Brief regering : Beleidsvoorstellen uit de 1e suppletoire begroting 2025 van Hoofdstuk VII met CW 3.1. kaders

Nr. 3
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 mei 2025

Mede namens de Staatssecretaris Herstel Groningen informeer ik de Tweede Kamer via
deze brief over voorstellen met nieuwe financiële gevolgen (€ 20 mln. of meer in enig
jaar) die zijn opgenomen in de 1e suppletoire begroting 2025 van Begrotingshoofdstuk
VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Kamerstuk 36 725 VII). Hier wordt conform wetsartikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016 per voorstel
ingegaan op doelen, instrumenten, financiële gevolgen, verwachte doeltreffendheid
en doelmatigheid en voorgenomen monitoring en evaluatie. Sinds eind 2021 gebeurt dit
Rijksbreed via de werkwijze «Beleidskeuzes uitgelegd», zie Kamerstuk 31 865, nr. 198.

In deze brief zijn twee1 voorstellen opgenomen:

▪ Startkapitaal Economische Agenda Groningen en Noord-Drenthe

▪ Reguliere middelen Nationaal Programma Groningen (NPG)

1. Startkapitaal Economische agenda Groningen en Noord-Drenthe (Maatregel 35c)

Beleidskeuzes uitgelegd

1. Doel(en)

In de kabinetsreactie op de parlementaire enquête gaswinning Groningen is een dertigjarige
aanpak ten behoeve van economisch perspectief voor Groningen en Noord-Drenthe aangekondigd.
Doelen hierbij zijn economische structuurversterking, het vergroten van het verdienvermogen
in de regio en het verbeteren van de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe
(zodat Groningen in 2055 tot het Nederlandse gemiddelde hoort).

De Economische Agenda heeft vijf doelen:

1. Stimuleren van een toekomstbestendige economie in een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.

2. Verdienvermogen van de regio verhogen en bevorderen van ondernemerschap.

3. Meer talent ontwikkelen, dit talent beter benutten en aan de regio binden.

4. Meer kennis uit de regio verzilveren.

5. Versterken van het regionale economische zelfbewustzijn en het imago.

Ten behoeve van de uitvoering van (de maatregelen zoals de economische agenda die
is aangekondigd in) Nij Begun is eenmalig € 250 miljoen beschikbaar gesteld als startbudget
voor de economische agenda. Een deel van deze middelen zijn eerder opgevraagd, de
resterende € 192 miljoen wordt nu opgevraagd. Daarnaast is de komende dertig jaar
€ 100 miljoen per jaar beschikbaar voor de economische agenda.

2. Beleidsinstrument(en)

Op dit moment worden door Rijk en regio een uitvoeringsstructuur en -programma uitgewerkt
die borgen dat middelen effectief, doelmatig en transparant worden ingezet. Door middel
van een afwegingskader worden projecten en programma’s beoordeeld en afhankelijk van
het doel wordt een beleidsinstrument gekozen.

3. A. Financiële gevolgen voor het Rijk

Budget

(€ mln.)

totaal

2025

2026

2027

2028

Economische Agenda

192,6

24,5

56,1

56

56

– In 2025 is een economische agenda voor Groningen en Noord-Drenthe vastgesteld. Om
in dat kader de projecten die investeringsgereed zijn te kunnen financieren zijn de
middelen vanaf 2025 nodig.

– Het bedrag van € 250 miljoen is vastgelegd in Nij Begun, inschatting is dat hiermee
middelen voor projectvoorstellen voor thema’s van de Economische Agenda verstrekt
kunnen worden in de periode 2024–2028.

– Budgetverstrekking gebeurt op projectbasis, nadat projecten eerst aan de hand van
een (vastgesteld door Regio/Rijk) afwegingskader zijn getoetst.

B. Financiële gevolgen voor maatschappelijke sectoren

Niet van toepassing

4. Nagestreefde doeltreffendheid

Met de beschikbare middelen, vooruitlopend op de Economische Agenda, kan het Rijk
investeren in programma’s en projecten die merkbare verbeteringen zullen opleveren
voor de inwoners van Groningen en Noord-Drenthe. Dit dankzij nieuwe werkgelegenheid,
een betere aansluiting van onderwijs-arbeidsmarkt, een verbeterde kwaliteit van de
leefomgeving door verduurzaming van de industrie, perspectief voor landbouwbedrijven,
het behoud van zorgvoorzieningen en een aantrekkelijke regio voor (private) partijen
om te ondernemen en investeren.

