Brief regering : Geannoteerde Agenda Raad voor Concurrentievermogen 22-23 mei 2025

Nr. 640
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 8 mei 2025

Op 22–23 mei 2025 organiseert het Pools voorzitterschap een formele Raad voor Concurrentievermogen
over de onderdelen 1) industrie en interne markt; 2) onderzoek en innovatie; en 3) ruimtevaart
in Brussel. Met deze brief stuur ik u de geannoteerde agenda met daarin een beschrijving
van de discussiepunten en de Nederlandse inzet. Het agendapunt over de Clean Industrial
Deal stuur ik mede namens de Minister van Klimaat en Groene Groei. De geannoteerde
agenda voor het onderdeel onderzoek en innovatie stuur ik u mede namens de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Tevens maak ik gebruik van dit moment om u te informeren over een Nederlands non-paper
over de opvolger van InvestEU in het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) voor
de periode na 2027. Het huidige InvestEU programma biedt via de EU-begroting garanties
en kan daarmee privaat en ander publiek kapitaal (van bijvoorbeeld de Europese Investeringsbank,
EIB) aantrekken. In het non-paper roept het kabinet de Europese Commissie op om ook
in het volgende MFK optimaal gebruik te maken van dergelijke innovatieve financieringsconstructies.
Zo kan een bijdrage worden geleverd aan het dichten van het financieringsgat voor
innovatieve start-ups en scale-ups in de Europese Unie, zoals ook is geïdentificeerd
in het Draghi-rapport.

De Minister van Economische Zaken,
D.S. Beljaarts

Inleiding

De Raad voor Concurrentievermogen (hierna: Raad) op 22 en 23 mei a.s. staat in het
teken van drie onderdelen: 1. Interne markt en Industrie, 2. Onderzoek en Innovatie
en 3. Ruimtevaart. Deze indeling wordt ook aangehouden in de geannoteerde agenda.

Interne markt en industrie (22 mei 2025)

Het bevorderen van concurrentievermogen: hoe EU beleid beter aan te laten sluiten
op traditioneel sterke industrieën

(Beleidsdebat)

Toelichting agendapunt

Tijdens de Raad voor Concurrentievermogen wordt gesproken over de Clean Industrial
Deal (CID) en hoe deze kan bijdragen aan het versterken van de positie van de Europese
industrie. Op het moment van schrijven is de exacte strekking van het agendapunt nog
niet bekend. Nederland zal, conform de Kamerbrief EU concurrentievermogen1 en het BNC fiche2 over de CID-mededeling, het belang van het versterken van de concurrentiepositie,
het vergroten van de weerbaarheid en het bevorderen van de verduurzaming van de Europese
en Nederlandse (energie-intensieve) industrie uitdragen. Tegen de achtergrond van
toenemende geopolitieke spanningen is het daarbij essentieel om zowel de uitdagingen
van de bestaande (energie-intensieve) industrie het hoofd te bieden als om volop in
te zetten op de kansen die de ontwikkeling en transitie naar nieuwe strategische industrieën
biedt. Versterking van de Nederlandse en Europese industrie is noodzakelijk om strategische
afhankelijkheden te verminderen, de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen te
borgen en sterke posities in strategische waardeketens te verankeren, om de economische
weerbaarheid van Nederland en de EU te versterken.

Nederlandse positie

Het kabinet onderschrijft de drie ambities van de EU voor 2050: klimaatneutraliteit,
nul-vervuiling en een circulaire economie; met deze ambities maken we de industrie
toekomstbestendig. Voor dit alles is een stevig uitvoeringspakket nodig om zowel knelpunten
in de uitvoering op te lossen als om alles uitvoerbaar te houden voor bedrijven en
medeoverheden (in lijn met de motie Erkens3).

Tijdens de Raad voor Concurrentievermogen zal Nederland het belang van een integrale
benadering voor onze industrie benadrukken: de focus moet liggen op het versterken
van concurrentievermogen en weerbaarheid van onze industrieën, maar ook op het versnellen
van decarbonisatie. Een aantal zaken wordt benadrukt, zoals het versnellen en stroomlijnen
van vergunningprocedures, beschikbaarheid van publieke en private financiering, leveringszekerheid
van kritieke grondstoffen, een gelijk speelveld voor energieprijzen, het stimuleren
van de vraag naar duurzame biogrondstoffen en groene marktcreatie. Ook zal de belangrijke
rol van Nederland in industriële ecosystemen naar voren worden gebracht. Veel Nederlandse
industrieën hebben specialistische productiekennis, en spelen een cruciale rol als
toeleverancier binnen strategische waardeketens.

