Brief regering : Verzamelbrief brandweer, crisisbeheersing en meldkamers

Nr. 273
BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 3 oktober 2025

Met deze brief informeer ik uw Kamer over ontwikkelingen in de brandweerzorg, crisisbeheersing
en het meldkamerdomein. Concreet gaat deze brief in op de ontwikkelingen in meldkamers,
de beleidsreactie WODC evaluatie naar programma IVC, de taskforce onze hulpverleners
veilig, landelijke regeling PTSS, dekking amendement inzake uitvoering landelijke
regeling PTSS brandweer, kabinetsreactie initiatiefnota Boswijk c.s., reactie op het
rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid inzake versterking crisisbeheersing,
weerbaarheid, update Landelijk Operationeel Coördinatie Centrum (LOCC) – Knooppunt
Coördinatie Regio's-Rijk (KCR2), ontwikkelingen alerteren bij (hybride) militaire
dreiging en de noodcommunicatievoorziening.

Meldkamers

Ontwikkelingen in de meldkamers

De ambulancezorg, de Koninklijke Marechaussee (KMar), de politie en de veiligheidsregio’s/brandweer
vervullen zowel individueel, gezamenlijk als in nauwe samenwerking met andere (regionale)
partijen in de meldkamer een essentiële maatschappelijke functie om burgers in nood
zo snel mogelijk te helpen. Vanuit mijn rol als stelselverantwoordelijke richt ik
mij op de verdere versterking en samenwerking in het meldkamerdomein.

Realisatie meldkamers afgerond

Op 30 september 2025 is het 15 jaar geleden dat in het Regeerakkoord het startschot
werd gegeven om te komen tot versterking van de meldkamers in Nederland. Het meest
zichtbare van dit complexe meerjarige traject is het gerealiseerde netwerk van tien
nieuwe samengevoegde meldkamers, aangesloten op één landelijk ICT-netwerk. Met het
operationeel in gebruik nemen van Meldkamer Midden Nederland, op 3 juni 2025, is in
Nederland het landelijk netwerk van tien operationeel en technisch met elkaar verbonden
meldkamerlocaties gereed. Een landelijk netwerk waarop de hulpdiensten hun meldkamerfunctie
kunnen uitoefenen, waarbij de meldkamers bij grote drukte of piekbelasting meldingen
automatisch van elkaar kunnen overnemen en de burger in nood altijd geholpen kan worden.

Deze mijlpaal is bereikt doordat bestuurders, directies en de vele professionals die
werkzaam zijn bij de politie, veiligheidsregio’s/brandweer, ambulance, KMar, de Landelijke
Meldkamer Samenwerking, de Ministeries van Defensie, Volksgezondheid Welzijn en Sport
en mijn eigen ministerie, gezamenlijk de schouders eronder hebben gezet. Ik wil langs
deze weg al deze mensen complimenteren en bedanken voor hun inzet en doorzettingsvermogen,
een resultaat om trots op te zijn. Met name de politie heeft daarin lef getoond om
voor alle hulpdiensten op de meldkamer de beheerorganisatie Landelijke Meldkamer Samenwerking
in te richten die alle gemeenschappelijke meldkamers en meldkamervoorzieningen in
beheer heeft genomen. Een enorme opgave waarvoor ik de politie en in het bijzonder
de Landelijke Meldkamer Samenwerking zeer dankbaar ben.

Voor de komende periode is alles gericht op enerzijds het verbeteren en bestendigen
van de technische infrastructuur – het «robuuste motorblok» – en anderzijds de volgende
stappen zetten richting de meldkamer van 2030 en verder. Zoals ik in mijn vorige brief1 heb laten weten is in opdracht van het Bestuurlijk Meldkamer Beraad een verkenning
naar de toekomst van het meldkamerdomein uitgevoerd en hebben partijen herbevestigd
elkaar te vinden in hun maatschappelijke opgave. Voor de komende periode zijn de toekomstbestendigheid
en robuustheid van de opschaling bij crises en rampen en informatiedeling in het meldkamerdomein
de twee belangrijkste onderwerpen om samen mee aan de slag te gaan.

Pilots meldkamerfunctie ambulance en zorgcoördinatie

De continuïteit van de 112-meldingen en daaropvolgende inzet van spoedzorg zijn van
groot belang en vormen de basis voor de huidige samenwerking en huisvesting op tien
meldkamers (co-locatie). Het meldkamerdomein is echter aan het veranderen. Om ook
de samenwerking binnen de zorg te verbeteren om zo een hogere kwaliteit en toegankelijkheid
van zorg te bieden, is het nodig om in het kader van zorgcoördinatie te verkennen
of het mogelijk is om onder dezelfde continuïteitswaarborgen, de meldkamerfunctie
ambulancezorg, geheel of gedeeltelijk, buiten de meldkamer uit te voeren. Dit wordt
momenteel gecontroleerd beproefd door middel van pilots tot eind 2026.

Na het positief doorlopen van het besluitvormingsproces is eind januari 2025 de eerste
pilot van start gegaan. De besluitvorming voor de tweede pilot is doorlopen en de
pilot wordt nu voorbereid. Conform de motie van het lid Michon-Derkzen2 wordt uw Kamer gedurende de pilotperiode geïnformeerd over de voortgang.

Brief inspectie governance meldkamerdomein

Zoals eerder aangegeven vervullen de verschillenden partijen in het meldkamerdomein
een belangrijke maatschappelijke functie om burgers in nood zo spoedig mogelijk te
helpen. Een samenwerkingsverband met 54 partijen met dit doel is complex en vraagt
van partijen in de governance rekening te houden met elkaars perspectieven en belangen.
Ook vraagt het flexibiliteit voor aanpassingen die soms niet het eigen, maar wel het
multi-belang dienen. Uw Kamer heb ik op 24 april 2025 geïnformeerd over de brief van
de inspectie over de governance van het meldkamerdomein, met daarbij mijn eerste reactie3.

