Brief regering : Onderzoek naar de effecten van het EU-Mercosur akkoord op de Nederlandse economie en specifiek op de landbouwsector

Nr. 101
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSHULP

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 12 mei 2025

Hierbij bied ik u het onderzoek aan van Wageningen Social & Economic Research naar de verwachte effecten van het EU-Mercosur akkoord op de Nederlandse economie,
en specifiek op de landbouwsector. Dit onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding van
de motie van het lid Kamminga c.s. van 31 januari 2024 (Kamerstuk 36 410 XVII, nr. 24).

Het onderzoek bestaat uit drie onderdelen, net als het eerder uitgevoerde onderzoek
van 20201: een overzicht van de huidige Nederlandse handelsbetrekkingen met de Mercosur-landen
(Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay), de verwachte effecten van het EU-Mercosur
akkoord op de Nederlandse economie, en de verwachte effecten van het akkoord op de
inkomsten van Nederlandse agrarische bedrijven.

Het huidige onderzoek, en daarmee ook de resultaten, zijn volgens Wageningen Social & Economic Research niet vergelijkbaar met het eerdere onderzoek. Het economisch onderzoeksmodel is aangepast,
de doorrekening is gebaseerd op een andere tijdsperiode (het basisjaar in 2025 en
voor volledige implementatie van het akkoord is uitgegaan van 2040, in plaats van
de periode 2020–2035), en andere aannames gebaseerd op de context in 2024 zijn van
toepassing. Zo zijn bijvoorbeeld bepaalde geopolitieke ontwikkelingen tot en met 2024,
zoals de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne, wel meegenomen, maar de mogelijke
impact van de verlegging van handelsstromen n.a.v. recente VS-tarieven niet. De doorrekeningen
in het onderzoek zijn gebaseerd op het verschil tussen twee scenario’s in 2040: het
«business as usual» scenario en het scenario dat het EU-Mercosur akkoord volledig geïmplementeerd is.

Wageningen Social & Economic Research concludeert dat het EU-Mercosur akkoord over het geheel genomen positief is voor
de Nederlandse economie. De verwachtte bbp-groei is 0,02%, die in 2040 gelijk staat
aan EUR 239 miljoen. De Nederlandse export naar de Mercosur-landen, die momenteel
0,7% van de totale Nederlandse export bedraagt, neemt naar verwachting toe als gevolg
van de verlaging van de importtarieven aan Mercosur-zijde. Dit geldt in het bijzonder
voor de zakelijke dienstverlening, de maakindustrie (zoals machines) en de zuivelsector,
met respectievelijk EUR 811 miljoen, EUR 482 miljoen en EUR 33 miljoen. Aan de import-zijde,
die momenteel 1,7% van de Nederlandse import bedraagt, neemt de import van hoge kwaliteit
rundvlees en pluimveevlees uit de Mercosur-landen naar verwachting toe met respectievelijk
EUR 278 miljoen en EUR 137 miljoen. Voor o.a. deze landbouwproducten zijn in het EU-Mercosur
akkoord quota afgesproken om de export naar de EU onder preferentiële tarieven te
beperken, zoals in het onderzoek wordt toegelicht. Ondanks de afname in de handelsbalans
voor sommige landbouwproducten, verwacht Wageningen Social & Economic Research dat de totale Nederlandse bilaterale handelsbalans met de Mercosur-landen voor alle
goederen en diensten met EUR 879 miljoen zal toenemen.

Specifiek voor de landbouwsector verwacht Wageningen Social & Economic Research dat de Nederlandse export van bewerkt rundvlees, voornamelijk afkomstig van melkkoeien,
meer zal concurreren met hoge kwaliteit rundvlees uit de Mercosur-landen op de Europese
markt, wat zou kunnen leiden tot een Nederlandse productieafname van EUR 458 miljoen.
Voor andere Nederlandse landbouwsectoren is sprake van een wisselend beeld, zo is
de verandering in productiewaarde voor de zuivelsector positief. Verder blijkt uit
de doorrekening dat de geraamde inkomenseffecten van het EU-Mercosur akkoord voor
Nederlandse agrarische bedrijven in 2040, op basis van het inkomensgemiddelde in 2018–2023,
licht negatief zijn, zoals voor vleeskalveren-, melkvee- en leghennenbedrijven, en
in grotere mate voor vleesveebedrijven. In deze doorrekening wordt geen rekening gehouden
met de effecten van mogelijke veranderingen in het gedrag van boeren, veranderingen
in de prijs van land of kapitaal of structurele (internationale) veranderingen in
de landbouwsector.2

Het kabinet neemt de bevindingen van dit onderzoek mee in de weging van het EU-Mercosur
akkoord. Het kabinet zal hierin ook de uitkomsten van de economische analyse van de
verwachte effecten van het EU-Mercosur akkoord op de Europese Unie, die momenteel
wordt uitgevoerd door de Europese Commissie, evenals het onderzoek dat SEO Economisch
Onderzoek uitvoert naar de verwachte effecten van het EU-Mercosur akkoord op de Nederlandse
economie, meenemen. Deze onderzoeken zullen aan uw Kamer worden aangeboden zodra deze
beschikbaar zijn.

Voorafgaand aan besluitvorming over het EU-Mercosur akkoord ontvangt uw Kamer een
kabinetsappreciatie op basis van de concept teksten van het onderhandelaarsakkoord
van 6 december 2024. Op 16 april jl. is de tekst van het buitenlandpolitieke en institutionele
deel van het onderhandelaarsakkoord met de EU-lidstaten gedeeld, maar nog niet openbaar
gemaakt. Naar verwachting worden de definitieve teksten van het EU-Mercosur akkoord
rond de zomerperiode door de Europese Commissie aan de Raad voorgelegd ter besluitvorming.
Besluitvorming zou dan plaats kunnen vinden in het najaar.

De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, R.J. Klever