Krachtenveld

Er is consensus onder de lidstaten over de noodzaak om het Europees concurrentievermogen
van de industrie actief te versterken. Verschillen tussen lidstaten zijn er met name
in de mate waarin en manier waarop het concurrentievermogen versterkt moet worden.
Ook leek er initieel een tweedeling te ontstaan met betrekking tot de mate waarin
klimaatambities en concurrentiekracht elkaar zouden versterken dan wel tegenwerken.
De Commissie houdt met de CID, net als het kabinet, vast aan de benadering dat klimaatambities
en concurrentiekracht elkaar versterken. Tijdens de Raad hoopt het kabinet een (nog)
beter beeld te krijgen van de prioriteiten van de verschillende lidstaten over de
CID.

De Raad als bureaucratische filter – hoe bedrijfsvriendelijke regelgeving te bereiken
tijdens het wetgevingsproces vanaf het allereerste begin

(Beleidsdebat)

Toelichting agendapunt

De Europese Commissie voert onder de naam «Betere Regelgeving» beleid om regeldruk
te verminderen en benadrukt al jaren dat ook de Raad als medewetgever op dit thema
een belangrijke verantwoordelijkheid draagt. Concreet zou de Commissie graag zien
dat de Raad de mogelijke effecten van substantiële amendementen die de Raad overweegt
aan te nemen in kaart brengt en deze effecten meeweegt in de besluitvorming. Tot op
heden heeft de Raad die rol niet opgepakt. Het Pools voorzitterschap wil hier graag
verandering in brengen en doet daartoe een aanzet met een gedachtewisseling over hoe
de Raad in het wetgevingsproces een bijdrage kan leveren aan het verminderen van regeldruk.

Nederlandse positie

Het kabinet vindt dat de Raad een verantwoordelijkheid heeft in het verminderen van
regeldruk en dat het in kaart brengen van regeldrukeffecten van voorgenomen amendementen
daaraan kan bijdragen. Hiervoor zal Nederland in bepleiten dat de Europese Commissie
haar eerdere impact assessment actualiseert. Dit moet gebeuren in het licht van een
amendement dat de Raad overweegt aan te brengen in het oorspronkelijke voorstel. Als
er geen impact assessment is, is het alternatief dat de Raad zelf onderzoek uitvoert
naar één of meerdere aspecten van een voorgesteld amendement. Als het nodig is om
een beeld te krijgen van de regeldrukeffecten voor Nederland, zal het kabinet zelf
actie ondernemen in de vorm van bijvoorbeeld een mkb-toets of een onderzoek naar één
of meerdere aspecten van een bepaald voorstel.

Zo is in het Actieprogramma Minder Druk Met Regels4 aangekondigd dat het kabinet bij het beoordelen van voorstellen voor EU-regelgeving,
nadrukkelijker wil stilstaan bij de regeldrukeffecten en die ook zwaarder wil laten
meewegen in de standpuntbepalingen en onderhandelingen over EU-regelgeving. De beoogde
nieuwe rol van het Adviescollege Toetsing Regeldruk bij de totstandkoming van BNC-fiches,
zal hieraan een positieve bijdrage leveren.

Krachtenveld

In het Interinstitutioneel Akkoord Beter Wetgeven5 heeft de Raad erkend een verantwoordelijkheid te dragen om «wanneer dit passend en
noodzakelijk wordt geacht voor het wetgevingsproces» effecten in kaart te zullen brengen
van substantiële amendementen. Dit voornemen is ook bekrachtigd in Raadsconclusies6 en er is door de Raad via onder andere een pilot de afgelopen jaren geprobeerd om
praktische ervaring op te doen. Dit heeft niet tot concrete resultaten geleid. Ook
Letta7 en Draghi8 hebben in hun rapporten over de interne markt en het concurrentievermogen van de
EU gewezen op het belang van het in kaart brengen van de regeldrukeffecten door de
Raad. Het in kaart brengen van effecten lijkt in de praktijk vaak vooral te worden
gezien als iets dat het wetgevingsproces vertraagt en de besluitvorming compliceert.