Zoals ik in die brief liet weten ben ik nader in overleg gegaan met de partijen in
het meldkamerdomein over verbeteringen die nog kunnen worden aangebracht in de governance
van het meldkamerdomein. Het gezamenlijke beeld is dat het niet zozeer de afspraken
over de governance, maar eerder de uiteenlopende maatschappelijke opgaven met andere
verantwoordelijkheden en verschillende soorten wetgeving en financiering, de uitdaging
zijn. Meldkamerpartijen werken daardoor met veel meer partijen samen dan enkel die
binnen de formele meldkamergovernance. De gezamenlijke opgave, de burger in nood zo snel als mogelijk hulp bieden,
blijft echter voor alle partijen in het meldkamerdomein de verbindende hoofdopgave.
Hier wordt dagelijks hard aan gewerkt, zodat de meldkamers 24/7 bereikbaar en beschikbaar
zijn voor burgers en hulpverleners. Het centraal stellen van deze opdracht helpt alle
partijen om een gemeenschappelijke basis te vinden. Daardoor worden de keuzes die
hieruit voortvloeien, juist vanuit het multi-perspectief, makkelijker geaccepteerd.

De Inspectie JenV benoemt als risico dat in acute situaties in het meldkamerdomein
problemen blijven voortduren, waarbij geen enkele partij het mandaat heeft om in te
grijpen. Desalniettemin is in de huidige Regeling hoofdlijnen beleid en beheer meldkamers
ten aanzien van escalatie reeds opgenomen dat in het geval dat de leden van het Bestuurlijk
Meldkamer Beraad niet tot overeenstemming komen, de leden het beslispunt aan de Minister
van Justitie en Veiligheid voorleggen, onder vermelding van hun opvatting over het
beslispunt. In afstemming met mijn ambtsgenoten van VWS en Defensie neem ik, indien
nodig, een eenduidig standpunt in ten aanzien van de verantwoordelijkheden die de
partijen hebben in het uitvoeren van de meldkamerfunctie of het gebruik van gezamenlijke
meldkamersystemen.

Daarnaast hebben de partijen in het kader van de vernieuwing missiekritische communicatie
(VMX) afgesproken dat, in uiterste gevallen waarin consensus niet mogelijk blijkt,
de Minister van Justitie en Veiligheid doorzettingsmacht moet krijgen, bijvoorbeeld
in de vorm van een aanwijzing.

Videobellen met de meldkamer

In 2024 is een aantal pilots met videobellen met de meldkamer geëvalueerd. Op basis
van de positieve ervaringen heeft de Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) in april
2025 besloten de mogelijkheid om videobellen met alle meldkamers in Nederland technisch
mogelijk te maken. Het is aan de hulpdiensten zelf en in het bijzonder de centralist,
om te bepalen of zij daadwerkelijk bij een 112-melding gebruik willen maken van deze
functionaliteit. Hierbij is ook aandacht voor het bepalen in welke scenario’s videobellen
gebruikt wordt en in welke gevallen juist niet, ook om centralisten te beschermen
tegen bepaalde beelden. Hiermee beschouw ik de motie van het lid Wijen-Nass4 als afgedaan.

Ontwikkelingen 112

In mijn brief van maart 2024 heb ik uw Kamer geïnformeerd5 over de voortgang van het project «Robuustheid 112». Dit project heeft als doel een
oplossing te ontwikkelen die de robuustheid van de bereikbaarheid van 112 verder zal
vergroten. In plaats van één provider worden meerdere providers direct op de landelijke
aannamecentrale in Driebergen aangesloten. Hiermee geef ik verdere invulling aan de
aanbevelingen6 die zijn gedaan na de KPN-storing in 20197. De planvorming bevindt zich inmiddels in de afrondende fase en start van de realisatie
wordt voorzien in het vierde kwartaal van 2025.

Ik werk samen met de LMS, de meldkamerdisciplines en het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport aan het terugdringen van de wachttijden bij 112. Zo wordt op dit
moment beproefd of bellers die al bij een regionale meldkamer in de wachtrij staan
en waar de wachttijd oploopt, uit die wachtrij gehaald kunnen worden door de 112 aannamecentrale,
waarna deze bellers naar de hulpdienst op een andere regionale meldkamer doorgezet
worden. Als bellers nog niet bij een regionale meldkamer in de wachtrij staan, dan
worden ze bij een oplopende wachttijd sowieso al automatisch doorverbonden met een
andere regionale meldkamer. Ook werken de hulpdiensten continu aan het werven van
nieuw en ander personeel, zoals HBO-studenten die worden opgeleid tot centralist voor
de politie. Wat voor de ambulancesector daarbij helpt is dat mijn ambtsgenoot van
VWS voornemens is de kwalificatie in regeling ambulancevoorzieningen8, waarin bepaald is dat alleen verpleegkundigen bevoegd zijn om de triage in het kader
van de meldkamerfunctie ambulancezorg uit te voeren, meer open te omschrijven naar
een ambulancezorgprofessional die voldoet aan bepaalde vaardigheden en deskundigheid.9

Op 28 juni 2025 is ook de Europese Toegankelijkheidsrichtlijn (EAA) in werking getreden,
een richtlijn die onder andere eisen stelt aan de toegankelijkheid van 112 voor mensen
met een handicap. In lijn met deze toegankelijkheidsvoorschriften zijn er binnen Nederland
verschillende manieren waarop 112 te bereiken is voor mensen met een communicatieve
beperking, bijvoorbeeld via de 112NL-app en emergency-SMS (e-SMS). Daarnaast is contact
met 112 ook mogelijk via de bemiddelingsdienst van KPN-Teletolk. Met het oog op onze
gedeelde verantwoordelijkheid blijf ik, samen met het Ministerie van Economische Zaken,
inzetten op de toegankelijkheid van 112.

Beleidsreactie WODC evaluatie naar programma IVC

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) heeft een evaluatie naar het
programma Implementatie Vernieuwing C2000 (IVC) opgeleverd, uitgevoerd door Andersson,
Elffers en Felix (AEF). Deze heb ik op 14 mei 2025 aan uw Kamer aangeboden.10 Het WODC concludeert dat het programma IVC een zeer grote technische opgave had voor
het vervangen van het bestaande C2000-systeem. Zo behelsde het programma het vervangen
van alle apparatuur in zendmasten, diverse netwerkverbindingen en softwaresystemen
in de meldkamers. Het programma heeft grotendeels zijn doelen behaald.

