Brief regering : Jaarverslag Landelijk Bureau Bibob 2024 en jaarverslag Kwaliteitscommissie Bibob 2024

Nr. 35
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS EN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 12 mei 2025

Hierbij bieden wij u, conform artikel 24 van de Wet Bibob, het jaarverslag van het
Landelijk Bureau Bibob (LBB) over het jaar 2024 aan. Het Landelijk Bureau Bibob maakt
onderdeel uit van het agentschap Justis. Ook bieden wij het jaarverslag van de Kwaliteitscommissie
Bibob over het jaar 2024 aan. De Kwaliteitscommissie heeft een onafhankelijke positie
en rapporteert rechtstreeks aan de Staatssecretaris Rechtsbescherming.

Jaarverslag Landelijk Bureau Bibob 2024

De Wet Bibob heeft tot doel de integriteit van bestuursorganen en rechtspersonen met
een overheidstaak (hierna tezamen: bestuursorganen) te beschermen door te voorkomen
dat het bestuursorgaan onbewust criminele activiteiten faciliteert. Het LBB heeft
hierbij een belangrijke taak in de advisering van bestuursorganen hierover. Bestuursorganen
kunnen het LBB verzoeken onderzoek te verrichten. Het LBB draagt zorg voor een zorgvuldig
en nauwkeurig advies, met uitgebreide onderbouwing. Het LBB heeft daarnaast de wettelijke
taak om bestuursorganen te informeren over de Wet Bibob en de weigerings- en intrekkingsgronden.
Dit doet het door voorlichting te geven. Tot slot draagt het LBB zorg voor de werking
van het Bibob-register, waarin gevaarsconclusies worden geregistreerd en deze kunnen
worden opgevraagd door bestuursorganen.

Adviezen

Uit de resultaten over het jaar 2024 blijkt dat er evenveel reguliere adviezen zijn
uitgebracht als in 2023. Het LBB heeft in beide jaren 200 reguliere adviezen uitgebracht.
Daarnaast heeft het LBB 23 aanvullende adviezen1 verstrekt, tegenover 37 in 2023. Er zijn iets meer adviesaanvragen gedaan door bestuursorganen.
Er werden in 2024 265 adviesaanvragen ontvangen, tegenover 255 in 2023. De daling
in adviesaanvragen die is geconstateerd in 2022 heeft zich in 2024 niet doorgezet.

Doorlooptijden

In 2024 is 79,8% van de adviezen uitgebracht binnen de wettelijke adviestermijn van
twaalf weken. Dit is vergelijkbaar met 2023, toen werden 79,7% van de adviezen binnen
de wettelijke adviestermijn uitgebracht.

Het LBB monitort de doorlooptijden continu en er worden continu acties ondernomen
om de doorlooptijden te verbeteren.

Evaluatie door bestuursorganen

Het LBB stuurt na het uitbrengen van een advies een evaluatieformulier aan het bestuursorgaan
dat het advies had aangevraagd. Deze worden door het LBB gebruikt om de kwaliteit
van de dienstverlening en de adviezen te verbeteren. In 2024 zijn slechts 11 formulieren
ingevuld. In 2024 is het evaluatieformulier herijkt en verder gedigitaliseerd. Het
nieuwe, online evaluatieformulier is begin 2025 in gebruik genomen. Hiermee hoopt
het LBB het responspercentage te verhogen.

Voorlichting

Het LBB heeft ook in 2024 zijn jaarlijkse «Lenteschool» georganiseerd, met workshops
over actualiteiten en onderwerpen die het Bibob-onderzoek raken. Het LBB werkte daarbij
samen met externe partners, zoals de gemeente Nijmegen en de Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland.
Aan deze editie namen honderden professionals uit het hele land deel. Het LBB ondersteunt
daarnaast, net als voorgaande jaren, bestuursorganen bij het doen van een eerste adviesaanvraag
of een adviesaanvraag na lange tijd door het houden van intakegesprekken, het verzorgt
trainingen en presentaties en er worden inhoudelijke vragen beantwoord via e-mail
en telefoon.

