Brief regering : Halfjaarrapportage 2025 trustfonds wederopbouw Sint Maarten

Nr. 33
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 december 2025

Conform de toezegging uw Kamer periodiek te informeren bied ik u hierbij het halfjaarverslag
2025 van het Trustfonds wederopbouw Sint Maarten (SXM TF), dat op 14 oktober jl. is
ontvangen.

Het SXM TF bevindt zich inmiddels in het zevende jaar van uitvoering en de wederopbouw
vordert gestaag. In de eerste helft van 2025 zijn zichtbare resultaten geboekt, terwijl
tegelijk aandacht nodig blijft voor tijdige afronding van projecten en het versterken
van de institutionele capaciteit van de overheid van Sint Maarten. De halfjaarrapportage
beschrijft de voortgang over de periode van 1 januari tot 30 juni 2025. Ondanks geopolitieke
ontwikkelingen en stijgende bouwkosten laat het fonds zien dat gericht investeren
in infrastructuur, gezondheidszorg, onderwijs en ondernemerschap vruchten afwerpt
voor de Sint Maartenaren.

In de eerste helft van 2025 zijn een 3-tal projecten afgerond, te weten het airport
project, het project gericht op de weerbaarheid van kinderen (het UNICEF-project)
en het NGO project (Resources for Community Resilience, R4CR). In totaal zijn daarmee
nu 5 trustfonds projecten afgerond inclusief het Daken-herstel project van het Rode
Kruis (Red Cross Roof Repair Project) en het Sociale ondersteunings- en training project
(EISTP).

Belangrijkste resultaten

Onderstaand overzicht geeft een samenvatting van de halfjaarrapportage en beschrijft
de belangrijkste mijlpalen die behaald zijn in de eerste helft van 2025:

• Duurzame economische ontwikkeling

De herbouwde terminal van het Princess Juliana International Airport, voor Nederland
één van de drie prioritaire projecten, is sinds november 2024 operationeel met een
capaciteit van 2,5 miljoen passagiers per jaar. Ruim 200 medewerkers volgden trainingen
in onder andere veiligheid en klantgerichtheid, vier keer meer dan initieel gepland.
Via het Enterprise Support Project, dat het lokale MKB voorziet van leningen met gunstige
voorwaarden, ontvingen inmiddels 300 MKB-bedrijven financiering ($ 19,3 mln.).

• Veerkracht van burgers en gemeenschappen

De bouw van het nieuwe ziekenhuis vordert aanzienlijk: de begane grond is gereed en
gehele oplevering is voorzien in 2027. Medische verwijzingen naar het buitenland zijn
met 88 procent afgenomen. Het onderwijsproject Fostering Resilient Learning Project
(FRLP), dat 2 scholen en de bibliotheek herbouwt, voerde een tweede nationale leerassessment
uit en bereidt de reconstructie voor van twee scholen en de bibliotheek voor. Wel
ondervond het project flinke tegenslag en daarmee vertraging nadat duidelijk werd
dat een nieuwe aannemer gevonden moest worden. Het Mental Health project, dat een
nieuwe kliniek gaat bouwen en de psychische dienstverlening gaat verbeteren, sloot
in januari 2025 een samenwerkingscontract af met het Trimbos Instituut en de architect
voor het gebouw is gecontracteerd. Het NGO-project R4CR werd succesvol afgesloten
met de financiering van 92 projecten in het maatschappelijk middenveld waarmee de
weerbaarheid van de bewoners van Sint Maarten is vergroot. Dit belangrijke project
dat zich richt op het versterken van de weerbaarheid van de Sint Maartenaren, vergrootte
de toegang tot diensten voor de gemeenschap en verbeterde de doelmatigheid en doeltreffendheid
ervan. Ook leverde het positieve sociale resultaten op, waaronder betere gezondheidspraktijken,
verbeterde buurtomgevingen, grotere betrokkenheid van jongeren en een hogere deelname
aan voorschoolse opvang en kinderopvang, wat de ontwikkeling van jonge kinderen en
de arbeidsparticipatie van vrouwen bevorderde. Het project richtte zich daarnaast
ook op de basisbehoeften van kwetsbare groepen en droeg bij aan het algehele welzijn
van de gemeenschap.