Het WODC stelt ook vast dat het programma langer heeft geduurd dan verwacht en er
waren aanzienlijke uitdagingen onderweg. In het bijzonder hebben de gekozen aanbestedingsstrategie
en de vooraf vastgestelde technische eisen en standaarden een bepalende – en op punten
belemmerende – invloed gehad op het verloop van het programma. Ook zijn de uitkomsten
van het programma niet in lijn met de verwachtingen van een grote groep eindgebruikers.
Naast deze conclusies geeft het WODC ook een aantal aanbevelingen voor de optimalisatie
en continuering van C2000:

1. Herstel en versterk de samenwerking tussen leveranciers en de Landelijke Meldkamersamenwerking
(LMS)

2. Werk aan een integrale samenwerkingsstructuur

3. Verminder complexiteit in besluitvorming

Ook voor de nieuwe missiekritische communicatievoorziening (Vernieuwing Missiekritische
Communicatie, VMX) heeft het WODC drie aanbevelingen:

1. Zorg voor een zorgvuldige aanbesteding met ruimte voor flexibiliteit en innovatie

2. Investeer in vertrouwen, gedeelde belangen en werken vanuit een partnership

3. Zorg voor intensieve en structurele betrokkenheid vanuit de operationele praktijk

Naar aanleiding van deze evaluatie ben ik in gesprek gegaan met het meldkamerdomein.
Zoals beschreven in de vorige verzamelbrief Brandweer, Crisisbeheersing en Meldkamers11 lopen de contracten van C2000 in 2027 af. De aanbevelingen van het WODC betrek ik
bij het komen tot nieuwe contracten voor C2000 en bij het realiseren van VMX.

C2000

In lijn met de aanbeveling van het WODC grijp ik de verwerving van de nieuwe C2000
contracten aan als kans om knelpunten op te lossen om zo de samenwerking tussen LMS
en de leveranciers te versterken. Daarbij zet ik in op één hoofdleverancier (naast
drie leveranciers van de huidige onderdelen van C2000) die verantwoordelijk is als
system integrator voor een goede samenwerking van de verschillende onderdelen van C2000 en hun leveranciers.
In tegenstelling tot het programma IVC komt hierdoor de verantwoordelijkheid voor
de integratie niet te liggen bij een programma of een beheerorganisatie, maar bij
de hoofdleverancier. Daarnaast laat ik in de sourcingstrategie voor de contracten
het belang van kwaliteit en robuustheid zwaar wegen. Het financiële kader is daarbij
een zwaarwegend, maar geen allesbepalend criterium.

Het WODC adviseert om te werken aan een integrale samenwerkingsstructuur met daarbij
een «dedicated team» dat meldkamers bezoekt. Het aanstellen van één hoofdleverancier
zorgt ook voor een integrale samenwerkingsstructuur, waarbij het aantal contracten
wordt teruggebracht van elf naar vier. In de aanbesteding voor de hoofdleverancier
en de drie huidige leveranciers van de onderdelen van C2000 (spraak, paging en radiobediening)
wordt aandacht besteed aan de dienstverlening aan en samenwerking met de (eind)gebruikers.
De beheerorganisatie LMS heeft de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd in de nabijheid,
onder andere door liaisons per meldkamerlocatie en deelname in de directieteams.

In lijn met de aanbeveling van het WODC stuur ik op het minder complex maken van besluitvorming
door zoveel mogelijk onderwerpen integraal te behandelen in de bestaande governancelijn,
van Strategisch Meldkamerberaad (SMB) en Bestuurlijk Meldkamerberaad (BMB)12. Ook kijk ik of de missiekritische communicatievoorziening voor de hulpdiensten (C2000
nu en VMX in de toekomst) dichter bij de gebruiker kan worden georganiseerd. Ik heb
daarom aan de politie (en LMS als dienstonderdeel van de Nationale Politie) gevraagd
om met mij te verkennen of de politie het eigenaarschap van C2000 over zou kunnen
en willen nemen.

C2000 is en blijft een systeem dat op een verouderde standaard (TETRA) draait, waardoor
echte doorontwikkeling niet meer mogelijk is, ook omdat de markt daar niet meer in
investeert. Daardoor gaat de functionaliteit van C2000 niet veel meer veranderen.
Ik blijf wel investeren in de betrouwbaarheid, beschikbaarheid en veiligheid van C2000,
bijvoorbeeld door het bijplaatsen van masten. In lijn met de motie van het lid Diederik
van Dijk13 is er richting de NAVO-top hard gewerkt door LMS en de leveranciers om C2000 zo betrouwbaar
mogelijk te maken. Het verbeterprogramma voor het radiobediensysteem, dat is gestart
na de storing van het radiobediensysteem tijdens de jaarwisseling 2024–2025, heeft
geleid tot een flink aantal aantoonbare verbeteringen in dat onderdeel van C2000.
Dankzij deze, en vele andere inspanningen, kon C2000 de druk tijdens de NAVO-top aan
en is het systeem robuust en betrouwbaar gebleken.

Vernieuwing Missiekritische Communicatie (VMX)

De Kwartiermakersorganisatie Vernieuwing Missiekritische Communicatie (VMX) neemt
de aanbevelingen van het WODC ook ter harte. Het WODC adviseert om zorgvuldig het
aanbestedingstraject in te richten met ruimte voor flexibiliteit en innovatie. Vóór
de zomer is de visie op het toekomstige systeem door alle betrokken hulpdiensten en
departementen vastgesteld in het Topberaad. In deze visie is onder andere opgenomen
dat het aanbestedingstraject vraagt om flexibiliteit en innovatie (met de markt) gedurende
het gehele traject en dat de rol van een (system) integrator cruciaal is. De komende
tijd wordt gewerkt aan de voorbereiding van het aanbestedingstraject, de aanbevelingen
zullen hierin worden meegenomen.

