Brief regering : Reactie op verzoek commissie over een brief over het toelaten van elektrische steps op de openbare weg

Nr. 1179
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 juli 2025

In de procedurevergadering van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat
van 21 mei j.l. verzocht de Kamer om een brief over het toelaten van elektrische steps
op de openbare weg, met daarbij een analyse (door Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
Verkeersveiligheid (SWOV) van de mogelijke verkeerseffecten en specifiek de gevolgen
voor de verkeersveiligheid. Dit naar aanleiding van het nieuwsbericht «Eerste e-steps met kenteken binnenkort toegelaten op openbare weg1». De commissie heeft verzocht deze brief te ontvangen voor het commissiedebat verkeersveiligheid.

Sinds 1 januari 2024 is Dienst Wegverkeer (RDW) de onafhankelijke goedkeuringsinstantie
voor de nationale typegoedkeuring van bijzondere bromfietsen (waaronder e-steps).
Op dit moment zijn enkele aanvragen voor nationale typegoedkeuring van elektrische
steps in behandeling bij de RDW. De RDW toetst deze aan een toelatingskader, waarbij
wordt gekeken naar de verkeersveiligheid. Ook moet de fabrikant voldoen aan een aantal
kwaliteitseisen.

Toelating van elektrische steps

Elektrische steps mogen op de weg worden gebruikt, nadat de RDW daarvoor een nationale
typegoedkeuring heeft verleend. Deze goedkeuringsprocedure is beschikbaar voor fabrikanten
die een (nationale) typegoedkeuring aanvragen. Het achteraf laten keuren van een reeds
in omloop gebracht voertuig is niet mogelijk.

Goedkeuringseisen

De elektrische step is op dit moment een «bijzondere bromfiets» en wordt beoordeeld
aan de hand van de technische eisen die voor die voertuigen zijn gesteld. Een bijzondere
bromfiets is een elektrisch voertuig dat niet harder kan dan 25 km/h met een motor
van maximaal 4kW. Bijzondere bromfietsen worden sinds 1 januari 2024 getoetst op basis
van de goedkeuringseisen in de Regeling voertuigen (artikel 3.4.0 en 3.4.1). Deze
eisen voor bijzondere bromfietsen bestaan al sinds 2019. De goedkeuring en toelating
gebeurt door de RDW. Er zijn tot op heden 17 voertuigen aangewezen als bijzondere
bromfiets en per 1 juli 2025 heeft een elektrische step een nationale typegoedkeuring
als bijzondere bromfiets.

Voor 1 januari 2024 werden bijzondere bromfietsen aangewezen door de Minister van
Infrastructuur en Waterstaat. In de beleidsregel aanwijzing bijzondere bromfietsen
van 2 mei 2019 stonden de (technische) eisen aan de voertuigen, de producent en de
aanwijzingsprocedure. Deze bestond uit een advies op basis van een keuring door de
RDW en advisering over veilig gebruik op de weg door SWOV.

Per 1 januari 2024 zijn de goedkeuringseisen voor bijzondere bromfietsen zoveel mogelijk
beleidsneutraal, dus zonder wijzigingen, overgezet. Hiervoor is destijds gekozen,
omdat de inhoudelijke discussie over toelatingseisen in het kader voor Lichte Elektrische
Voertuigen (LEV-kader) nog volop bezig was en er op dat moment onvoldoende informatie
beschikbaar was op goede keuzes te maken.

Sindsdien is veel onderzoek gedaan en informatie verzameld. Hieruit is gebleken dat
twee eisen, die zijn overgenomen uit Europese regels voor bromfietsen, niet passen
bij bijzondere bromfietsen. Daarom wordt nu een wijziging van de Regeling voertuigen
voorbereid, waarin twee punten worden aangepast:

– De kentekenplaat voor bijzondere bromfietsen is kleiner; en

– De verplichte hoogte van 25 cm van de verlichting op de achterzijde is aangepast,
omdat sommige bijzondere bromfietsen, zoals segways en e-steps, een lage achterkant
hebben2.

Effecten op verkeersveiligheid

Bij de toelating van nieuwe typen voertuigen op de weg inventariseert SWOV over mogelijke
risico’s voor de verkeersveiligheid. In eerste instantie was dit een second opinion
op een veiligheidsbeoordeling die door de aanvrager moest worden aangeleverd bij de
aanvraag. Vanaf 2021 gebruikte SWOV een specifiek voor dit doel ontwikkelde risico-inventarisatiemethode.
De risico-inventarisatie van SWOV is bedoeld om de risico’s van nieuwe typen voertuigen
op de verkeersveiligheid te inventariseren, vooral wanneer sprake is van een nieuw
voertuigconcept.3 Dit leidde tot een protocol met aanvullende rijproeven door de RDW bij de keuring
door de RDW. Dit protocol wordt nu gebruikt, zodat SWOV niet meer betrokken hoeft
te zijn bij iedere aanvraag.

