Brief regering : Belangrijkste budgettaire wijzigingen Ontwerpbegroting 2026

Nr. 5
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 september 2025

Hierbij bied ik uw Kamer een overzicht van de belangrijkste uitgaven die zijn opgenomen
in de Ontwerpbegroting 2026 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Deze uitgaven en verplichtingen worden ingevolge artikel 105 van de Grondwet ter autorisatie
aan het parlement voorgelegd. In de toelichting van de maatregelen is de meerjarige
doorwerking opgenomen. Daarmee biedt dit overzicht inzage in de grootste wijzigingen
die zijn verwerkt in de eerste suppletoire begroting die betrekking hebben op het
jaar 2026 en de wijzigingen die in de Ontwerpbegroting zijn opgenomen.

Belangrijkste budgettaire mutaties 2026 (bedrag x € 1.000)

Art.

2026

1) RSV-immunisatieprogramma

1

26.200

2) PAIS

1

8.500

3) COVID-19 vaccinatieprogramma

1

140.000

4) Stijgende aantallen abortussen

1

8.719

5) Aanvullend Zorg- en Welzijn Akkoord

1,2,3,4

125.000

6) Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV)

2

27.000

7) Inzet vrijwilligers in de palliatieve terminale zorg

3

6.000

8) Invoering European Disability Card

3

3.269

9) EU Richtlijn geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld

3

865

10) Hoofdlijnenakkoord Ouderen

3

39.000

11) PGB2.0

3,10

33.500

12) Zorguitgaven BES-eilanden

4

22.114

13) Wisselkoers BES-eilanden

4

19.096

14) Staatscommissie Zorgstelsel

4

955

15) DUTCH

4

29.000

16) Uitspraak kosten kinderopvang pleegouders

5

7.300

17) Vernieuwingsplan Westerbork

7

7.500

18) Bijdrage AI-fabriek

10

500

19) Nieuwe directie Open Overheid

10

15.877

20) Dekking OCW begroting

11

15.070

21) Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

11

– 225.000

22) Backpay

11

50.000

23) Vrouwenopvang

–

– 12.000

RSV-immunisatieprogramma

Het streven is om in het najaar 2025 te starten met het vaccineren van baby’s in hun
eerste levensjaar. De uitvoering en de kosten voor de vaccins zijn hoger uitgevallen
dan van tevoren geraamd. De meerkosten hiervoor bedragen in 2026 € 26,2 miljoen, aflopend
naar € 24 miljoen in 2030. Daarna is er structureel € 21,9 miljoen beschikbaar.

PAIS

Om de mensen die lijden aan een Post-Acuut Infectieus Syndroom (PAIS) te kunnen blijven
ondersteunen, wordt in 2026 € 8,5 miljoen vrijgemaakt.

COVID-19 vaccinatieprogramma

Er worden middelen vrijgemaakt om ook in 2026 uitvoering mogelijk te maken voor het
COVID-19 vaccinatieprogramma. Dit kost incidenteel € 140 miljoen.

Stijgende aantallen abortussen

Door een stijging in het aantal uitgevoerde zwangerschapsafbrekingen in abortusklinieken,
nemen de totale kosten van de subsidieregeling abortusklinieken toe. Het budget wordt
opgehoogd met structureel € 8,6 miljoen.

Aanvullend Zorg- en Welzijn Akkoord (AZWA)

Afgelopen juli is een onderhandelaarsakkoord bereikt over het AZWA. Met het AZWA wordt
erop ingezet om de toegankelijkheid van zorg en ondersteuning gelijkwaardiger te maken.
Ondanks dat het AZWA officieel in gaat in 2027, worden er in 2026 ook al middelen
uitgegeven ter voorbereiding van de uitvoering van het AZWA. Dit zijn onder andere
middelen voor opleidingen zorg en welzijnsbreed, bekostiging van arbitrage, een innovatieprogramma
voor nieuwe medische technologie, een landelijke helpdesk digitale zorg, doorbraakprojecten
die regeldruk verminderen, het opzetten van een vaccinatiecampagne gordelroos en overbrugginsmiddelen
tussen het IZA, GALA en AZWA voor gemeenten. Hiervoor wordt op de VWS-begroting in
2026 € 125 miljoen beschikbaar gesteld. Deze investeringen lopen op tot structureel
€ 684 miljoen na 2030.

Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV)

Het CAK vergoedt zorgkosten aan zorgaanbieders die medisch noodzakelijke zorg verlenen
aan onverzekerde personen. Op basis van de uitgavenrealisatie in 2024 verwacht het
CAK dat deze uitgaven vanaf 2025 hoger uitvallen dan het beschikbare budget. Het budget
voor 2026 wordt met € 27 miljoen verhoogd. Structureel wordt het budget met € 25 miljoen
verhoogd.

Inzet vrijwilligers in de palliatieve terminale zorg

Er wordt structureel € 17 miljoen toegevoegd aan de subsidieregeling om de tegemoetkoming
voor de inzet, opleiding en coördinatie van de vrijwilligers in organisaties voor
palliatieve terminale zorg te kunnen voortzetten. In 2026 is € 6 miljoen toegevoegd,
oplopend naar € 17 miljoen in 2029.

Invoering European Disability Card

Vanuit de Europese Commissie zijn richtlijnen voor een nieuwe Europese Gehandicaptenkaart
gesteld. De kaart moet erkend worden door de gehele EU en het makkelijker maken voor
personen met een beperking om door de EU te reizen en gebruik te maken van faciliteiten
voor mensen met een beperking in andere EU-lidstaten. Hiervoor is voor 2026 € 3,3
miljoen beschikbaar gesteld. Structureel bedraagt dit € 5 miljoen.

EU-richtlijnen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld

Richtlijn (EU) 2024/1385 inzake de bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk
geweld is aangenomen en moet op 14 juni 2027 zijn geïmplementeerd.

De richtlijn raakt alle onderdelen van de inzet op huiselijk geweld, geweld tegen
vrouwen en ook kindermishandeling. In 2026 is hier € 0,9 miljoen voor gereserveerd.
Structureel bedraagt dit € 3,3 miljoen.

Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO)

Medio 2025 is het HLO afgesloten. In het HLO wordt ingezet op het terugdringen van
de arbeidsmarkttekorten en het toegankelijk houden van de ouderenzorg en daarvoor
benodigde ondersteuning. In 2026 is hiervoor € 39 miljoen gereserveerd en vanaf 2027
structureel € 60 miljoen.

PGB2.0

Omdat PGB 2.0 in ieder geval tot en met 2027 in het beheer van VWS blijft, is budget
voor personeel en het aanhouden van doorlopende contracten en licenties benodigd.
Om de huidige werkzaamheden te kunnen blijven uitvoeren is hiervoor in 2026 en 2027
respectievelijk € 33,5 miljoen en € 32,5 miljoen benodigd.

Zorguitgaven BES-eilanden

Er komt extra budget beschikbaar voor de toegenomen zorguitgaven op de BES-eilanden,
waarvan € 22 miljoen in 2026 en structureel € 21 miljoen vanaf 2030. Deze middelen
zijn bedoeld voor zowel de prijsstijging als gestegen kosten door een hogere zorgvraag.

Wisselkoers BES-eilanden

Door een gewijzigd wisselkoerseffect met de BES-eilanden, is er een tegenvaller van
€ 19,1 miljoen in 2026, aflopend naar € 13 miljoen in 2029. In 2030 leidt het tot
een meevaller van € 5,1 miljoen.

Staatscommissie Zorgstelsel

Onlangs is een Kamermotie aangenomen om voorbereidingen te treffen voor een staatscommissie
voor een toekomstbestendig en weerbaar zorgstelsel. Ter uitvoering van deze motie
is er voor zowel 2026 als 2027 € 1 miljoen beschikbaar gesteld.