Publiek aanbesteden: strategische doelen

(Beleidsdebat)

Toelichting agendapunt

Er zijn twee thema’s onderwerp van gesprek in het aanbestedingsdebat, namelijk de
evaluatie en herziening van de richtlijnen en een Europees voorkeursprincipe bij aanbesteden.

Nederlandse positie

Voor de herziening zet ik in Europa in op een aantal belangrijke thema’s zoals9:

1) versimpeling van het aanbestedingsstelsel en verlaging van administratieve lasten
t.b.v. overheden én ondernemers; 2) een flexibeler aanbestedingsstelsel, die overheden
meer in staat stelt om aan hun maatschappelijke opgaven te kunnen voldoen; 3) verruiming
voor mogelijkheden om innovatief in te kopen; 4) via aanbestedingen de weerbaarheid,
verduurzaming en marktcreatie van Europese markten te kunnen vergroten; 5) meer mogelijkheden
om risico’s voor (nationale) veiligheid bij aanbesteden te beperken of uit te sluiten;
6) verbetering van dataverzameling, datakwaliteit en transparantie bij aanbesteden.

Tegelijkertijd maakt het kabinet zich zorgen over de uitvoering van het herzieningsproces.
De kwaliteit van de evaluatie en herziening zelf mag niet ten koste gaan van het proces.
Dit omdat een slechte uitvoering van het proces naar alle waarschijnlijkheid ten koste
zal gaan van versimpeling van het systeem en verlaging van de administratieve lasten.
Daarom stuur ik Eurocommissaris Séjourné een brief, waarin ik hem oproep een getrapt
proces te organiseren.

Voor de kabinetspositie rondom het Europees voorkeursprincipe vindt momenteel nog
interdepartementale afstemming plaats. Een Europees voorkeursprincipe kan in bepaalde
gevallen wenselijk zijn, maar kan ook negatieve effecten met zich meebrengen. Zo is
het belangrijk de wederkerigheid van internationale markten in acht te nemen, kan
er een kostenopdrijvend effect optreden, kan dit leiden tot gevolgen voor de uitvoering,
en kan zo’n maatregel de Europese inzet op betere toegang tot aanbestedingsmarkten
van derde landen ondermijnen. Deze grondhouding zal ook tijdens het beleidsdebat in
de Raad uitgedragen worden.

Krachtenveld

Versimpeling en verlaging van administratieve lasten is voor alle lidstaten een belangrijk
thema tijdens de herziening van de richtlijnen. Ook doen veel lidstaten een oproep
tot meer flexibiliteit in de nieuwe richtlijnen. Daarnaast is ook bij een groot aantal
lidstaten de zorg over de uitvoering van dit proces, in gesprekken met lidstaten komt
naar voren dat zij dit ook bij Eurocommissaris Séjourné onder de aandacht zullen brengen.

Horizontale interne-marktstrategie

(presentatie door de Europese Commissie)

Op 21 mei aanstaande, de dag voorafgaand aan de Raad, zal de Commissie haar horizontale
interne-marktstrategie presenteren. Ook tijdens de Raad is een presentatie voorzien.
Over de strategie en het kabinetsstandpunt wordt de Kamer geïnformeerd via een BNC-fiche
binnen de gebruikelijke termijn. Het kabinet heeft eerder zelf en gezamenlijk concrete
input geleverd voor de strategie, respectievelijk via een eigen tienpuntenplan en
een gezamenlijk non-paper.10 De strategie zou wat het kabinet betreft ambitieus en concreet moeten zijn. Politiek
eigenaarschap is essentieel om op alle beleidsterreinen acties te kunnen nemen om
belemmeringen voor ondernemers en burgers weg te nemen en te voorkomen. In genoemde
input heeft het kabinet zelf diverse suggesties gedaan om belemmeringen weg te nemen,
zoals het wegnemen van territoriale leveringsbeperkingen en belemmeringen rondom laadpalen,
afval en etikettering.

Diversenpunten

Er staat een diversenpunt op de agenda met betrekking tot het inkomend Deens voorzitterschap.
De Deense delegatie zal een toelichting geven over de prioriteiten van het voorzitterschap.
Ook zal het Voorzitterschap een update geven over lopende wetgevingstrajecten.

