Brief regering : Reactie op verzoek commissie over de brief van de Werkgroep Toekomstbestendige A37 met betrekking tot de verkeersveiligheid langs de Drentse Zonneroute A37

32 813
Kabinetsaanpak Klimaatbeleid

Nr. 144
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 14 augustus 2025

Uw commissie heeft een brief ontvangen van de Werkgroep Toekomstbestendige A37 (hierna:
de werkgroep) met betrekking tot de verkeersveiligheid langs de Drentse Zonneroute
A37 en vraagt om een reactie op deze brief. In deze brief vindt u de reactie.

Achtergrond

Met het Klimaatakkoord zet Nederland stevig in op reductie van de CO2-uitstoot. Het Rijk wil aan deze opgave een bijdrage leveren door eigen gronden en
vastgoed daar waar mogelijk beschikbaar te stellen voor de opwekking van hernieuwbare
energie. In opdracht van het ministerie Klimaat en Groene Groei (KGG) geeft Rijkswaterstaat
uitvoering aan het pilotprogramma hernieuwbare energie op Rijksgrond, later overgegaan
in het programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER). Doel van dit programma
is om de uitvoering van de Regionale Energie Strategieën (RES) te ondersteunen en
bij te dragen aan de klimaat- en energietransitiedoelen. In dit programma wordt op
circa 35 RWS locaties onderzocht hoe – met behoud van de primaire functie – gronden
beschikbaar kunnen worden gesteld voor het opwekken van energie. Het programma is
gericht op leren aan de hand van de praktijk. Het combineren van functies en het beschikbaar
stellen van gronden ten behoeve van de energietransitie past in het rijksbeleid. Het
vertrekpunt voor de pilot is dat dit gebeurt met inachtneming van de randvoorwaarden
van doorstroming en verkeersveiligheid en in overleg met de regionale en lokale bestuurders.

Het project Drentse Zonneroute A37 onderzoekt de mogelijkheden om een zonnepark langs
de A37 te realiseren. Dit is een traject van 42 kilometer tussen Hoogeveen en de Duitse
grens. De brede middenberm, zijbermen, afslagen en knooppunten zijn in beheer bij
Rijkswaterstaat en vormen het projectgebied. Op het traject kan naar verwachting ruim
circa 170 megawattuur per jaar aan zonne-energie worden opgewekt.

Het is een samenwerkingsproject van de Rijksoverheid (Ministerie van Klimaat en Groene
Groei), uitgevoerd door Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf, Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland, Provincie Drenthe en de gemeenten Hoogeveen, Coevorden en Emmen alsmede
de netwerkbeheerders RENDO en Enexis Netbeheer.

Verkeersveiligheid

Rijkswaterstaat onderschrijft het belang van verkeersveiligheid, hanteert daartoe
ontwerprichtlijnen en voert ook programma’s uit voor een veilige berminrichting, zoals
«Meer Veilig».

Voorafgaand aan de daadwerkelijke realisatie van de Drentse Zonneroute A37 is op basis
van de geldende richtlijnen ROA en ROA-VIB1 bepaald waar wel en waar niet zonnepanelen geplaatst kunnen worden. Om de Drentse
Zonneroute A37 ruimtelijk mogelijk te maken, is een Provinciaal Inpassingsplan opgesteld.
Deze is op 14 april 2022 vastgesteld door provinciale staten en op 26 april 2022 gepubliceerd.
Tegen dit inpassingsplan loopt op dit moment nog één beroepszaak bij de Afdeling Bestuursrechtspraak
van de Raad van State. Die zaak gaat echter niet over de geleiderail en/of de verkeersveiligheid
maar over hoeveel panelen geplaatst gaan worden in de omgeving van één specifieke
boerderij.

Naast de ruimtelijke besluitvorming en het Provinciaal Inpassingsplan van de provincie
Drenthe heeft Rijkwaterstaat een rol als wegbeheerder waarbij wordt getoetst aan de
verkeersveiligheidsnormen. Voor de A37 moeten de te plaatsen zonnepanelen in zij-
en middenberm afgeschermd worden met geleiderails. Dit is conform de ROA-VIB en voldoet
hiermee aan de eisen voor het veilig inrichten van bermen. In het algemeen geldt dat
objecten in de obstakelvrije zone van de berm tot risico’s kunnen leiden. Daar waar
objecten in de obstakelvrije zone staan, worden deze daarom afgeschermd met geleiderails.

