Brief regering : Rapporten vergiftigingen en ongevallen door alcohol en adviezen Gezondheidsraad over voedingsnormen

31 532
Voedingsbeleid

Nr. 195
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 25 maart 2025

Hierbij bied ik u twee rapporten aan die inzicht geven in het aantal alcoholvergiftigingen,
het aantal ongevallen door alcohol en de kosten die hiermee gemoeid zijn. Daarnaast
reageer ik in deze brief op twee adviezen van de Gezondheidsraad over voedingsnormen.

Alcoholvergiftigingen en ongevallen door alcohol

Jaarlijks brengt Veiligheid NL in kaart hoeveel mensen in Nederland op de Spoed Eisende
Hulp (SEH) belanden als gevolg van een alcoholvergiftiging en hoeveel mensen daar
komen vanwege een ongeval dat samenhangt met (overmatig) alcoholgebruik.1 Naast de jaarlijkse rapportage over 2023 heeft Veiligheid ook een herberekening uitgevoerd
op het aantal ongevallen door alcohol.2

In 2023 zijn er op de SEH 4.400 mensen behandeld voor een alcoholvergiftiging. Daarnaast
vonden er 2.500 behandelingen voor een alcoholvergiftiging in 2023 bij de huisartsenpost
(HAP) plaats. Van de SEH-groep is maar liefst 23% jonger dan 18 jaar, terwijl deze
groep geen alcohol mag kopen. Opvallend is bovendien de toename van het aantal meisjes
in de leeftijdscategorie 12–17 jaar. In algemene zin is het aantal alcoholvergiftigingen
de afgelopen 10 jaar wel met 29% afgenomen. De alcoholvergiftigingen van de SEH veroorzaakten
23 miljoen euro aan medische kosten en kosten door arbeidsverzuim.

Behalve dat het strafbaar is om alcohol te verkopen of door te geven aan minderjarigen,
is het ook strafbaar om als minderjarige alcohol te drinken of in je bezit te hebben.
Een gezonde generatie betekent een generatie die onder de 18 niet drinkt. Ik heb in
recente brief over de naleving van de leeftijdsgrens al aangegeven dat ik het onacceptabel
vind dat deze groep minderjarigen zo makkelijk aan alcohol komt en dat ik werk aan
maatregelen om dit tegen te gaan. Die maatregelen moeten hand in hand gaan met het
draagvlak in de samenleving, want ze vallen of staan bij naleving.

Op de SEH zijn daarnaast 62.100 mensen in 2023 behandeld voor een ongeval dat gerelateerd
was aan alcohol. Registratie van alcoholgebruik dat voorafging aan ongevallen is in
de praktijk onvolledig, omdat bij een bezoek aan de SEH in veel ziekenhuizen niet
systematisch aan de patiënt wordt gevraagd of er voorafgaand aan het ongeval alcohol
is gedronken. In 2024 heeft Veiligheid NL daarom aanvullend onderzoek gedaan om te
komen tot een meer accurate schatting van dit soort ongelukken. In dit onderzoek zijn
bezoekers van de SEH zelf gevraagd of er bij hun ongeval alcohol in het spel was.
Uit dit onderzoek is gebleken dat er driemaal zo veel mensen (62.100 in plaats van
19.800 uit de LIS data3) met een ongeval waarbij alcohol een rol speelde op de SEH belanden als dat er eerder
werd aangenomen. Dat is 11% van alle behandelingen op de SEH.

Bijna de helft van die 62.100 mensen was 55 jaar of ouder. Ongelukken vinden het vaakst
(voor tweederde) in de privé sfeer plaats, in het verkeer (ruim een kwart, waarvan
driekwart bestuurder is van een fiets) of door geweld (6 procent). Het aantal ongevallen
door alcohol is de afgelopen tien jaar met maar liefst 67% toegenomen. In 2022 ging
het om 23.900 ongevallen door alcohol. Dat aantal is weliswaar lager dan het aantal
ongevallen zonder ophoogfactor (19.800), maar het verschil is niet significant en
bovendien is de trend over 10 jaar zeer ongunstig. De sterkste stijging lijkt te zijn
in het verkeer, daar is het aantal ongevallen waar alcohol een rol speelde in die
periode met 79% toegenomen.

De medische en verzuimkosten die met al deze ongevallen met alcohol gepaard zijn,
bedragen 200 mln.

Ik schrik ervan hoeveel mensen door alcoholgebruik op de SEH belanden en wat de impact
daarvan is, ook op de zorg en de maatschappij. Deze mensen hoeven niet op de SEH te
komen als zij bewuster zijn van en beter omgaan met de risico’s van het drinken van
alcohol. Ik zal de inzichten uit deze onderzoeken meenemen in de samenhangende effectieve
preventiestrategie waar ik uw Kamer dit kwartaal nog over zal informeren. Tot slot
zal ik de resultaten met betrekking tot rijden onder invloed vanzelfsprekend ook delen
met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie van Justitie
en Veiligheid.

Reactie op adviezen Gezondheidsraad over voedingsnormen

Met deze brief wil ik tevens reageren op twee adviezen van de Gezondheidsraad; één
over de Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor lacterende vrouwen en één
over de Aanpassing kwalificatie voedingsnorm voor selenium. Ik heb beide adviezen
op 3 december 2024 ontvangen. De adviezen zijn te vinden op de website van de Gezondheidsraad
www.gezondheidsraad.nl.

Het advies van de Gezondheidsraad over Voedingsnormen voor vitamines en mineralen
voor lacterende vrouwen is een advies in de serie van adviezen over voedingsaanbevelingen
en voedingsnormen voor de eerste duizend dagen na conceptie waar de Gezondheidsraad
sinds 2018 aan werkt.

Voor de algemene bevolking beschrijven de Richtlijnen goede voeding 2015 wat een gezond
voedingspatroon inhoudt en beschrijven de Voedingsnormen voor vitaminen en mineralen
2018 de behoefte aan deze voedingsstoffen voor de algemene bevolking.

Ik vind het belangrijk dat de voedingsnormen ook voor de (additionele) behoefte van
de groep vrouwen die borstvoeding geeft grondig zijn uitgewerkt en gebaseerd worden
op de huidige stand van de wetenschap. Bij het opstellen van het advies heeft de Gezondheidsraad
opnieuw gekeken naar de kwalificatie van de seleniumnorm voor alle (leeftijds)groepen.
De Gezondheidsraad kwalificeert deze nu als relevant voor de voedingsvoorlichting
en -monitoring.

Ik neem de adviezen van de Gezondheidsraad over. De adviezen worden verwerkt in de
voedingsvoorlichting van het Voedingscentrum. Ik dank de Gezondheidsraad voor deze
adviezen.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
V.P.G. Karremans