Onderzoek en innovatie (23 mei 2025)

Geannoteerde Agenda voor het onderzoeks- en innovatiedeel van de formele Raad voor
Concurrentievermogen op 23 mei 2025 te Brussel

Dit deel van de Geannoteerde Agenda is mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap en gaat enkel over het onderzoeks- en innovatiedeel van de Raad.

Europese Onderzoeksruimte Beleidsagenda (2025–2027)

Aanname Raadsaanbeveling

De Raad is voornemens de Raadsaanbeveling over de Europese Onderzoeksruimte (ERA)
Beleidsagenda (2025–2027) aan te nemen. Deze tweede ERA-beleidsagenda is een instrument
waarmee de Europese Commissie, lidstaten, geassocieerde landen en stakeholders op
vrijwillige basis samenwerken aan negentien geprioriteerde Europese beleidsuitdagingen.

De voorgestelde ERA-acties en -beleidsthema’s zijn: open science; onderzoeksinfrastructuren;
gendergelijkheid; onderzoekscarrières; erkennen en waarderen; valorisatie en impact;
internationale samenwerking; het strategisch energie-technologieplan (SET-plan); samenwerking
met het hoger onderwijs; wetenschapscommunicatie; toegang tot excellentie; de European
Open Science Cloud (EOSC); Science for Policy (S4P); kunstmatige intelligentie in
de wetenschap; kennisveiligheid; industriële transformatie; nieuwe benadermethodologieën
(NAMs) voor biomedisch onderzoek, geneesmiddelen en medische hulpmiddelen; en integriteit
en ethiek.

Nederlandse positie

Nederland verwelkomt de tweede ERA-beleidsagenda. Het is een belangrijk instrument
om de ERA verder te ontwikkelen en de eengemaakte Europese markt voor onderzoek en
innovatie (O&I) te versterken. De agenda ondersteunt de Commissie, lidstaten, geassocieerde
landen en stakeholders in het gezamenlijk en samenhangend vormgeven van de Europese
en nationale O&I-stelsels. Daarmee draagt zij bij aan een meer gelijk speelveld voor
O&I binnen Europa.

Nederland verwelkomt de beleidsagenda ook omdat de 19 acties en thema’s goed aansluiten
bij het Nederlandse beleid. Dit is mede te danken aan de actieve Nederlandse betrokkenheid
bij de totstandkoming van de agenda, waardoor Nederlandse prioriteiten herkenbaar
zijn terug te vinden in de uiteindelijke opzet.

Krachtenveld

De verwachting is dat er brede steun is voor de Raadsaanbeveling, zowel onder de andere
lidstaten als bij geassocieerde landen en stakeholders. Deze steun is het resultaat
van een zorgvuldig proces dat de afgelopen tweeënhalf jaar is doorlopen. Gedurende
dit traject hebben experts, beleidsmakers en andere betrokkenen op een bottom-up manier
samengewerkt aan de inhoud van de agenda.

Een Europese strategie voor AI in de wetenschap

Aanname Raadsconclusies

De Raad neemt naar verwachting de Raadsconclusies aan over het ontwikkelingen van
een Europese strategie voor artificiële intelligentie (AI) in de wetenschap. De Raadsconclusies
beschrijven het belang van het bevorderen van verantwoord gebruik van AI in de wetenschap.

De Raadsconclusies roepen op tot Europese coördinatie en steun voor AI in de wetenschap;
het verbeteren van vaardigheden; een ethische, duurzame, inclusieve en mensgerichte
aanpak bij het gebruik van AI; en toegang tot en synergie met relevante infrastructuren
voor AI, met aandacht voor interdisciplinair onderzoek, data en rekenkracht.

Nederlandse Positie

Nederland sluit zich aan bij de oproep voor een Europese AI-strategie voor de wetenschap
en is voornemens in te stemmen met de Raadsconclusies. Nederland heeft tijdens de
onderhandelingen aandacht gevraagd voor coördinatie en synergie tussen AI-gerelateerde
initiatieven, verduidelijking over het plan van een European AI Research Council en
het belang van transdisciplinair onderzoek.

Krachtenveld

Er is brede steun voor de aanname van Raadsconclusies over de Europese aanpak van
AI in de wetenschap. De lidstaten benadrukken het belang van een gezamenlijke boodschap.