5. Nagestreefde doelmatigheid

Met het instrument kunnen goede voorstellen op programma en projectbasis worden ondersteund.
Het biedt het Rijk de mogelijkheid van sturing op de kwaliteit van voorstellen. Projecten
worden door een beoordelingscommissie getoetst aan een afwegingskader.

6. Evaluatieparagraaf

De doeltreffendheid en doelmatigheid van de investeringen worden gemonitord door middel
van de bestaande monitor van het Nationaal Programma Groningen. Hierin zit de Brede
Welvaart Index NPG (BWI-NPG) die bestaat uit een gewogen score van 39 indicatoren
uit de Brede Welvaartsmonitor van CBS (zoals rond onderwijs, arbeidsparticipatie,
leefbaarheid, investeringen, enz.). Deze monitor zal tevens gebruikt worden voor de
monitoring van de voortgang en outcome van investeringen in het kader van de jaarlijkse
Staat van Groningen. In de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) is opgenomen dat de
Economische Agenda in 2029 wordt geëvalueerd.

2. Reguliere middelen Nationaal Programma Groningen (Maatregel 35c)

Beleidskeuzes uitgelegd

1. Doel(en)

Het Nationaal Programma Groningen (NPG) is een samenwerkingsverband van Rijk, provincie
en gemeenten. Het NPG investeert in de toekomst door het versterken van de leefomgeving,
de economie, opleidingen, banen en de natuur en het klimaat.

Door middel van het NPG wordt ingezet op vijf zogeheten baanbrekers. Dit zijn vijf
programma’s rond waterstof, gezondheid, landbouw, circulaire economie en vrijetijdseconomie.
Die tot doel hebben om een goede toekomst voor elke Groninger te bewerkstelligen.

Ten behoeve van de uitvoering van de Bestuurlijke Afspraken is € 1,15 miljard toegezegd
aan het NPG. Een deel van deze middelen staat nog op de Aanvullende Post bij het Ministerie
van Financiën. Het NPG voert een aantal programma’s uit, maar ook de provincie Groningen
heeft een eigen provinciaal programma (via het NPG). De provincie Groningen heeft
voor de komende jaren € 187 miljoen aan financiering aangevraagd.

2. Beleidsinstrument(en)

De middelen worden via het NPG met een specifieke uitkering (SPUK) per programma of
project verstrekt aan de betrokken gemeente of provincie. De SPUK wordt tweemaal per
jaar verstrekt aan het NPG. In het voor- en najaar.

3. A. Financiële gevolgen voor het Rijk

Budget

(€ mln.)

totaal

2025

2026

2027

2028

2029

2030

NPG

187

16,4

32,8

29

36

45,3

27,3

– In bestuurlijke afspraken is vastgelegd dat het NPG € 1,15 miljard ontvangt van het
Rijk in het kader van Nij Begun / PEGA.

– De opvraag van de provincie Groningen (€ 187 miljoen) is onderdeel van de bestuurlijke
afspraken die zijn gemaakt.

B. Financiële gevolgen voor maatschappelijke sectoren

Niet van toepassing

4. Nagestreefde doeltreffendheid

Met de beschikbare middelen kan door het Nationaal Programma Groningen worden geïnvesteerd
in programma’s en projecten die merkbare verbeteringen zullen opleveren voor de inwoners
van Groningen en Noord-Drenthe. Dit dankzij nieuwe werkgelegenheid, een betere aansluiting
van onderwijs-arbeidsmarkt, een verbeterde kwaliteit van de leefomgeving door verduurzaming
van de industrie, perspectief voor landbouwbedrijven, het behoud van zorgvoorzieningen
en een aantrekkelijke regio voor (private) partijen om te ondernemen en investeren.

5. Nagestreefde doelmatigheid

Met het instrument van een specifieke uitkering kunnen goede voorstellen op programma
en projectbasis worden ondersteund. Het biedt het Rijk de mogelijkheid van sturing
op de kwaliteit van voorstellen. Projecten worden door een beoordelingscommissie getoetst
aan een programmakader.

6. Evaluatieparagraaf

De doeltreffendheid en doelmatigheid van de investeringen worden gemonitord door middel
van de bestaande monitor van het Nationaal Programma Groningen: de Brede Welvaart
Index NPG (BWI-NPG) die bestaat uit een gewogen score van 39 indicatoren uit de Brede
Welvaartsmonitor van CBS (zoals rond onderwijs, arbeidsparticipatie, leefbaarheid,
investeringen enzovoort). Deze monitor zal tevens gebruikt worden voor de monitoring
van de voortgang en outcome van investeringen in het kader van de jaarlijkse Staat
van Groningen. Daarnaast wordt het NPG in 2025 geëvalueerd.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J.J.M. Uitermark