Daarnaast is het advies om te investeren in vertrouwen, gedeelde belangen en het werken
vanuit een partnerschap. Dit advies is eerder ook gegeven in het rapport dat het AC-ICT
in oktober 2024 heeft opgeleverd aan de Tweede Kamer over het toenmalige programma
NOOVA14. Er is de afgelopen periode hard gewerkt om eerst een fundament te leggen onder de
vernieuwing en samen met alle betrokken hulpdiensten en het departement te komen tot
een breed gedragen visie. De Kwartiermakersorganisatie werkt opgavegericht aan de
vernieuwing van het missiekritische systeem, dit betekent dat alle betrokken partijen
mee denken en mee doen aan de gezamenlijke opgave om een nieuw missiekritisch systeem
te ontwikkelen.

AC-ICT doet tot slot de aanbeveling om te zorgen voor intensieve en structurele betrokkenheid
vanuit de operationele praktijk. De focus van de Kwartiermakersorganisatie lag in
de beginfase op het bouwen van een stevig fundament en een breed gedragen visie. Nu
dit fundament er ligt, komt er meer focus op het betrekken van de operationele gebruikers.
Voor de Vernieuwing Missiekritische Communicatie (VMX) is «gebruikers centraal» een
van de uitgangspunten in de gezamenlijke opgave die door alle partijen is omarmd.
Zodra VMX overgaat naar de fase van realisatie is er een expliciete rol voor eindgebruikers
waar op dit moment de basis voor wordt gelegd.

Taskforce Onze hulpverleners veilig

De Taskforce Onze hulpverleners veilig (hierna: de Taskforce) bevindt zich na vijf jaar in de afrondende fase waarin de
borging van de opgedane kennis, ervaringen en netwerken centraal staat. Ik informeer
uw Kamer hierbij zoals verzocht via de motie Diederik van Dijk c.s.15 over de borging van het thema geweld tegen hulpverleners. De Taskforce heeft een
belangrijke rol vervuld in het bij elkaar brengen van organisaties met een publieke
taak rondom het thema «Geweld tegen hulpverleners». Dit heeft het signaleren van geweld,
het delen van knelpunten rond de aanpak van het geweld en het formuleren van maatregelen
om geweld te verminderen mogelijk gemaakt. Voorbeelden van concrete resultaten die
de Tasforce heeft bewerkstelligd zijn:

• Het helder uitdragen dat agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak
onacceptabel is. Door campagnes, richtlijnen en trainingen heeft de Taskforce bijgedragen
om een cultuurverandering in gang te zetten waarin geweld tegen hulpverleners actief
wordt afgewezen, zowel in de maatschappij als bij de werkgevers. Werkgevers zijn opgeroepen
deze norm actief over te nemen en te vertalen naar hun eigen organisatiepraktijk.
Dat vraagt om bewuste keuzes in beleid, cultuur en werkwijzen, zodat deze norm zichtbaar
wordt verankerd in de dagelijkse processen en het handelen van de organisatie.

• Het uitvoeren van onderzoeken binnen het thema «Geweld tegen hulpverleners». Deze
onderzoeken hebben onder andere opgeleverd:

– inzicht in de risicofactoren van de omstandigheden waarin geweld tegen hulpverleners
vaak voorkomt16;

– strafbaarstelling van doxing per 1 januari 2024. In opdracht van de Taskforce is een
handelingskader17 ontwikkeld dat werkgevers ondersteunt bij het nemen van maatregelen wanneer medewerkers
worden geconfronteerd met doxing;

– nieuwe richtlijn genaamd «Psychosociale Ondersteuning voor Hoog Risico beroepen»18.

• Het organiseren van verschillende informatie- en netwerkbijeenkomsten. De Taskforce
heeft in dit kader ook bijgedragen aan de ontwikkeling van de Kenniskring Veilige
Publieke Dienstverlening waar gemeenten, provincies, waterschappen, het Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers op aangesloten
zijn.

Borging

Nu de Taskforce zich in de afrondende fase bevindt, betekent dit niet dat de problematiek
rondom geweld tegen hulpverleners is opgelost. Het aantal incidenten met agressie
en geweld tegen politiefunctionarissen blijkt de afgelopen jaren constant. Eén van
de onderwerpen waar de Taskforce zich op heeft gericht is het aangifteproces. Binnen
de bredere aanpak «Veilig Publieke Taak» is het aangifteproces onderdeel van de Eenduidige
Landelijke Afspraken (ELA) tussen de politie en het Openbaar Ministerie. Recent is
de evaluatie van de ELA aan uw Kamer aangeboden19. In het vervolgproces van de herziening van de ELA wordt de versterking van het aangifteproces
geborgd.

Daarnaast is er binnen het Ministerie van Justitie en Veiligheid het programma «Voorbereid
op agressie en geweld» opgericht. Dit programma richt zich op het versterken van de
werkgeversrol, van de organisaties die onder het ministerie vallen, bij agressie en
geweld20. Binnen dit programma is de «Baseline preventie, aanpak en zorg bij agressie en geweld»
ontwikkeld. Deze Baseline bevat een groot aantal basisnormen en maatregelen op het
gebied van preventie, incidentmanagement, zorg en nazorg voor de medewerkers en hun
thuisfront. Naast de implementatie van deze Baseline houdt het programma zich bezig
met de ondersteuning van de organisaties en ontwikkelt hiertoe instrumentarium. De
kennis en onderzoekfunctie van de Taskforce wordt binnen dit programma geborgd, geactualiseerd
en uitgebreid. De opgebouwde kennis blijft zodoende breed beschikbaar, ook voor partners
buiten het ministerie. De Taskforce Onze Hulpverleners Veilig wijst bovendien op het
belang van de verbinding met andere werkgevers in beroepsgroepen met een publieke
taak.