In 2024 is het LBB verder aan de slag gegaan met de uitwerking van een nieuwe visie
op voorlichting, dit om beter aan de behoeften van bestuursorganen te kunnen voldoen.
De visie op voorlichting gaat over de ontwikkeling van een uitgebreider voorlichtingsaanbod
op verschillende Bibob-thema’s, voor zowel beginnende als voor meer gevorderde Bibob-medewerkers.
In samenwerking met verschillende RIEC’s zijn in 2024 twee gezamenlijke trainingen
«basis Wet Bibob» en «de Wet Bibob en het (eigen) financieel onderzoek» ontwikkeld.
De twee trainingen zullen door het LBB met verschillende RIEC’s in 2025 meerdere keren
per jaar in verschillende regio’s aangeboden worden. Naast deze trainingen zijn er
door het LBB een e-learning en meerdere (animatie)video’s ontwikkeld. Deze zijn vanaf
medio 2025 publiek toegankelijk.

Nieuwe formulieren

Op 1 februari 2024 trad de Regeling Bibob-Formulieren 2024 in werking. Een nieuwe
ministeriële regeling betekende een nieuw Bibob-vragenformulier en een nieuw Formulier Bevindingen Eigen Onderzoek. Na de inwerkingtreding
heeft het LBB de wijzigingen vanuit deze nieuwe regeling verwerkt, met als resultaat
nieuwe standaardmodellen van deze formulieren. Deze standaardformulieren zijn in een
toegankelijk format op de website geplaatst.

Bibob-register

Eind 2022 is het Bibob-register in gebruik genomen, waarmee bestuursorganen gevaarsconclusies
kunnen registreren en via een informatieverzoek kunnen opvragen of over een subject
in het eigen onderzoek eerder een gevaarsconclusie is getrokken door een ander bestuursorgaan.
Het Bibob-register is inmiddels ruim twee jaar in gebruik en krijgt een steeds belangrijkere
plek in het eigen Bibob-onderzoek van bestuursorganen. Dit is ook te zien in de cijfers
van 2024. Zo is wederom het aantal gebruikers, maar vooral het aantal informatieverzoeken
dat werd ingediend via het register, flink toegenomen ten opzichte van 2023.

In het jaar 2024 heeft het LBB in totaal 9.342 informatieverzoeken ontvangen via het
Bibob-register. In totaal hebben inmiddels meer dan 3502 medewerkers van verschillende bestuursorganen en organisaties met een overheidstaak
toegang tot het register. In het Bibob-register blijven gevaarsconclusies vijf jaar
geregistreerd, daarom heeft het LBB alle gevaarsconclusies tot vijf jaar terug met
een inhaalslag geregistreerd in het register. Mede door deze inhaalslag is het aantal
gevaarsconclusies in het register flink toegenomen, van 604 naar 1536. Bestuursorganen
hebben deze inhaalslag zeer waarschijnlijk niet gedaan, waardoor daar de toename beperkter
is, van 76 naar 129. Een reden voor het lage aantal geregistreerde gevaarsconclusies
door bestuursorganen kan zijn dat vrijwel alleen de grootste gemeenten de capaciteit
en expertise hebben om eigen Bibob-onderzoeken te doen die geregistreerd kunnen worden.
Hierbij gaat het om de eigen Bibob-onderzoeken waar daadwerkelijk gevaarsconclusies
uit voortkomen die geregistreerd moeten worden, te weten ernstig gevaar en mindere
mate van gevaar. Conclusies die inhouden dat geen gevaar is gebleken worden niet geregistreerd.
De grootste gemeenten hebben over het algemeen meer capaciteit en expertise om eigen
Bibob-onderzoeken uit te voeren, hetgeen ook de kans vergroot dat deze gemeenten gevaarsconclusies
trekken die geregistreerd moeten worden.

Jaarverslag Kwaliteitscommissie Bibob 2024

Jaarlijks beoordeelt de onafhankelijke Kwaliteitscommissie Bibob de kwaliteit van
Bibob-adviezen. In 2024 zijn 38 reguliere en 4 aanvullende adviezen van het LBB beoordeeld.