• Weerbaarheid en goed bestuur

Met de verdere aanleg van ondergrondse elektriciteits- en waterleidingen is gezorgd
voor betere en veiligere aansluiting van woningen en bedrijven op elektriciteit en
schoon water. Ook is een nieuw digitaal nationaal waarschuwingssysteem opgeleverd
dat werkt via de mobiele telefoon. Dit systeem wordt in veel landen, waaronder Nederland,
gebruikt.

Uitdagingen

Hoewel de voortgang van de wederopbouw positief blijft, signaleert de Wereldbank dat
de uitvoering van enkele projecten wederom is vertraagd. De redenen daarvoor liggen
voornamelijk in een tekort aan institutionele capaciteit waardoor nieuwe wetgeving
vertraagd wordt en werkvergunningen op zich laten wachten, te weinig technisch personeel,
onvoldoende ervaring met complexe aanbestedingen en het bijbehorende contractbeheer.
Om deze knelpunten aan te pakken is de technische ondersteuning uitgebreid met directe
begeleiding bij projectmanagement en aanbestedingen en wordt er een nieuw project
ontwikkeld (Sustaining Program Effectiveness and Advancing Resilience oftewel SPEAR),
dat de capaciteit van het overheid moet verbeteren.

Vanwege het tekort aan capaciteit en expertise op Sint Maarten, blijven de Nederlandse
bilaterale ondersteuningsprogramma’s voor de wederopbouw een belangrijke rol spelen
om versnelde realisatie van de trustfonds projecten mogelijk te maken. Deze bilaterale
programma’s financiert Nederland uit eigen middelen en vallen niet onder het trustfonds.
Voorbeelden zijn de inzet van Schiphol bij het airportproject en de directe Nederlandse
steun om de capaciteit van het Ministerie van VROMI te versterken.

Wat betreft het airport project, de succesvolle afronding in juni 2025 is vooral mogelijk
gemaakt door de inzet van Schiphol, waardoor de airport terminal ook tijdens de herbouw
ook aankomende en vertrekkende passagiers kon blijven bedienen. Ook heeft Schiphol
een onmisbare rol gespeeld bij het verbeteren van de governance van de airport en
het trainen van de belangrijkste managementposities.

Daarnaast zijn de kennis en capaciteit van het Sint Maartense Ministerie van VROMI
uitgebreid door het bilaterale programma tussen Sint Maarten en Nederland. Het Ministerie
van VROMI zal zich met deze versterkingen verder kunnen richten op de noodzakelijke
institutionele hervormingen rondom de prioritaire afvalprojecten, zoals het oprichten
van een «Waste Authority» of een soortgelijke organisatie, het invoeren van afvalheffingen en het schrijven
en invoeren van de benodigde nieuwe wetgeving.

Voortgang prioritaire projecten

Onderstaand overzicht geeft een samenvatting van de halfjaarrapportage en beschrijft
de voortgang van de voor Nederlands prioritaire projecten waar het trustfonds zich
in de eerste helft van 2024 mee bezig heeft gehouden:

Prioritaire projecten in uitvoering

• Het Emergency Debris Management Project (EDMP, $ 85 mln.) richt zich op het veilig
beheren, verwerken en afsluiten & afdichten van de stortplaats in Philipsburg en vormt
een cruciale stap naar duurzaam afvalbeheer op Sint Maarten. In de eerste helft van
2025 is de haalbaarheidsstudie voor de stortplaats afgerond waarbij een aantal scenario’s
zijn geschetst die tot sluiting en afdichting van de vuilstortplaats kunnen leiden.
Ook zijn de laatste bewoners uit het herhuisvestingsgebied rondom de afvalberg volledig
gecompenseerd en geherhuisvest en is het terrein overgedragen aan het Ministerie van
VROMI. Daarnaast zijn voorbereidende werkzaamheden gestart voor de verduurzaming van
het afvalmanagement, waaronder de levering van een weegbrug en de ontwikkeling van
een communicatiecampagne over afvalreductie en afvalscheiding. Tegelijkertijd blijft
het project te maken hebben met flinke capaciteits- en besluitvormingsproblemen waardoor
de start van de daadwerkelijke bouwactiviteiten later dan gepland plaatsvindt. Met
het bilaterale ondersteuningsprogramma voor het verbeteren van de capaciteit bij het
Ministerie van VROMI wordt ingezet op versnelling van oprichting van een afval autoriteit
en de noodzakelijke institutionele hervormingen. Dit is ook belangrijk voor het Afvalwater
zuiveringsproject (SWMP).

