemen en compliance. Het is voor mij van groot belang dat dit soort
risico’s zoveel als mogelijk worden beheerst of voorkomen. Een robuuste risicobeheersing
bij zowel de ekv-uitvoerder als bij de Staat vormt een essentiële pijler in het detecteren,
voorkomen of mitigeren van onaanvaardbare risico’s. Door risico’s tijdig te identificeren,
te analyseren en te beheersen wordt de kans verkleind op het intreden van dit soort
risico’s. Effectieve risicobeheersing werkt daarmee niet alleen als reactief middel,
maar ook preventief als afschrikmiddel richting partijen die mogelijk het ekv-instrumentarium
willen gebruiken voor oneigenlijke doeleinden. Ik vind daarom de volgende risicobeheersingsmaatregelen
van groot belang en zal die meenemen in de aanbesteding van de ekv-uitvoering (zoals
hieronder nader geschetst):

• Risicovolle transacties moeten door meerdere personen onafhankelijk van elkaar worden
beoordeeld, waardoor er meerdere verdedigingslinies zijn voor het tegengaan van onaanvaardbare
risico’s.

• Een ekv-uitvoerder moet beschikken over een hoofd risico beheer (Chief Risk Officer) en een hoofd juridische zaken (Chief Legal Officer). Deze personen zullen zich bezighouden met het detecteren en mitigeren van onaanvaardbare
risico’s.

• Vanwege het belang dat ik hecht aan deze posities voor een effectieve risicobestrijding
wil ik dat de Staat de bevoegdheid krijgt om de benoeming van de personen die deze
posities gaan bekleden goed te keuren.

• Een ekv-uitvoerder dient daarnaast verplicht fraude- en compliance detectiesystemen
in huis te hebben.

• De regieorganisatie aan de kant van de Staat moet op afstand staan van de uitvoerder
als het gaat om de dagelijkse werkzaamheden, maar dient tegelijkertijd wel de governance
zodanig te hebben ingericht dat onaanvaardbare risico’s zoveel als mogelijk worden
tegengegaan.

Ik vind het belangrijk dat de ekv-uitvoerder door middel van risicobeheersmaatregelen
het intreden van onaanvaardbare risico’s voorkomt of mitigeert. Ik verwacht (net zoals
nu het geval is) dat zowel de uitvoerder als de Staat continu deze maatregelen beoordeelt,
actueel houdt en waar nodig aanpast op basis van opgedane ervaringen en nieuwe inzichten.

Uitvoering van de ekv

Vanwege het belang van het ekv-instrument voor het Nederlandse bedrijfsleven en de
daarbijhorende risico’s (zoals hierboven beschreven) is een goede ekv-uitvoering cruciaal.
De uitvoering is thans belegd bij Atradius Dutch State Business (ADSB). ADSB is daarmee
het verzekeringsloket voor het Nederlandse bedrijfsleven. Dit houdt in dat ADSB verzekeringsaanvragen
beoordeelt, premies int, schade uitkeert en incassozaken uitvoert. Dit doet ADSB binnen
de randvoorwaarden die daarvoor door de Staat zijn vastgesteld.

Uw Kamer is eerder geïnformeerd dat de huidige uitvoering onrechtmatig is, omdat deze
niet is aanbesteed.2 Ik heb uw Kamer in februari 2025 geïnformeerd dat de uitvoering wordt aanbesteed.3 Een aanbesteding geeft de benodigde rust en zekerheid in de uitvoering, wat essentieel
is voor het Nederlandse bedrijfsleven. Ik heb de aanbesteding ook aangegrepen om de
uitvoering nog innovatiever te maken en de risicobeheersing robuuster te maken. Ik
hecht veel waarde aan beide punten. Ik heb mij hierover dan ook in het aanbestedingstraject
laten adviseren door externe adviseurs.

In de onderstaande paragraaf licht ik toe op welke wijze bovenstaande punten zijn
meegenomen in de aanbesteding en schets ik de verdere tijdslijnen van deze aanbesteding.