Bij het nemen van bermmaatregelen langs rijkswegen gaat Rijkswaterstaat altijd uit
van de meest actuele geldende richtlijnen. Deze richtlijnen vormen het uitgangspunt
voor het waarborgen van de verkeersveiligheid op en rond rijkswegen. Bij elk project
wordt beoordeeld of de berminrichting voldoet aan de eisen voor obstakelvrije zones,
afschermingsbehoefte en zichtlijnen. Er is dus geen sprake van het gebruiken van verouderde
of gedateerde richtlijnen, zoals de werkgroep suggereert.

De werkgroep vraagt verder aandacht voor de bouw en aanleg, de afzettingen en de veiligheid
van de weginspecteurs. De veiligheid van zowel weggebruikers als wegwerkers/weginspecteurs
is voor Rijkswaterstaat topprioriteit. Daarom stelt Rijkswaterstaat strenge eisen
aan de manier waarop door aannemers aan de weg gewerkt wordt: we werken veilig of
we werken niet.

De werkgroep vraagt of er wel een juiste afweging gemaakt is tussen duurzaamheid en
verkeersveiligheid. Deze belangen zijn niet strijdig; in het OER-project wordt juist
bezien hoe op zorgvuldige wijze duurzame energieopwekking plaats kan vinden op een
manier binnen de verkeersveiligheidseisen van het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat. Dit is hier het geval.

Stand van zaken van het project Drentse Zonneroute A37

Het project Drentse Zonneroute A37 bestaat uit twee delen. Eerst wordt de geleiderails
aangelegd en daarna worden de zonnepanelen geplaatst. Dit wordt gedaan om op een veilige
manier de zonnepanelen in de zij- en middenberm en knooppunten te kunnen aanleggen
en te onderhouden, zodanig dat het verkeer hier geen hinder van heeft.

1) Aanbesteding en aanleg geleiderail: de aanbesteding van de geleiderail is gestart
op 22 januari 2025 en is op 4 juni 2025 gegund. De geleiderail zal uiterlijk medio
2026 worden geplaatst.

2) Tender van de aanleg en beheer en onderhoud van de Drentse zonneroute A37: de tender
voor de Drentse Zonneroute A37 wordt op dit moment voorbereid en zal naar verwachting
begin 2026 starten.

Recent is langs een gedeelte van de A37 al een geleiderails geplaatst. Dit is gebeurd
vanuit het landelijk programma «Veilige Bermen» en »Meer Veilig» om het bestaande
areaal qua veiligheid te laten aansluiten bij de huidige ROA-VIB. Ook in het kader
van de snelheidsverhoging naar 130 km/u zal op een aantal gedeeltes van de A37 een
geleiderail geplaatst worden. Deze werkzaamheden hebben niets met het OER-project
te maken.

Het is mij bekend – onder andere door de uitspraak van de voorzieningenrechter van
de rechtbank Noord-Holland over zonnepanelen bij Schiphol- dat zonnepanelen overlast
kunnen opleveren voor het vliegverkeer. Bij de A37 bevindt zich geen laagvliegend
commercieel luchtverkeer; er zijn geen commerciële vliegvelden in de buurt. Er ligt
wel een klein vliegveld met een grasbaan op 3.5 km ten noorden van de snelweg voor
recreatieve luchtvaart, maar de zonnepanelen staan ten zuiden van de baan en zijn
natuurlijk in zuidelijke richting geplaatst. De overlast voor vliegverkeer zoals bij
Schiphol geconstateerd is hier dus niet aanwezig.

TNO heeft een model ontwikkeld dat de overlast voor wegverkeer in kaart brengt. Die
resultaten worden meegenomen in de keuze voor en plaatsing van de zonnepanelen, zodat
ook overlast voor wegverkeer kan worden uitgesloten.

Afsluitend

Verkeersveiligheid is voor het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een prioriteit.
Daarnaast wil het ministerie ook bijdragen aan de energietransitie. In dit project
kunnen we, na een zorgvuldige afweging, aan beide doelstellingen voldoen. Daarom heeft
het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ervoor gekozen deze gronden beschikbaar
te stellen.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
R. Tieman