Tussentijdse evaluatie van Horizon Europe: getrokken lessen en vooruitblik richting
het volgende kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (KP10)

Beleidsdebat

De Raad voert een debat over de tussentijdse evaluatie van Horizon Europe (KP9) en
blikt daarbij vooruit op het volgende Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie
(KP10). Dit debat wordt gehouden op basis van het recent verschenen tussentijdse evaluatierapport,
d.d. 30 april jl.11 Uit de evaluatie komt naar voren dat elke euro uitgegeven via Horizon Europe in 2045
met 11 euro bijdraagt aan economische groei. De aanpak waarbij ongebonden fundamenteel
onderzoek, thematisch gedreven collaboratief onderzoek en opschaling van innovaties
zorgt voor mobilisatie van publieke en private investeringen, versterkt het concurrentievermogen
van de EU. Ook komt uit de evaluatie naar voren dat van elke 10 excellent beoordeelde
aanvragen slechts drie financiering konden ontvangen. Het is op het moment van schrijven
nog niet bekend welke elementen van dit rapport het Poolse voorzitterschap met name
zou willen bespreken.

Nederlandse positie

Het EU kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (O&I) is belangrijk voor Nederland.
Nederlandse deelnemers, zoals universiteiten, hogescholen, onderzoeksinstellingen
en bedrijven (industrie en mkb), doen zeer succesvol mee in het huidige kaderprogramma
Horizon Europe (2021–2027). Het kaderprogramma stelt het Nederlandse kennisveld en
het innovatieve bedrijfsleven onder meer in staat om wereldwijd aan de O&I-top mee
te doen, bij te dragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen en het versterken
van het concurrentievermogen en de open strategische autonomie van Nederland en de
EU. Het op 14 oktober 2024 aan u verzonden Nederlandse vision paper over het volgende kaderprogramma12 beschrijft de noodzaak van voortzetting van het succes van Horizon Europe voor Nederland.
De hoofdlijneninzet van het Nederlandse kabinet ter voorbereiding op de aanstaande
onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader van de EU voor de periode vanaf
2028, zet in op O&I als fundament voor het versterken van het Europees concurrentievermogen.
Een coherent kaderprogramma draagt hieraan bij. De uitkomsten van de tussentijdse
evaluatie lijken goed aan te sluiten bij het vision paper.

Krachtenveld

Tijdens de informele Raad voor Concurrentievermogen van 10–11 maart 2025 jl. gingen
alle lidstaten, vanwege de aanhoudende onduidelijkheid rondom het door de Commissie
aangekondigde concurrentievermogenfonds, in op het belang van een samenhangend kaderprogramma,
inclusief collaboratief onderzoek, en de noodzakelijke randvoorwaarden om O&I als
cruciale basis voor versterking van het concurrentievermogen te verankeren richting
het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK). Dit is door het Poolse voorzitterschap
weergegeven in de «Warsaw Declaration»13, die door alle lidstaten is onderschreven. Naar verwachting zal de Warsaw Verklaring
voor veel lidstaten het vertrekpunt zijn voor dit debat.14

Diversenpunt

Er staat een diversenpunt op de agenda met betrekking tot het inkomend Deens voorzitterschap.
Denemarken zal een toelichting geven op de prioriteiten van het voorzitterschap.

Ruimtevaart (23 mei 2025)

Ruimtevaartdata voor meer veerkracht, veiligheid en crisisbeheer in de Europese Unie

(Gedachtewisseling)

Toelichting agendapunt

De Raad zal spreken over het beter benutten van satellietdata uit aardobservatieconstellaties,
zoals via Copernicus, voor civiele bescherming en crisisbeheer binnen de EU. De focus
ligt op snellere detectie, analyse en respons bij natuur- en milieurampen, volksgezondheidsdreigingen,
migratiestromen en bredere maatschappelijke ontwrichtingen. Er is bijzondere aandacht
voor de rol van kunstmatige intelligentie (AI) om grote hoeveelheden satellietdata
sneller en efficiënter te analyseren. De inzet is om bestaande en geplande infrastructuren
beter te integreren, met interoperabiliteit, open data waar mogelijk, en cybersecuritynormen
als belangrijke randvoorwaarden.