Ik doe een nadrukkelijke oproep aan de werkgevers van brandweer en boa’s om van het
beschikbare instrumentarium gebruik te maken. Zelf treed ik hierover ook in gesprek
met de korpschef van politie. Het thema verdient blijvende aandacht voor werkgevers
van boa’s die niet onder verantwoordelijkheid van de rijksoverheid vallen. Dit geldt
voor boa’s in dienst van gemeenten, de groene boa’s en bijvoorbeeld boa’s in dienst
van OV-bedrijven zoals de NS. Ik heb er vertrouwen in dat wij met elkaar de aandacht
vast blijven houden voor het belangrijke thema «Geweld tegen hulpverleners». Met dit
bericht wordt de motie Diederik van Dijk c.s.21 om met voorstellen voor borging te komen afgedaan.

PTSS

Landelijke regeling PTSS brandweer

Een positieve ontwikkeling is dat de veiligheidsregio’s als werkgevers van de brandweer
gezamenlijk gekomen zijn tot één gemeenschappelijke aanpak voor ondersteuning en begeleiding
bij mentale klachten als Posttraumatische Stressstoornis (hierna: PTSS). De regio’s
zijn met de vakbonden gekomen tot een akkoord over de «Regeling erkenning en aanspraken
PTSS als beroepsziekte» voor medewerkers van de veiligheidsregio’s.22 De regeling erkent PTSS als beroepsziekte voor wie dit in de uitoefening van zijn
of haar werk voor de veiligheidsregio oploopt. De regeling voorziet volgens de veiligheidsregio’s
onder andere in aanvulling van loon bij ziekte, aanvulling op de WIA-uitkering en
vergoeding van medische kosten. Na bekrachtiging van afspraken door het bestuur van
de veiligheidsregio’s wordt hiermee door de regio’s uitvoering gegeven aan de Motie
van het lid Mutluer c.s.23 over het landelijk erkennen van PTSS als beroepsziekte bij de brandweer. Met de beoogde
inwerkingtreding van 1 februari 2026 wordt door de regio’s voorzien uitvoering te
geven aan de landelijke regeling en worden hiervoor inmiddels voorbereidingen getroffen.

Dekking amendement 36 725 VI, nr. 16 inzake uitvoering regeling PTSS brandweerlieden

Op 3 juli jl. is een amendement van de leden Mutluer en Van Nispen op de begrotingsstaten
van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het jaar 2025 aangenomen.24 Met dit amendement wordt volgens de leden voorzien in de financiering voor de landelijke
uitvoering van deze regeling PTSS voor personeel van veiligheidsregio’s. In goed overleg
met de veiligheidsregio’s wordt door mijn Ministerie momenteel gekeken naar een doelmatig
bestedingsplan en het borgen van tussentijdse ijkmomenten.

In de dekking voor het amendement wil ik op een andere wijze voorzien dan in de toelichting
op het amendement is voorgesteld. Dekking door middel van de voorgestelde wijziging
van de Awb acht ik geen reële optie. Het traject voor een dergelijke wetswijziging
vergt normaliter twee jaar. Dat betekent dat er, nu de financiering wel al is ingeboekt,
de komende twee jaar geen dekking is. Bovendien meen ik dat de in de toelichting voorgestelde
wijziging van artikel 8:109 Awb niet of nauwelijks uitvoerbaar is. Zo wordt in de
voorgestelde wijziging afgestapt van de systematiek waarin geen aparte griffierechtencategorie
voor appellerende bestuursorganen bestaat en waarin het bestuursorgaan pas achteraf,
nadat de rechter een beslissing heeft genomen, en bij verlies van de procedure, griffierecht
moet betalen. De wijziging, zoals voorgesteld, zou tot gevolg hebben dat alle bestuursorganen
die in hoger beroep gaan altijd vooraf griffierechten dienen te betalen. Dit zou substantiële
uitvoeringsconsequenties hebben voor alle bestuursorganen. Ook is het lastig om in
te schatten hoe hoog de griffierechten voor bestuursorganen moeten worden om tot de
benodigde € 1,75 miljoen te uit het amendement te komen. Daarbij komt dat het verhogen
van de griffierechten een nog onbekende hoeveelheid extra financiële middelen vergt
van bestuursorganen, waaronder gemeenten. Deze extra middelen moeten naar verwachting
ook gecompenseerd worden vanuit de totale dekking voor het amendement. Om al deze
gevolgen goed in kaart te brengen en af te wegen is in ieder geval tijd en capaciteit
nodig. Aangezien met het amendement onmiddellijk financiële middelen worden aangewend
ontbreken deze beiden. In plaats van de door de toelichting op het amendement voorgestelde
wijziging van artikel 8:109 Awb, zal ik bij de Voorjaarsnota 2026 een alternatieve
dekking aanwijzen op de begroting van JenV.

Kabinetsreactie initiatiefnota Boswijk c.s.

Medewerkers in hoog-risico beroepen binnen de veiligheids- en hulpverleningsdiensten,
waaronder brandweermensen, politiemedewerkers, boa’s, ambulancemedewerkers en militairen,
staan dag en nacht voor ons klaar. Hiermee zijn zij onmisbare krachten die bijdragen
aan de veiligheid, stabiliteit en het vertrouwen in onze samenleving. Zij werken onder
belastende en impactvolle omstandigheden. Juist hierom is het van groot belang dat
er passende begeleiding en zorg voor hen beschikbaar is als zij te maken krijgen met
beroepsgerelateerde gezondheidsklachten. Het kabinet dankt de leden Boswijk, Mutluer
en Van der Werf voor de initiatiefnota «Aanpak van PTSS bij geüniformeerde beroepen».
Zoals toegezegd25 aan uw Kamer geef ik namens het kabinet een reactie op deze initiatiefnota. Gelet
op de samenhang met de gelijkstrekkende motie van het lid Mutluer c.s.,26 over de wens voor een nationaal PTSS instituut, reageer ik hier in samenhang op en
met deze kabinetsreactie op de initiatiefnota beschouw ik de verwante motie als afgedaan.

