Brief regering : Afschalen landelijke ophok- en afschermplicht vogelgriep

Nr. 307
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 28 mei 2025

Met deze brief informeer ik de Tweede Kamer over de laatste ontwikkelingen in de vogelgriepsituatie.
Ik ga in op de laatste risicobeoordeling van de Deskundigengroep Dierziekten en mijn
besluit om de ophok- en afschermplicht grotendeels in te trekken.

Actuele situatie

De laatste uitbraak met hoogpathogene vogelgriep (HPAI) op een commercieel pluimveebedrijf
vond plaats op 19 maart 2025 op een kalkoenenbedrijf in Putten. Het aantal wilde vogels
met HPAI neemt steeds verder af. In Europa is het aantal uitbraken bij commerciële
pluimveebedrijven de afgelopen maanden ook gedaald.

Sinds 20 november 2024 geldt er een landelijke ophok- en afschermplicht in Nederland.
Deze is ingesteld na de uitbraak in Putten op 18 november 2024. Voor een besluit om
de landelijke maatregelen aan te scherpen of te verlichten maak ik onder andere gebruik
van de risicobeoordeling van de Deskundigengroep Dierziekten. Recent zijn zij opnieuw
bijeen geweest en hebben op basis van recente gegevens het risico op een besmetting
van een pluimveebedrijf beoordeeld.

Verslag Deskundigengroep Dierziekten

Op 26 mei jl. heeft de Deskundigengroep Dierziekten de epidemiologische situatie opnieuw
beoordeeld. Zij hebben de kans op een vogelgriepbesmetting op een pluimveebedrijf
lager ingeschat dan tijdens de laatste bijeenkomst op 6 mei jl. Toen werd het risico
op een besmetting van een pluimveebedrijf aangeduid als «matig tot hoog». Dit verslag
is gepubliceerd op de website van de deskundigen1. De deskundigen hebben nu de kans op een vogelgriepbesmetting op een pluimveebedrijf
als «laag tot matig» ingeschat. Daarbij geven ze wel aan dat dit oordeel net als bij
de vorige beoordeling een grote mate van onzekerheid kent. Het verslag is als bijlage
bijgevoegd aan deze brief.

Ophok- en afschermplicht

Ik heb besloten om de afschermplicht voor hobbyhouders (niet commercieel gehouden
risicovogels) in heel Nederland in te trekken. De afschermplicht blijft in het pluimveedichte
gebied (in en rond de Gelderse Vallei) alleen nog gelden voor locaties met meer dan
250 fazanten, loopvogels en sierwatervogels. Daarnaast trek ik de ophokplicht voor
commercieel gehouden vogels grotendeels in. Deze blijft alleen van kracht in het pluimveedichte
gebied rond de Gelderse Vallei. In dit pluimveedichte gebied is het risico op verspreiding
tussen bedrijven na infectie hoger dan elders vanwege de bedrijfsdichtheid. Op de
dierziekteviewer2 van RVO is te zien in welke gebieden de ophok- en afschermplicht zal worden opgeheven
of in stand blijft.

Overigens geldt er als gevolg van de uitbraak van Newcastle disease in Oldenzaal tijdelijk
in het beperkingsgebied een afschermplicht voor alle hobbyhouders en houders van meer
dan 250 fazanten, loopvogels en sierwatervogels en een ophokplicht voor commercieel
gehouden vogels.

In lijn met voorgaande jaren kies ik voor een stapsgewijze aanpak bij het intrekken
van de ophok- en afschermplicht. Bij mijn besluit neem ik de maatschappelijke wens
mee dat er in Nederland ruimte is voor een vrije-uitloopsector voor pluimvee. Ik realiseer
mij dat de kans op besmetting van gehouden vogels hierdoor toeneemt, omdat de mogelijkheid
van contact tussen vogels die (deels) buiten worden gehouden en mogelijk met HPAI
besmette wilde vogels groter wordt. Ik hou de situatie daarom nauwlettend in de gaten.

Newcastle disease Oldenzaal

Op 23 mei jl. is er Newcastle disease (ND) vastgesteld bij gehouden duiven in Oldenzaal3. ND wordt ook wel pseudovogelpest genoemd en is volgens de Europese wetgeving een
bestrijdingsplichtige ziekte. De maatregelen die getroffen worden naar aanleiding
van een uitbraak met ND zijn vergelijkbaar met de maatregelen bij een vogelgriepbesmetting.
Om verspreiding te voorkomen zijn de betreffende duiven gedood en vernietigd en zijn
er maatregelen ingesteld in de beperkingszone rondom de uitbraak, zoals een regionale
ophok- en afschermplicht. Op de dierziekteviewer4 van RVO is te zien voor welke houders rondom Oldenzaal de ophok- en afschermplicht
geldt.

Tot slot

We hebben de afgelopen jaren gezien dat vogelgriep erg onvoorspelbaar is. Ik zal de
Deskundigengroep Dierziekten daarom regelmatig om een risicobeoordeling blijven vragen.
Mede op basis daarvan zal ik de geldende maatregelen steeds afstemmen op het actuele
risico.

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, F.M. Wiersma