Nederlandse positie

Nederland steunt het gebruik van satellietdata voor civiele bescherming, vooral waar
dit bijdraagt aan snellere en effectievere crisisrespons. Daarbij is het belangrijk
dat wordt voortgebouwd op bestaande programma’s zoals Copernicus en dat nieuwe initiatieven
goed aansluiten op wat er al is. Nederland benadrukt het belang van open en toegankelijke
data waar mogelijk, en van duidelijke afspraken over wanneer toegang beperkt moet
zijn, bijvoorbeeld vanwege veiligheidsoverwegingen. Verder verwelkomt Nederland de
aandacht voor interoperabiliteit, zodat systemen op elkaar aansluiten en data-uitwisseling
efficiënt en betrouwbaar verloopt. Hierbij is samenwerking met kennisinstellingen,
het mkb en hulpdiensten van belang.

Krachtenveld

Er bestaat brede consensus onder lidstaten over het belang van satellietdata voor
civiele bescherming en crisisbeheer. Sommige landen beschikken al over sterke nationale
systemen en zoeken vooral samenwerking en afstemming, terwijl andere juist behoefte
hebben aan aanvullende Europese diensten. Er is brede steun voor interoperabiliteit,
het voorkomen van duplicatie met bestaande systemen, en voor duidelijke afspraken
over eigenaarschap en toegang tot data, vooral in gevoelige veiligheidscontexten.

Raadsconclusies over het gebruik van satellietdata, in het bijzonder aardobservatieconstellaties,
voor civiele bescherming en crisisbeheer

Toelichting agendapunt

De Raad zal spreken over het gebruik van satellietdata en ruimte-infrastructuur voor
het versterken van de weerbaarheid, veiligheid en crisisrespons binnen de EU. Het
kan hierbij gaan om aardobservatie (zoals via Copernicus), satellietnavigatie (Galileo)
en communicatie-infrastructuren die cruciaal zijn bij natuurrampen, militaire dreigingen,
cyberaanvallen of grote maatschappelijke verstoringen. Deze gegevens kunnen overheden
helpen bij vroegtijdige waarschuwing, situational awareness en gecoördineerde respons. De EU zet met name in op strategische autonomie en het
verminderen van afhankelijkheden van niet-Europese partijen.

Nederlandse positie

Nederland erkent het toenemende strategische belang van ruimtevaartdata voor de Europese
veiligheid, weerbaarheid, crisisbeheersing en open strategische autonomie. Geopolitieke
ontwikkelingen onderstrepen de noodzaak om ruimtevaartcapaciteiten effectiever in
te zetten, met name in militaire context. Nederland steunt een gecoördineerde Europese
aanpak en gerichte investeringen die bijdragen aan stabiele, robuuste en betrouwbare
ruimtevaartdiensten. De recente Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie, opgesteld
samen met kennisinstellingen en het bedrijfsleven, illustreert het belang van ruimtevaarttechnologie
voor het versterken van strategische autonomie. Nederland hecht aan interoperabiliteit,
civiel-militaire samenwerking en een zorgvuldige balans tussen openheid, eigenaarschap
en veilige toegang tot data. Daar waar mogelijk verdient synergie tussen civiele en
militaire capaciteiten nadrukkelijke aandacht, met waarborging van databeveiliging
en bescherming van kritieke infrastructuur. Verder wordt er indien mogelijk gestreefd
naar efficiënt duaal gebruik van systemen. Nederland draagt hieraan bij via onder
meer het EU Space Surveillance and Tracking (EU SST)-partnerschap.

Krachtenveld

Binnen de lidstaten bestaat brede steun voor het versterken van Europese ruimtecapaciteiten,
vooral vanuit het oogpunt van strategische autonomie en technologische soevereiniteit.
EU-lidstaten leggen meer nadruk op Defensie en Europese autonomie, onafhankelijkheid
van niet-Europese partijen, in navolging van Rearm Europe. Verschillen ontstaan ook in de mate waarin lidstaten kunnen en willen investeren
in gezamenlijke systemen of de voorkeur geven aan nationale initiatieven binnen een
Europees kader.

Diversenpunten

De Deense delegatie zal een toelichting geven over de prioriteiten van het inkomend
voorzitterschap. Verder slot presenteert European Space Agency over ruimtevaart voor
weerbaarheid, veiligheid en crisismanagement.