Ten opzichte van 2023 is het aantal beoordelingen met inhoudelijke opmerkingen toegenomen
van 30% naar 43%. Het aantal adviezen zonder opmerkingen is gedaald van 53% naar 38%.
Ten aanzien van de kwaliteit van de adviezen kunnen er echter geen harde conclusies
getrokken worden. De inhoudelijke opmerkingen die de Kwaliteitscommissie heeft gemaakt
zijn van velerlei aard en verschillend van gewicht. Zo wordt soms gevraagd om een
verduidelijking en zijn andere inhoudelijke opmerkingen een verschil van inzicht tussen
de Kwaliteitscommissie en het LBB, waarbij er geen goed of fout bestaat. Gelet op
dit brede scala aan inhoudelijke opmerkingen kan niet worden gezegd dat over de jaren
heen de kwaliteit van de adviezen van het LBB achteruit is gegaan. Wel is er een aantal
opmerkingen dat herhaaldelijk in de beoordelingen van de Kwaliteitscommissie is gemaakt.
Deze opmerkingen gaan over de kwaliteit van de analyse, de zelfstandige leesbaarheid
van het advies en de gevaarsconclusie. Voor deze opmerkingen heeft de Kwaliteitscommissie
aanbevelingen gedaan.

Aanbevelingen over de kwaliteit van de adviezen

De Kwaliteitscommissie constateert dat de analyses van het LBB in de beoordeelde adviezen
over het algemeen evenwichtig en volledig zijn. In een klein aantal van de beoordeelde
adviezen (6 van de 42) heeft de Kwaliteitscommissie twijfels geuit over de gevaarsbeoordeling.

De Kwaliteitscommissie heeft een aantal inhoudelijke opmerkingen vaker gemaakt.

Deze terugkerende opmerkingen zien op de kwaliteit van de analyse (met name het ontbreken
van een samenvatting), de gevaarsconclusie en de leesbaarheid van het advies. Het
LBB heeft aangegeven een aantal maatregelen door te voeren om de leesbaarheid van
het advies te verbeteren.

Aanbevelingen over de procedurele kant van de adviezen

De Kwaliteitscommissie beveelt aan om strakker te acteren als een door een bestuursorgaan
ingevulde evaluatie uitblijft en ziet daarnaast graag dat het LBB meer informatie
over de intakeprocedure opneemt in het dossier.

De Kwaliteitscommissie constateert dat in enkele dossiers de (verlengde) wettelijke
termijn van 12 weken voor het uitbrengen van het advies niet is gehaald en dat daar
vervolgens niet traceerbaar over wordt gecommuniceerd met het bestuursorgaan. De Kwaliteitscommissie
benadrukt nogmaals het belang van communicatie en documentatie hiervan in het dossier.

Het LBB zal in 2025 een herijkt en gedigitaliseerd evaluatieformulier in gebruik nemen.
Hiermee hoopt het LBB het responspercentage te verbeteren en meer specifieke feedback
op de uitgebrachte adviezen te kunnen ontvangen. Het LBB onderschrijft het belang
van het goed in een dossier kunnen traceren van de communicatie die heeft plaatsgevonden
met het bestuursorgaan. Het LBB zal intern nagaan op welke wijze hierin verbeteringen
aangebracht kunnen worden.

Algemene aanbevelingen

Onder deze aanbeveling wordt richting het LBB en het ministerie gewezen op de gebrekkige
gegevensuitwisseling met andere landen, dit kent een Europees perspectief. De Kwaliteitscommissie
constateert verder dat informatieverstrekkers met een wettelijke plicht om informatie
te verstrekken aan het LBB geregeld niet – of niet tijdig – aan deze verplichting
voldoen. Het aantal gevallen waarin geen informatie wordt geleverd lijkt toe te nemen,
dit beïnvloedt de kwaliteit van de advisering. Het LBB heeft relatiebeheerders aangesteld
die de relatie met deze informatieverstrekkers moeten onderhouden en die deze problematiek
ook aan de orde zullen stellen. De Kwaliteitscommissie blijft deze ontwikkeling volgen.

Verder doet de Kwaliteitscommissie als aanbeveling aan het LBB om de bekendheid en
effectiviteit van de Wet Bibob binnen het eigen departement en de justitiële en bestuurlijke
wereld te vergroten. In dat kader wordt door ons ministerie samen met het LBB al bekeken
hoe verbeteringen in de voorlichting aan te brengen.

Ten aanzien van de andere aanbevelingen heeft het LBB aangegeven dat het hiervan kennis
heeft genomen en dat intern zal worden besproken wat met de aanbevelingen wordt gedaan.

Wij vinden het belangrijk te streven naar het bevorderen van kwaliteit. Daarom blijft
ons ministerie met het LBB in gesprek om te bezien of en op welke wijze de aanbevelingen
overgenomen kunnen worden.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
T.H.D. Struycken

De Minister van Justitie en Veiligheid,
D.M. van Weel