Brief regering : Enkele specifieke opvanglocaties voor kinderen

Nr. 3495
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ASIEL EN MIGRATIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 6 november 2025

In het commissiedebat van 23 september vroeg uw Kamer aandacht voor de situatie van
de 600 kinderen die verblijven op respectievelijk de Silja in de gemeente Rotterdam,
het hotel aan de rijksweg A4 in de gemeente Haarlemmermeer, het AO-hostel in de gemeente
Amsterdam en de TT-hal in de gemeente Assen. In het verlengde hiervan heeft uw Kamer
een motie1 aangenomen om «kinderen uiterlijk 31 oktober van de meest onveilige locaties, waar
zelfs investeringen en maatregelen niet tot veilige opvang kunnen gaan leiden, te
verplaatsen naar locaties die wel geschikt zijn voor kinderen. De zorgen die uw Kamer
uit over de situatie van kinderen in de asielopvang neem ik serieus. Mijn ministerie
is voortdurend in overleg met gemeenten en het COA om te bezien hoe de situatie verbeterd
kan worden. De genoemde locaties hebben hierbij in het bijzonder mijn aandacht.

De uitdagingen van kinderen in de opvang kunnen niet los worden gezien van de grote
capacitaire druk op het COA. Het COA zit op een bezettingspercentage van ongeveer
100%. Het aanmeldcentrum in Ter Apel is de afgelopen weken meerdere malen boven de
maximale overeengekomen capaciteit van 2.000 personen geraakt. Door het tekort aan
opvangplekken, de lange doorlooptijd van asielprocedures en door het grote aantal
statushouders en nareizigers in de asielopvang kan onvoldoende doorstroom vanuit Ter
Apel worden gerealiseerd. In mijn brief2 van 19 september jl. ben ik nader ingegaan op de getroffen maatregelen. Ongeveer
de helft van alle COA opvangplekken betreft noodopvang. Het aantal reguliere opvanglocaties
stijgt gestaag waardoor naar verwachting circa 50.000 bedden gerealiseerd zijn in
2027, waarmee het aantal noodopvanglocaties geleidelijk kan worden afgebouwd.

In algemene zin blijft het COA streven naar locaties waarbij zoveel mogelijk doelgroepen
kunnen worden opgevangen: zowel statushouders als asielzoekers in procedure, verschillende
nationaliteiten maar ook gezinnen met kinderen en alleenstaande mannen bij elkaar.
De ervaring leert dat dit de leefbaarheid van de locatie ten goede komt.

Zolang het aantal reguliere opvangplekken nog niet op peil is, is het niet te voorkomen
dat ook kinderen in noodopvang worden opgevangen. Daarbij moet altijd aandacht blijven
voor de kwaliteit van de betreffende locatie en is voor het plaatsen van kinderen
veiligheid altijd een harde voorwaarde. De kwaliteit van sommige noodopvanglocaties
doet overigens niet onder voor die van reguliere opvanglocaties. Waar nodig worden
maatregelen getroffen om de omstandigheden voor kinderen verder te verbeteren, zoals
uw Kamer ook in het debat heeft verzocht. Het tijdelijke karakter van noodlocaties
brengt echter met zich mee dat kinderen soms meerdere keren moeten verhuizen. Wanneer
een (nood)locatie sluit, is een verhuizing onvermijdelijk. Tegelijkertijd wordt bij
elke beslissing om een kind te verplaatsen in ogenschouw genomen hoe de verstoring
die een verhuizing met zich meebrengt zich verhoudt tot de mogelijke kwaliteitsverbetering
van een nieuwe locatie.

Assen

Ten aanzien van de vier specifieke locaties deel ik met u de mening dat de situatie
in de noodopvang in Assen zorgelijk is. De locatie in Assen dient als overloop voor
het aanmeldcentrum in Ter Apel. Met de gemeente is een maximale verblijfsduur afgesproken
van 20 dagen. Hoewel hier continu aandacht voor is, kan de doorstroom uit deze locatie
moeilijk worden gerealiseerd. Hierdoor kan het voorkomen dat asielzoekers, waaronder
ook kinderen, langer in de hal verblijven dan afgesproken. Naar aanleiding van een
aantal signalen in 2024 zijn de nodige maatregelen getroffen en zijn de omstandigheden
verbeterd. Het COA heeft, in samenwerking met gemeente en scholen, hard gewerkt om
de situatie voor kinderen op deze locatie te verbeteren. Zo is een speciale speelruimte
in de hal gebouwd, waar kinderen zonder afleiding van overige bewoners hun gang kunnen
gaan. Daarnaast is ook veel gedaan om rust en privacy te creëren voor de kinderen
door units/compartimenten aan te brengen. Hierdoor ervaren kinderen en gezinnen minder
overlast van geluid en licht. Buiten de hal heeft het COA een speeltuin met nieuwe
speeltoestellen aangelegd. Ook worden dagelijks activiteiten georganiseerd voor kinderen.
Voor de kleine kinderen op de opvanglocatie is er drie dagen per week een «learnforward»
programma, dit zijn activiteiten, begeleiding en dagbesteding, dat goed aansluit bij
het korte verblijf. Kinderen in de basisschoolleeftijd gaan naar school. Ze gaan deels
naar de internationale schakelklas (ISK) in Assen en een ander deel naar de ISK in
Hoogeveen.