Hoofdpunten ekv-aanbesteding

In de aanbesteding wordt verder ingezet op een hoogwaardige dienstverlening richting
het Nederlandse bedrijfsleven, met nadruk op het belang van klantgerichtheid, innovatie
en verdere digitalisering van de dienstverlening. Door de aanbesteding kan er ook
gebruik worden gemaakt van kennis en expertise hierover uit de private markt. Zo verwacht
ik dat een toekomstige ekv-uitvoerder:

• stevig inzet op innovatie door bijvoorbeeld samen met de Staat een meerjarige strategische
visie te ontwikkelen waarin onder meer wordt getoetst of het instrumentarium nog in
de pas loopt met de (geopolitieke) ontwikkelingen in de markt;

• aanvraagtrajecten voor instrumenten waar dat kan nog efficiënter inricht;

• nog meer dan nu de mogelijkheden van het instrumentarium onder de aandacht weet te
brengen bij het mkb, en

• een zogenoemde Team NL-approach hanteert, waarin wordt samengewerkt met andere (financiële) instellingen die instrumenten
aanbieden aan het Nederlandse bedrijfsleven.

Tegelijkertijd heb ik de aanbesteding aangegrepen om de governance en risicobeheersingsmaatregelen
tegen het licht te houden. De aanbesteding verandert de aansturingsrelatie tussen
de Staat en ekv-uitvoerder, waardoor er ook een nieuw momentum is om dit te doen.
Zoals eerder aangegeven is deze risicobeheersing van groot belang om onaanvaardbare
risico’s te detecteren en tegen te gaan. In de aanbestedingsdocumenten zijn de risicobeheersmaatregelen
die hierboven zijn geschetst daarom opgenomen.4

Ekv-gebruikers, ngo’s en belangenorganisaties, zoals VNO-NCW/MKB-Nederland, hebben
meegekeken op de concept aanbestedingsdocumenten. Hun ideeën over de verbetering van
de uitvoering zijn meegenomen bij het opstellen van de definitieve aanbestedingsdocumenten.5

De Staat zal de uitvoering voor een initiële periode van zeven jaar aanbesteden. Bij
goed functioneren kan deze meermaals verlengd worden, tot maximaal 25 jaar. Na 7 jaar
is er een opzegtermijn van 2 jaar voor de Staat en 5 jaar voor de uitvoerder. Dit
biedt flexibiliteit voor de Staat om in de toekomst eventueel een andere uitvoeringsoptie
te kiezen, terwijl de contracthorizon lang genoeg is om het Nederlandse bedrijfsleven
en een ekv-uitvoerder zekerheid te bieden.

Aanbestedingsproces

De aanbesteding vangt aan in januari 2026. De aanbesteding kent drie periodes:

• Periode januari–maart 2026: de aanbesteding vangt aan met een selectiefase, waarin
potentiële inschrijvers zich kunnen aanmelden. De Staat selecteert vervolgens maximaal
drie partijen waar verder mee wordt gegaan.

• Periode maart–september 2026: de zogeheten gunningsfase wordt doorlopen met maximaal
drie partijen. Deze fase is vormgegeven als een mededingingsprocedure met onderhandeling
en biedt ruimte voor dialoog met deze inschrijvers om hun voorstellen te optimaliseren.
De voorlopige gunning aan één partij wordt verwacht in de zomer van 2026.

• Periode september–december 2026: na afloop van de bezwaartermijn kan eind 2026 de
definitieve gunning plaatsvinden. Daarmee is de aanbesteding afgerond en volgt een
zorgvuldige transitie naar de nieuwe werkwijze.

In een in september 2025 gehouden marktconsultatie hebben enkele bedrijven aangegeven
dat zij interesse hebben in deelname aan de aanbesteding. Dat garandeert overigens
niet dat zij zich daadwerkelijk zullen inschrijven.

Slot

Zoals hierboven aangegeven wordt de aanbesteding aangegrepen om de ekv-uitvoering
verder te professionaliseren en te verbeteren om het bedrijfsleven optimaal te ondersteunen
bij internationaal zakendoen. Ik zal uw Kamer opnieuw informeren na afronding van
de aanbestedingsprocedure.

De huidige dienstverlening door ADSB blijft ook in het aanbestedingstraject van hoogwaardige
kwaliteit. De continuïteit van deze dienstverlening is bij ADSB in goede handen. De
lopende overeenkomsten tussen de Staat en ADSB blijven juridisch geldig en worden
nagekomen. Dat geldt ook voor alle polissen die namens de Staat zijn of worden afgesloten.
Opzegging van de huidige samenwerkingsovereenkomst kan pas plaatsvinden nadat de aanbesteding
volledig is afgerond. Gezien de contractuele opzegtermijn van drie kalenderjaren blijft
de uitvoering ten minste tot en met 2029 bij ADSB, tenzij beide partijen anders overeenkomen.

De Minister van Financiën,
E. Heinen