Brief regering : Testen van huisdieren op vogelgriep

28 286
Dierenwelzijn

Nr. 312
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 december 2025

Met deze brief informeer ik de Kamer, mede namens de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, over de actuele vogelgriepsituatie en het advies van de Risk Assessment
groep (RA-groep) van het RIVM over de monitoring van huisdieren met vogelgriep. In
de brief ga ik in op de nieuwe cijfers van de levende wilde vogelmonitoring van het
Erasmus MC (EMC) en op hoe de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en ik
uitvoering geven aan het advies van de RA-groep.

Huidige vogelgriepsituatie

In de Kamerbrief van afgelopen 13 november (Kamerstuk 28 807, nr. 310) heb ik u geïnformeerd over de hoge mate van besmetting met hoogpathogene vogelgriep
(HPAI) in levende wilde eenden. Uit de nieuwe cijfers van de levende wilde vogelmonitoring
van het EMC blijkt dat de afgelopen weken deze aantallen sterk zijn verminderd. Wel
wordt in de wilde vogelpopulatie in Nederland nog steeds een verhoogde sterfte gezien.
De sterfte wordt verspreid over Nederland waargenomen, maar is niet massaal zoals
in sommige eerdere jaren.

Ook bij pluimveebedrijven treden helaas nog steeds regelmatig uitbraken op. De uitbraken
doen zich voor op verschillende bedrijfstypen. In andere Europese landen, met name
in West-Europa, worden eveneens veel uitbraken gemeld. De Deskundigengroep Dierziekten
heeft de kans dat een Nederlands pluimveebedrijf wordt besmet met HPAI sinds afgelopen
10 november ingeschat als zeer hoog (Kamerstuk 28 807, nr. 310).

Testen van katten en honden op vogelgriep

Op 5 december heb ik, samen met de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
een advies ontvangen van de Risk Assessment groep (RA-groep) van het RIVM over het
testen van huisdieren op vogelgriep. Zij adviseren laagdrempelige diagnostiek in te
richten voor huisdieren waarvan verwacht wordt dat zij hoogpathogene vogelgriep hebben.
Het doel hiervan is om, in het geval dat een huisdier positief is getest op vogelgriep,
de mensen die contact hebben gehad met dit dier snel te kunnen opsporen en eventueel
maatregelen te kunnen nemen. Daarnaast draagt het ook bij aan een beter zicht op vogelgriepbesmettingen
bij huisdieren. Het advies heb ik als bijlage toegevoegd aan deze brief.

Afgelopen 1 december heb ik uw kamer geïnformeerd over kittens met vogelgriep (Kamerstuk
28 807, nr. 311). In deze brief heb ik katteneigenaren opgeroepen alert te zijn en naar een dierenarts
te gaan als hun dier ziekteverschijnselen vertoont die passen bij vogelgriep en als
deze verschijnselen zijn opgetreden nadat het dier mogelijk in contact is geweest
met een besmette vogel. Ook heb ik begin dit jaar hondeneigenaren opgeroepen om alert
te zijn naar aanleiding van een onderzoek van de Faculteit Diergeneeskunde waarbij
antistoffen tegen vogelgriep waren gevonden bij (jacht)honden (Kamerstuk 28 807, nr. 306). De RA-groep geeft aan dat de huidige manier van diagnostiek bij huisdieren een
snelle opsporing van vogelgriep infecties bij huisdieren en het inventariseren van
mensen die in contact zijn geweest met deze dieren in de weg staat. Hierdoor kan de
GGD niet tijdig preventieve maatregelen nemen als personen zijn blootgesteld aan besmette
huisdieren. Daarnaast geven zij aan dat deze vertraging mede wordt veroorzaakt doordat
de kosten voor diagnostiek bij de huisdiereigenaar komen te liggen.

De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft recent geadviseerd om gedomesticeerde
carnivoren (vleeseters) die buiten komen, bijvoorbeeld katten en honden, in gebieden
met een hoge aanwezigheid van het HPAI-virus te monitoren. Zij adviseert dit om zowel
de mate van virusinfectie bij deze diersoorten te kunnen monitoren als het eventueel
ontstaan van aan zoogdieren aangepaste virussen1.

Op basis van zowel het advies van de RA-groep, EFSA en de verhoogde aanwezigheid van
HPAI in wilde vogels heb ik samen met de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport besloten om onderzoek naar vogelgriep bij katten en honden te vergoeden, mits
dit voldoet aan een aantal voorwaarden. Dit draagt ook bij aan een beter zicht op
vogelgriepbesmettingen bij katten en honden en mogelijke veranderingen in het virus.
Een dierenarts kan monsters van katten of honden insturen naar Wageningen Bioveterinary
Research (WBVR) als er een sterk vermoeden is dat het dier vogelgriep heeft. Dit houdt
in dat het dier in contact moet zijn geweest met een wilde vogel die waarschijnlijk
besmet is met vogelgriep, dat uit het klinisch onderzoek blijkt dat het dier klachten heeft passend bij vogelgriep en dat vogelgriep bovenaan het lijstje van mogelijke diagnoses staat van de dierenarts.
De dierenarts moet vervolgens contact opnemen met de NVWA, deze gaat na of er voldaan
is aan de voorwaarden. Als de NVWA akkoord is, kunnen de monsters worden ingestuurd
voor onderzoek op het vogelgriepvirus. De kosten van dit onderzoek komen voor rekening
van LVVN. Dit gebeurt vanuit het overheidsdeel van het diergezondheidsfonds (DGF).
Op deze manier wordt snel vastgesteld of een kat of hond is besmet met vogelgriep.
In dat geval kan de GGD tijdig contact opnemen met personen die contact hebben gehad
met het betreffende huisdier. Voor deze personen kan de GGD dan zorgen voor antivirale
middelen als dat geïndiceerd is, en voor monitoring om een eventuele besmetting bij
mensen zo snel mogelijk op te sporen.

Naast deze adviezen heeft de RA-groep, naar aanleiding van de kittens met vogelgriep
(Kamerstuk 28 807, nr. 311), het risiconiveau nogmaals beoordeeld. Dit blijft ongewijzigd t.o.v. 11 november,
dus voor de algemene bevolking geldt «zeer laag» en voor mensen die beroepsmatig worden
blootgesteld geldt «gemiddeld». De risicobeoordeling is op de website van het RIVM te vinden.

Tot slot

Ondanks dat er nu minder levende wilde eenden worden gevonden met vogelgriep, is er
nog steeds veel vogelgriepvirus aanwezig onder wilde vogels. Het blijft daarom belangrijk
dat bij het hanteren van levende wilde vogels of kadavers de veiligheidsmaatregelen
in acht worden genomen zoals beschreven in de Leidraad omgang met wilde dieren met vogelgriep. Ook wil ik iedereen die in contact komt met wilde vogels nogmaals wijzen op het
belang van de (humane) griepvaccinatie om de kans op het ontstaan van nieuwe mengvorm
van de humane griep en vogelgriep te verkleinen. Samen met de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport houd ik de situatie nauwgezet in de gaten en blijf ik u informeren
over nieuwe relevante ontwikkelingen rondom vogelgriep.

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, F.M. Wiersma