Positieve en noodzakelijke ontwikkelingen

Indien medewerkers in hoog-risico beroepen binnen de veiligheids- en hulpverleningsdiensten
als gevolg van hun werk te maken krijgen met letsel, is het van belang dat de zorg
stevig is verankerd in zowel regelgeving als de praktijk. En dat deze zorg bovenal
aansluit bij de behoeften van de werknemers. Hierbij ligt de focus niet enkel op PTSS,
maar alle beroepsgerelateerde gezondheidsklachten. Momenteel vinden positieve en noodzakelijke
ontwikkelingen plaats in de overleggen tussen de betreffende werkgevers en vakbonden.
Zo is per 1 april 2025 het nieuwe stelsel beroepsgerelateerde gezondheidsklachten
voor de politie in werking getreden. Hierin staat de zorg, het herstel en de re-integratie
van politiemedewerkers centraal.27 Dit betekent dat politiemedewerkers met beroepsgerelateerde gezondheidsklachten,
vanaf 1% beroepsgerelateerdheid, direct zorg en waar nodig financiële vergoeding ontvangen
op basis van vertrouwen. Dit sluit ook aan bij het project «Herziening uitvoering
en voorzieningenstelsel bij Defensie» met als doel de gedachte om financiële zekerheid
te bieden zodat financiële problemen en/of zorgen het herstel niet in de weg zitten.
Zoals hierboven beschreven zijn de 25 veiligheidsregio’s in juli 2025 met de vakbonden
tot een akkoord gekomen op de «Regeling erkenning en aanspraken PTSS als beroepsziekte»
voor medewerkers van de veiligheidsregio's. De beoogde inwerkingtreding van de regeling
is 1 februari 2026. In de zorg is er verhoogde aandacht voor de mentale belasting
van ambulancemedewerkers en andere zorgprofessionals door hoge werkdruk, ingrijpende
gebeurtenissen en agressie. Daarom loopt sinds juni 2025 een campagne om verbale agressie
tegen zorgmedewerkers terug te dringen.

Overkoepelende benadering

Recent is door ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, in opdracht van mijn ministerie
en in nauwe samenwerking met een brede vertegenwoordiging vanuit het veld, de richtlijn
«Psychosociale ondersteuning binnen hoog-risico beroepen» tot stand gekomen.28 Deze richtlijn bevat aanbevelingen over het inrichten en het uitvoeren van psychosociale
ondersteuning zodat medewerkers in hoog-risico beroepen gezond en veilig hun werk
kunnen doen. In 2010 is de voorloper van deze richtlijn, de «Richtlijn Psychosociale
ondersteuning voor geüniformeerden», opgesteld in nauwe samenwerking met onder meer
politie, brandweer, ambulance en Defensie. Tussen 2022–2024 is deze richtlijn volledig
herzien. Naast het betrekken van andere beroepsgroepen, zoals de Dienst Justitiële
Inrichtingen en boa’s, is in samenspraak met vertegenwoordiging van deze beroepsgroepen29, actuele wetenschappelijke-, praktijk- en expert kennis samengebracht en heeft dit
geleid tot een gemeenschappelijke norm. Elke betrokken beroepsgroep is uniek en heeft
zijn eigen taken en verantwoordelijkheden. Deze richtlijn dient als basis voor het
implementeren van beleid op psychosociaal gebied binnen diverse organisaties in het
hoog-risico domein.

Het creëren van een veilige werkomgeving betreft een werkgeversverantwoordelijkheid
en deze richtlijn biedt de diverse werkgevers binnen dit domein dan ook handvatten
om processen voor psychosociale ondersteuning optimaal in te richten. Aspecten voor
optimale psychosociale ondersteuning die in deze richtlijn centraal staan zijn onder
meer: het creëren van een veilige werkcultuur; het bieden van voorlichting, training
en opleiding; het bieden van praktische ondersteuning bij afhandeling van incidenten;
het monitoren van welbevinden en het signaleren van klachten en het faciliteren van
opvang en nazorg.

Samenwerking en uitwisseling van kennis en ervaring

Naast de hierboven beschreven overkoepelde benadering, die in gezamenlijkheid en middels
kennis- en ervaringsuitwisseling tussen beroepsgroepen tot stand is gekomen, ziet
het kabinet deze uitwisseling in de praktijk ook terug. Voor de ontwikkeling van het
nieuwe stelsel beroepsgerelateerde gezondheidsklachten van politie stond de werkgever
in verbinding met Defensie om te leren over hun zorgstelsel en daar, waar passend
voor de politiedoelgroep, elementen van over te nemen. Bij het opstellen van de regeling
van de veiligheidsregio’s is ook kennis ontleend aan het stelsel en de ervaringen
van zowel defensie als politie. Daarnaast werken Defensie, DJI, Douane en politie
al langer samen aan HR-vraagstukken in een samenwerkingsverband. Zij delen kennis
en ervaring, nemen belemmeringen weg en grijpen kansen waar die zich voordoen. Ook
als het gaat om het goed equiperen van hun medewerkers en de zorg en aandacht die
nodig is om te werken in het publieke veiligheidsdomein. Daarbij biedt het samenwerkingsverband
de ruimte voor uitwisseling en om van elkaar te leren op deze onderwerpen.

Het kabinet benadrukt het belang van samenwerking tussen de betrokken werkgevers,
werknemersvertegenwoordiging, instellingen en vakorganisaties daar waar dit het delen
van kennis en expertise op dit belangrijke thema betreft, waaronder de hierboven beschreven
samenwerkingsverbanden. Voor een aantal in de initiatiefnota genoemde beroepsgroepen
draagt het kabinet zelf werkgeversverantwoordelijkheid, waaronder Defensie en politie.
Vanuit die ervaring weet het kabinet hoe belangrijk goede afspraken zijn voor het
behoud en inzetbaarheid van personeel. Het kabinet roept daarom ook de andere werkgevers
van de in de initiatienota genoemde beroepsgroepen op om te komen tot rechtspositionele
afspraken over goede en passende zorg bij beroepsgerelateerde gezondheidsklachten
in samenspraak met sociale partners.