Risico-inventarisatie voor de elektrische step

Voor de toelating op de weg van elektrische steps heeft SWOV een risico-inventarisatie
uitgevoerd. Deze is op 8 december 2021 aan de Kamer gestuurd4. In de risico-inventarisatie identificeert SWOV risico’s over het gebruik van de
elektrische step. Deze hebben betrekking op de balans van het voertuig, de beperkte
zichtbaarheid in het donker, het speelse karakter van de elektrische step dat kan
uitnodigen tot verschillende vormen van oneigenlijk gebruik en daarmee risicovol rijgedrag,
de risicoperceptie van onervaren berijders van het voertuig en ten slotte de toename
van diversiteit op het fietspad.

Naar aanleiding van de risico-inventarisatie van SWOV is overlegd tussen SWOV, IenW
en RDW. Hierin zijn de geïnventariseerde risicopunten aan de orde gekomen en is besproken
hoe deze mogelijk beheerst kunnen worden. RDW en IenW hebben vervolgens gekeken welke
maatregelen aan het voertuig zelf mogelijk zijn om de veiligheid van elektrische steps
te verbeteren. De toepassing van het protocol met aanvullende rijproeven bij de goedkeuring
is hierbij ook gezien als maatregel. Immers, als een elektrische step tijdens de keuring
onvoorspelbaar weggedrag vertoont of niet voorzien is van deugdelijke reflectoren,
dan wordt deze daarop afgekeurd. Op basis van de resultaten heeft RDW geadviseerd
de toelatingseisen in het LEV-kader op enkele zaken te herzien:

– De maximale versnelling te beperken tot 1,5 m/s2, zodat het risico op balansverstoring bij optrekken vermindert. Op dit moment bestaat
er geen wettelijke norm voor de maximale versnelling van voertuigen, omdat deze in
de praktijk wordt begrensd door de (wrijving van) banden op het wegdek.

– Verplichten van spiegels op alle voertuigen, zodat het risico op onbedoelde stuurbewegingen
en balansverstoring bij achteromkijken vermindert. Op dit moment geldt de eis van
spiegels alleen wanneer een bijzondere bromfiets is voorzien van een carrosserie.

Andere risico’s zijn meer algemene risico’s die zijn verbonden aan het gebruik van
lichte voertuigen in het verkeer, zoals toename van diversiteit van verkeer op het
fietspad, oneigenlijk gebruik door jongere bestuurders en rijden onder invloed. Hiervoor
bestaan al regels in verkeerswetgeving en daarom is in het LEV-kader hier geen aanpassing
op voorzien.

Ten slotte heeft SWOV in de risico-inventarisatie gekeken naar (destijds beschikbare)
ongevalsgegevens in het buitenland5. De constatering was dat het ongevalsrisico met elektrische steps hoger is dan bij
fietsen. Ook blijken elektrische steps vooral betrokken te zijn bij enkelvoudige ongevallen,
met hoofdletsel en letsel aan de bovenste en onderste ledematen. Het gebruik van een
helm wordt daarom aangeraden, maar is niet verplicht. Een helmplicht voor elektrische
steps is op dit moment niet voorzien.

Relatie met kentekening en LEV-kader

Per 1 juli 2025 is de kentekenplicht voor bijzondere bromfietsen ingegaan. Vanaf dat
moment geldt dat eigenaren van bijzondere bromfietsen die al in gebruik waren voor
1 juli 2025 een jaar de tijd om voor hun voertuig een kenteken aan te vragen bij RDW.
Het gaat dus om voertuigen die al zijn goedgekeurd en die op de weg mogen worden gebruikt.
Voor nieuwe voertuigen die na 1 juli 2025 worden aangeschaft geldt dat deze vanaf
1 juli 2025 van een kenteken moeten zijn voorzien.

Op dit moment wordt gewerkt aan het LEV-kader. In het LEV-kader wordt de term bijzondere
bromfiets vervangen door LEV (licht elektrisch voertuig) en worden toelatingseisen
doorgenomen en waar nodig herzien. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de uitkomsten
van de hierboven uiteengezette risico-inventarisatie van SWOV en de daarop volgende
advisering door de RDW.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
R. Tieman