Met al deze maatregelen is de situatie voor kinderen beter geworden. Tegelijkertijd
ben ik het met uw Kamer eens dat de opvang op deze locatie niet geschikt is voor kinderen.
Er zijn met verschillende gemeenten gesprekken om de overloop voor het aanmeldcentrum
in Ter Apel voor gezinnen op een andere manier te organiseren. Met ingang van 1 november
plaatst het COA geen kinderen meer op deze locatie en worden kinderen die op de locatie
verblijven zo snel mogelijk en met voorrang verhuisd naar andere opvanglocaties. De
TT-hal wordt vanaf 1 januari 2026 niet meer gebruikt als opvanglocatie.

AO-hostel Amsterdam

Over de opvang in het AO-hostel is de afgelopen periode intensief overleg geweest
tussen het COA en de gemeente Amsterdam. Er is besloten om geen kinderen meer te plaatsen
op deze locatie. De kinderen die momenteel op de locatie verblijven worden niet versneld
verhuisd, maar in de loop van de tijd zal het aantal kinderen op deze locatie gaan
afnemen, tot er uiteindelijk helemaal geen kinderen meer op deze locatie verblijven.

Silja

Over de Silja zijn in het voorjaar van 2025 zorgelijke signalen naar voren gekomen.
Deze signalen zijn onderzocht en opgevolgd. Op de locatie Silja is de afspraak met
de gemeente Rotterdam dat daar statushouders geplaatst worden. Er is veel aandacht
voor de opvang van kinderen op de locatie en de gemeente, het COA en het ministerie
zijn gezamenlijk tot het oordeel gekomen dat de opvang van kinderen verantwoord kan
worden voortgezet. Er zijn speelplekken voor verschillende leeftijdsgroepen (tot 4,
tot 12 en tot 18 jaar) binnen de beperkte mogelijkheden van het schip. De afgelopen
tijd zijn extra ruimtes op het schip beschikbaar gesteld voor kinderen en er is meer
capaciteit vanuit team/partners beschikbaar voor de begeleiding. Er is daarnaast een
«pannakooi» geplaatst op de kade en de huidige buitenruimte wordt vervangen voor een
verbeterde versie. De toeleiding naar school gaat op deze locatie ook naar tevredenheid.
Er is intensieve samenwerking op dit punt met de gemeente Rotterdam en het COA heeft
nadrukkelijk aandacht voor wachtlijstbeheer en communicatie met de betrokken scholen.

Hoofdorp – Hotel A4

Ook op de locatie Hoofddorp/A4 is nadrukkelijk aandacht voor de situatie van kinderen.
Ook hier is gewerkt aan het verbeteren van de situatie. Zo wordt een buitenspeelruimte
gecreëerd en is onlangs een contactpersoon kind aangesteld. Kinderen op de locatie
gaan binnen de wettelijke termijnen naar school en met de inrichting van de locatie
en de verdeling van ruimten wordt zoveel mogelijk stil gestaan bij de behoefte van
de kinderen. Hoewel de opvang plaatsvindt in een groot hotel en dit altijd beperkingen
kent, is het COA met het Ministerie van mening dat de opvang op een verantwoorde wijze
kan worden voortgezet.

Verbeteringen n.a.v. de inventarisatie

Het COA heeft aangekondigd om in april/mei 2026 opnieuw een inventarisatie te houden
onder alle locaties om blijvend zicht te houden op de kwaliteit van de opvang. Verder
wordt de komende tijd ook het nodige centraal ontwikkeld om locaties te ondersteunen,
denk bijvoorbeeld aan voorlichtingsmateriaal. Zoals eerder aangegeven, is binnen de
huidige opvangcapaciteit weinig «schuifruimte» tussen locaties en zijn alle bedden
hard nodig, ook voor amv en gezinnen met kinderen. Daarmee blijf ik samen met andere
betrokken ministeries, gemeenten en het COA niet stil zitten op dit thema. De inventarisatie
die het COA afgelopen april/mei heeft uitgevoerd en waarover ik uw Kamer heb geïnformeerd,
is voor veel opvanglocaties aanleiding om kritisch te kijken op welke punten het voor
kinderen nodig is om verbeteringen aan te brengen. Deze kwalitatieve slag is maatwerk
en om hier goed zicht op te houden vindt de komende maanden afstemming plaats met
de verschillende opvanglocaties.

Tot slot ben ik van mening dat het verblijf op een reguliere COA-locatie de voorkeur
geniet. Echter doet de kwaliteit van noodopvanglocaties niet altijd onder voor die
van reguliere opvanglocaties. Zolang er onvoldoende beschikbare reguliere opvangplekken
zijn is het noodzakelijk om ook op deze locaties kinderen te blijven opvangen. Ik
ben, samen met het COA, van mening dat door investeringen en maatregelen op de hiervoor
genoemde locaties op een veilige en humane manier opvang kan worden gerealiseerd,
waarbij oog is en blijft voor de belangen van het kind. Tegelijkertijd blijft het
voor de lange termijn noodzakelijk om te blijven werken aan voldoende, structurele
opvangplekken.

De Minister voor Asiel en Migratie,
M.C.G. Keijzer