Crisisbeheersing

Rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid inzake versterking crisisbeheersing

Als bijlage 2 treft u het rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid aan: «Versterking
crisisbeheersing; eerste rapportage monitoring doorontwikkeling crisisbeheersing».
Met dit rapport doet de Inspectie mij, als ook het Veiligheidsberaad, enkele aanbevelingen
naar aanleiding van haar onderzoek en bevindingen rond de versterking van de crisisbeheersing.
In deze eerste rapportage focust de Inspectie op de regionale versterkingsopgave vanuit
de Landelijke Agenda Crisisbeheersing.

De meerjarige Landelijke Agenda Crisisbeheersing zet, als nieuw instrument binnen
het stelsel van crisisbeheersing, landelijk de koers op crisisbeheersing uit. Met
deze agenda wordt richting gegeven aan de gezamenlijke ambities en activiteiten van
het Rijk en veiligheidsregio’s ter versterking van de crisisbeheersing op landelijk
en bovenregionaal niveau. Op 17 juli 2025 heeft u de eerste voortgangsbrief Landelijke
Agenda Crisisbeheersing ontvangen, een jaar na de introductie van deze Agenda op 10 juni
2024. In deze brief bent u ook geïnformeerd over het op dit moment ter consultatie
liggende wetsvoorstel in het kader van de wijzing Wet veiligheidsregio’s en wijzing
Veiligheidswet BES. Met dit wetsvoorstel wordt gezorgd voor een wettelijke borging
van de Agenda in de vorm van een «landelijk beleidsplan crisisbeheersing».

De Inspectie ziet dat bij de veiligheidsregio’s steun aanwezig is voor de versterking
van de crisisbeheersing en draagvlak voor invoering van de Agenda. De Inspectie adviseert
de Minister en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid ervoor zorg te dragen
dat de veiligheidsregio’s gelijksoortige crisisstructuren en begrippen hanteren en
dit tevens te borgen in de herziening van de Wet veiligheidsregio’s. Ook adviseert
de Inspectie dat er een adequaat centraal monitoringsoverzicht komt, waarmee tevens
regie wordt gehouden op de implementatie van de Agenda.

De rapportage van de Inspectie is waardevol aangezien de Agenda een nieuw instrument
is in het stelsel van crisisbeheersing. De werking en toepassing van de Agenda wordt
de komende jaren bezien in samenspraak met de betrokken partners, waaronder het Veiligheidsberaad.
Hierbij zullen we de adviezen van de Inspectie meenemen. De aandacht die de inspectie
vraagt voor noodzakelijke eenduidigheid dan wel uniformiteit in crisisstructuren en
begrippen is hierbij één van de onderwerpen. Daarbij wordt rekening gehouden met ieders
verantwoordelijkheid en bevoegdheden. Voor de veiligheidsregio’s betekent dit dat
de uitwerking onderhevig is aan de lokale en regionale autonomie zoals die binnen
het stelsel van crisisbeheersing en brandweerzorg geldt.

De Inspectie wijst terecht op het belang van adequate monitoring van geplande en lopende
initiatieven. Via de jaarlijkse voortgangsbrief zal ik uw Kamer op hoofdlijnen blijven
informeren over de voortgang van de Landelijke Agenda Crisisbeheersing.

Brief Inspectie Justitie en Veiligheid inzake toezicht preparatie op (langdurige)
stroomuitval

Op 7 augustus jl. heeft de Inspectie Justitie en Veiligheid de brief «Toezicht preparatie
op (langdurige) stroomuitval» gepubliceerd.30 Hierin doet de Inspectie JenV een aantal aanbevelingen voor de veiligheidsregio’s
om zich beter voor te bereiden op uitval van elektriciteit. De Inspectie ziet voornamelijk
ruimte voor verbetering voor veiligheidsregio’s en netbeheerders in de voorbereiding
op een uitval van elektriciteit die grootschaliger en/of langduriger van aard (meer
dan 48 uur) is. De veiligheidsregio’s zijn verantwoordelijk voor hun eigen continuïteit
en volgens de veiligheidsregio’s hier wordt momenteel al gericht aandacht aan gegeven.

Knooppunt Coördinatie Regio's-Rijk (KCR2)

De oprichting van het Knooppunt Coördinatie Regio's-Rijk (verder: KCR2) op de fundamenten
van het bestaande Landelijk Operationeel Coördinatie Centrum verloopt volgens planning.
Dit als centrale 24/7-operationele koppelvlak voor bovenregionale en landelijke informatiestromen
en crisiscoördinatie van en tussen het Rijk, veiligheidsregio’s en andere crisispartners,
waaronder aanbieders van vitale processen. KCR2 zorgt voor de operationele verbinding
tussen de veiligheidsregio’s, crisispartners en de Rijksoverheid en is daarmee een
essentieel onderdeel binnen de samenhangende crisisstructuur.

De belangrijke ontwikkelingen zijn de nadere uitwerking van de taken, de rechtsvorm
en de organisatorische inrichting van de KCR2-organisatie, zoals het inrichten van
een zogenaamde flexpool om bij langer durende crises ondersteuning te kunnen blijven
bieden. Op projectbasis neemt de KCR2-organisatie het initiatief om samen met relevante
crisispartners beter inzicht te krijgen in de civiele bijstandscapaciteiten waaronder
de verschuiving van de aandacht van de derde hoofdtaak van Defensie (civiele bijstand)
naar de eerste hoofdtaak (bescherming grondgebied). KCR2 voert haar kerntaken ook
uit voor het Caribisch deel van het Koninkrijk en in het bijzonder voor Bonaire, Sint-Eustatius
en Saba.

Weerbaarheid

Het kabinet heeft bij de Voorjaarsnota 2025 structureel € 70 mln. vrijgemaakt voor
weerbaarheid. Deze middelen worden aangewend voor de versterking van lokale en regionale
weerbaarheid, waarbij het ontwikkelen van noodsteunpunten en communicatie-uitingen
richting de samenleving, zoals de publiekscampagne en een huis-aan-huispublicatie
belangrijk zijn.

