Brief regering : Verslag van de OVSE ministeriële bijeenkomst van 4 en 5 december 2025

Nr. 31
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 12 december 2025

Hierbij bied ik u het verslag aan van de OVSE ministeriële bijeenkomst van 4 en 5 december
2025.

De Minister van Buitenlandse Zaken,
D.M. van Weel

VERSLAG OVSE-MINISTERIËLE RAAD VAN 4 en 5 december 2025

De Minister van Buitenlandse Zaken nam deel aan de Ministeriële Raad van de Organisatie
voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), in Wenen op 4 en 5 december jl.
Anders dan de afgelopen twee jaar waren de Russische en Amerikaanse Ministers van
Buitenlandse Zaken dit jaar niet aanwezig. De bijeenkomst stond wederom in het teken
van de Russische agressie tegen Oekraïne. Daarnaast werd gesproken over mogelijke
hervormingen van de OVSE.

Plenaire sessie

Het merendeel van de deelnemende staten en partners van de OVSE gebruikte zijn nationale
verklaring om de Russische agressie tegen Oekraïne in de sterkste bewoordingen te
veroordelen. Meerdere staten, waaronder Nederland, noemden daarbij de dreiging vanuit
Rusland richting de bredere OVSE-regio, onder andere geïllustreerd door luchtruimschendingen,
sabotage en hybride acties.

Daarnaast werd gesproken over een mogelijke rol voor de OVSE bij het ondersteunen
van een mogelijk toekomstig staakt-het-vuren tussen Rusland en Oekraïne. OVSE-voorzitter
Finland, Secretaris-Generaal van de OVSE Turkije en inkomend voorzitter Zwitserland
benoemden dat de OVSE zich hierop voorbereidt, zodat de organisatie snel kan leveren
als het nodig is.

Dit jaar klonken daarnaast de eerste geluiden om de OVSE opnieuw in te zetten voor
dialoog met Rusland en Belarus over Europese veiligheid. De organisatie beschikt hiervoor
over instrumenten, waaronder vertrouwenwekkende maatregelen. Voor veel van de deelnemende
staten komt hernieuwd engagement met Rusland en Belarus over Europese veiligheid evenwel
te vroeg, zolang de agressie tegen Oekraïne voortduurt.

Tot slot greep het merendeel van de deelnemende staten zijn nationale verklaring aan
om steun uit te spreken voor het vredesproces tussen Armenië en Azerbeidzjan. Ook
Nederland heeft dit gedaan.

In de Nederlandse verklaring heeft de Minister de Russische agressie ten zeerste veroordeeld
en de onverminderde steun voor Oekraïne herbevestigd. Nederland heeft het belang van
gerechtigheid voor Russische oorlogsmisdaden benadrukt, waaronder de deportatie van
Oekraïense kinderen. Daarnaast heeft Nederland opnieuw expliciet opgeroepen om de
drie in Rusland gedetineerde OVSE-medewerkers onmiddellijk vrij te laten. Ten slotte
heeft Nederland aandacht gevraagd voor de aanhoudende zoektocht naar gerechtigheid
voor de slachtoffers van MH17.

Nederland heeft ook aandacht besteed aan de alsmaar toenemende binnenlandse repressie
in Rusland en Belarus. Daarnaast sprak de Minister in de nationale verklaring zorgen
uit over de verslechterde mensenrechtensituatie in Georgië. Net als veel andere deelnemende
staten, heeft Nederland steun geuit voor het werk van de OVSE. Nederland heeft landen
opgeroepen in te stemmen met het budget en zich constructief op te stellen in gesprekken
over hervormingen.

Toekomst van de OVSE

Nederland nam deel aan een werklunch over de toekomst van de OVSE. Hier werd over
mogelijke hervormingen gesproken. Nederland sprak steun uit voor het voorstel van
OVSE-voorzitter Finland. Hierin wordt onder andere opgeroepen om voor OVSE administratieve
handelingen, geen consensus meer te vereisen. Er is op dit moment nog geen consensus
over welke maatregelen door te voeren. Inkomend voorzitter Zwitserland zal deze discussie
in het komende jaar voortzetten. Helaas is er geen consensus gevonden voor wat betreft
het budget. Dit betekent dat de OVSE blijft functioneren op basis van het laatst aangenomen
budget in 2021.

Side-events

En marge van de Ministeriële Raad worden elk jaar verschillende evenementen georganiseerd.
Oekraïne organiseerde een bijeenkomst over de grootschalige, systematische ontvoering,
agressieve indoctrinatie en russificatie van Oekraïense kinderen door Rusland. Nederland
was samen met een aantal andere OVSE-staten cosponsor van dit evenement en de Minister
nam deel aan het panel. Tijdens deze bijeenkomst heeft de Minister de Nederlandse
steun voor Oekraïne en het tegengaan van deze ontvoeringen benadrukt en opgeroepen
om de druk op Rusland verder op te voeren.

Gesprekken en marge van de Raad

De Minister heeft en marge van de Raad onder meer de Azerbeidjaanse en Kazachse Ministers
van Buitenlandse Zaken gesproken. Hier kwam naast samenwerking tussen onze landen
veelal ook de steun aan Oekraïne ter sprake. Daarnaast heeft de Minister gesproken
met de Secretaris-Generaal van de OVSE over de mogelijke hervormingen van de OVSE
en over een mogelijke rol van de organisatie bij monitoring van een mogelijk toekomstig
bestand. Tevens sprak de Minister tijdens de OVSE Ministeriële Raad met Margaryta
Shabanova, de echtgenote van de Oekraïense OVSE-medewerker Dmytro Shabanov die in
Russisch gevangenschap zit. Nederland benoemde dat het aandacht voor de situatie van
de OVSE medewerkers zal blijven vragen. Ook sprak de Minister met de Belarussische
oppositieleidster Sviatlana Tsikhanouskaya over de situatie rondom politieke gevangenen
in Belarus.

Aansluitend aan de OVSE Ministeriële Raad had de Minister van Buitenlandse Zaken een
afspraak met Directeur-Generaal van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA)
Rafael Mariano Grossi. Belangrijkste gespreksonderwerpen waren IAEA-toezicht op het
nucleaire programma van Iran en de IAEA-inzet ten behoeve van de veiligheid van Oekraïense
kerncentrales als gevolg van de Russische agressieoorlog, Zaporizja in het bijzonder.