• Het Sint Maarten Waste Management Project (SWMP, US$ 10 mln.) heeft als doel om het
afvalwaterbeheer te verbeteren via uitbreiding van het rioolnetwerk en modernisering
van de waterzuiveringsinstallatie in Philipsburg. Sinds de goedkeuring in augustus
2024 zijn de eerste uitvoeringsstappen gezet: een basismeting van de waterkwaliteit
is afgerond en de ontwerp en toezichtcontracten zijn ondertekend. De voorbereidingen
liggen op schema, maar de doorlooptijd is krap omdat het project tot de einddatum
van het trustfonds (31 december 2028) reikt. De uitvoering vraagt daarom om nauwe
coördinatie tussen de Wereldbank en de overheid van Sint Maarten om de geplande resultaten
tijdig en duurzaam te realiseren.

Besluitvorming en financiën

In totaal is door Nederland € 445,115 mln. overgemaakt aan het trustfonds ($ 519,42
mln.) en sindsdien is er $ 49,35 mln. aan rente-inkomsten ontvangen. Dit betreft rente
over de middelen die nog in het trustfonds bij de Wereldbank zijn ondergebracht. Hierdoor
bedragen de totale fondsmiddelen per 30 juni 2025 $ 568,77 mln. In de eerste helft
van 2025 waren er in totaal 13 trustfonds projecten, waarvan 8 actieve projecten,
5 projecten die zijn afgerond en 1 project in voorbereiding. In totaal is $ 454,7
mln. aan de 13 projecten gecommitteerd.

Doorkijk naar de tweede helft van 2025 en verder

In de tweede helft van 2025 ligt de nadruk op versnelling van de uitvoering van lopende
projecten en het vinden van een oplossing voor de succesvolle afronding van het afvalproject,
dat mogelijk pas afgerond kan worden na de huidige einddatum van het trustfonds. Voor
diverse andere projecten richten de Wereldbank en de regering van Sint Maarten zich
op het verminderen van vertragingen, met name de uitbreiding van het brandweer- en
ambulancegebouw met het Emergency Operating Center, de realisatie van de sportvelden
en schoolgyms en de wederopbouw van de resterende 2 scholen en de nationale bibliotheek.

Tegelijkertijd wordt vanuit het trustfonds gewerkt aan versterking van de uitvoeringscapaciteit
binnen de overheid van Sint Maarten met de ontwikkeling van het nieuwe SPEAR project,
waarmee de focus verschuift van tijdelijke ondersteuning vanuit NL naar structurele
kennisopbouw en betere beleidsverankering. Ook wordt ingezet op het verbeteren van
coördinatie tussen ministeries en de Nationale Recovery Program Bureau (NRPB) om besluitvorming
te versnellen.

Met nog 3,5 jaar te gaan voor het einde van het trustfonds is het belangrijk om oplossingen
te vinden voor de geschetste uitdagingen, om de resterende projecten te realiseren,
en om tegelijkertijd de nadruk te verschuiven naar duurzame borging van resultaten,
waaronder het onderhoud van herbouwde infrastructuur, de inbedding van hervormingen
in lokale regelgeving en het opbouwen van financiële buffers voor toekomstige crises.
Er is nog veel te doen en Sint Maarten staat hierbij aan het stuur.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. van Marum

Bijlagen

Volgnummer

Naam

Classificatie

1

Halfjaarrapportage 2025 trustfonds wederopbouw Sint Maarten