Aanvullend hierop heeft de Minister van Justitie en Veiligheid € 10 mln. in 2025 en
€ 20 mln. in 2026 vrijgemaakt. Dit is tijdens het commissiedebat over Nationale Veiligheid
en Weerbaarheid op 15 mei 2025 aan de kamer gecommuniceerd. In de bijlage 1 van deze
brief wordt conform wetsartikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016 ingegaan op doelen,
instrumenten, financiële gevolgen, verwachte doeltreffendheid en doelmatigheid en
voorgenomen monitoring en evaluatie.

Ontwikkelingen alerteren bij (hybride) militaire dreiging

NL-Alert is het primaire middel om de burger te waarschuwen, te informeren en van
een handelingsperspectief te voorzien ten tijde van een ramp of crisis. Dit wordt
«alerteren» genoemd en is een vorm van crisiscommunicatie bij acuut (dreigend) gevaar.
Aan de doorontwikkeling van NL-Alert en de verschillende distributiekanalen wordt
doorlopend gewerkt.

Uit onderzoek blijkt dat NL-Alert volstaat als alerteringsmiddel in vredestijd. Bij
een scenario van ernstige hybride en militaire dreigingen, waarbij een statelijke
actor zeer zware en geavanceerde middelen kan inzetten om infrastructuur te ontwrichten,
is het echter kwetsbaar om enkel over NL-Alert – als sluitstuk van een in te richten
civiel-militaire waarschuwingsketen – in huidige vorm te beschikken31. Samen met de Minister van Defensie heb ik immers geconstateerd dat een civiel-militaire
waarschuwingsketen bij luchtdreigingen in het geval van een militair conflict (van
detectie tot en met alerteren van burgers en hulpdiensten) ontbreekt en bovendien
robuust en redundant moet worden ingericht om de samenleving tijdig en effectief te
alerteren. Zoals ook benoemd in mijn brief van 11 juli 2025 over maatschappelijke
weerbaarheid en militaire paraatheid tegen militaire en hybride dreigingen32, verkennen de Minister van Defensie en ik daarom samen wat nodig is voor het inrichten
van een robuuste en redundante civiel-militaire waarschuwingsketen. Onderdeel van
het civiele vraagstuk is een nadere verkenning hoe NL-Alert kan worden doorontwikkeld
om ook in een dergelijk scenario de burger snel en adequaat te kunnen alerteren en
welke functionaliteiten in dat specifieke scenario nodig zijn. Daarnaast wordt in
het kader van redundantie in beeld gebracht welke aanvullende mogelijkheden en middelen
geschikt zijn om de burger te kunnen alerteren in dit specifieke scenario. Hierbij
wordt ook onderzocht of onderdelen van de huidige, verouderde infrastructuur van het
Waarschuwings- en Alarmeringssysteem (WAS) hergebruikt kunnen worden.

Blijvend aandachtspunt is de ontbrekende budgettaire ruimte voor de inrichting van
een robuuste en redundante civiel-militaire waarschuwingsketen, inclusief de ontwikkeling
van een aanvullend alerteringsmiddel. Ook bij de Voorjaarsnota zijn hier geen middelen
voor beschikbaar gekomen. Zonder financiële middelen kan geen redundante waarschuwingsketen
in het geval van hybride en militaire dreigingen worden ingericht.

Waarschuwings- en Alarmeringssysteem

In de brief van 29 februari 202433 bent u geïnformeerd over het besluit tot uitfasering van het WAS, waarbij in de uitfaseringsstrategie
rekening wordt gehouden met lokaal maatwerk voor hoog risico locaties. In de verzamelbrief
brandweer, crisisbeheersing en meldkamers van 6 februari 202534 heb ik aangegeven dat de huidige wijze van onderhoud van het WAS tijdelijk wordt
gecontinueerd voor de duur van twee jaar, gelet op de openstaande vragen rondom de
inrichting van de civiel-militaire waarschuwingsketen, zoals ik hierboven heb geschetst.
Voor het WAS betekent dit concreet dat het wordt onderhouden tot 1 januari 2028, zodat
het systeem tot die tijd nog gebruikt kan worden bij rampen en crises van lokale of
regionale aard niet zijnde een militaire dreiging. Zoals ook benoemd in de brief van
6 februari jl. is het WAS end-of-life. Ook is het WAS technisch en organisatorisch gezien niet ingericht als middel dat
effectief kan worden ingezet bij het alerteren van de bevolking in het geval van een
moderne lucht-, raket- of droneaanval.

Concrete informatie over hoe en wanneer het besluit van 29 februari 202435 tot uitfasering met maatwerk voor hoog risico’s wordt uitgevoerd, volgt wanneer er
meer duidelijkheid is over de invulling van een redundante en robuuste waarschuwingsketen
(waaronder alerteringsmiddelen), inclusief duidelijkheid over de financiering hiervoor.
Daarnaast worden met de Veiligheidsregio’s verdere gesprekken gevoerd over het benodigde
lokaal maatwerk bij de hoog risico locaties (zoals chemische industrie).

Noodcommunicatievoorziening

De Noodcommunicatievoorziening (NCV) biedt belangrijke overheidsorganisaties, publieke
en private organisaties de mogelijkheid om nog de nodige tijd telefonisch en via telefax
met elkaar contact te hebben als grote delen van de reguliere telecommunicatienetwerken
zijn uitgevallen, bijvoorbeeld door een cyberaanval, stroomuitval of door een overstroming.
De NCV biedt dus een belangrijke bijdrage aan de weerbaarheid van deze partijen. Onder
de deelnemers aan de NCV is behoefte aan videofunctionaliteit als aanvulling op de
huidige telefoniefunctie. Daarnaast is er een duidelijke behoefte uitgesproken voor
het vervangen van de telefax door een vorm van elektronische gegevensuitwisseling.
Momenteel onderzoek ik welke mogelijkheden er zijn om aan de wensen van de deelnemers
tegemoet te komen, ook binnen de beschikbare financiële kaders.

Ik blijf, tezamen met mijn partners, werken aan de versterking van het stelsel voor
de brandweerzorg, crisisbeheersing en meldkamers.

De Minister van Justitie en Veiligheid,
F. van Oosten