DUTCH

De Digital United Training Concept for Healthcare (DUTCH) is een Nationaal Groeifonds
(NGF) programma dat werkt aan een nieuwe manier van opleiden en ontwikkelen van zorgprofessionals
in de ziekenhuizen.

Vanuit de eerder voorwaardelijk toegekende middelen aan dit programma is voor 2026
een additioneel bedrag van € 29 miljoen beschikbaar gesteld, en voor 2027 € 5 miljoen.

Uitspraak kosten kinderopvang pleegouders

Een recente gerechtelijke uitspraak heeft bepaald dat pleegzorgaanbieders kosten voor
kinderopvang als bijzondere kosten van pleegouders moeten vergoeden. Er wordt in de
jaren 2025 tot en met 2027 € 7,3 miljoen toegevoegd aan het Gemeentefonds, zodat pleegzorgaanbieders
deze kosten kunnen dekken. Structureel wordt vanaf 2028 € 0,4 miljoen toegevoegd aan
het Gemeentefonds.

Vernieuwingsplan Westerbork

In 2026 en 2027 wordt in totaal € 15 miljoen (€ 7,5 miljoen per jaar) aan middelen
vrijgemaakt om bij te dragen aan de realisatie van het vernieuwingstraject Kamp Westerbork.

Nieuwe directie Open Overheid

Ter financiering van de nieuwe directie Open Overheid is bij de 1e suppletoire begroting voor 2026 en 2027 € 18,3 en € 19,0 miljoen incidenteel vrijgemaakt
en vanaf 2028 structureel € 9 miljoen. Bij ontwerpbegroting 2026 is het budget voor
2026 met € 2,5 miljoen verlaagd.

Dekking OCW begroting

Ter dekking van de terugdraaiing van enkele bezuinigingen op de OCW-begroting (motie
Bontenbal), heeft VWS een taakstelling op apparaatskosten gekregen van € 15,1 miljoen
structureel. Deze taakstelling is structureel ingevuld bij de 1e suppletoire begroting
van VWS.

Bijdrage AI-fabriek

Het consortium voor de nationale AI-Factory heeft met steun van het kabinet in juni
een aanvraag ingediend voor een nationale AI-Fabriek indienen bij de Europese Commissie.
Deze ontwikkeling sluit aan bij de VWS-ambities uit de NVS en de concept-AZWA afspraken
om met inzet van AI administratieve lasten te verlichten, arbeidsproductiviteit te
verhogen en werkdruk terug te dringen. Voor de AI-Fabriek wordt er in totaal € 2 miljoen
vanuit de VWS-begroting naar de EZ-begroting overgeheveld. Het bedrag in 2026 is € 0,5
miljoen.

Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 kan niet
eerder dan per 1 januari 2027 plaatsvinden. Dit leidt tot een besparingsverlies in
het Gemeentefonds van € 225 miljoen euro. Dit staat als min-bedrag genoteerd omdat
het vanaf de VWS-begroting wordt overgeheveld naar het Gemeentefonds.

Backpay

In de Voorjaarsnota 2025 is een eenmalige reservering van 50 miljoen euro getroffen
ten behoeve van de backpay voor weduwen van voormalig KNIL-militairen en ambtenaren
in Nederlands-Indië. Met deze mutatie wordt gewaarborgd dat deze middelen behouden
blijven (in 2026), aangezien het niet haalbaar is om de regeling in 2025 al op te
zetten.

Vrouwenopvang

Vanaf 2026 wordt structureel € 12 miljoen toegevoegd aan de decentralisatie uitkering
Vrouwenopvang ten behoeve van extra opvangplekken. Over de nadere afspraken en verdeling
van deze middelen vindt nog gesprek plaats tussen Rijk en gemeenten. Er staat een
min-bedrag genoteerd omdat het een overheveling naar het Gemeentefonds betreft.

Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
J.A. Bruijn