Brief regering : Reactie op de brief van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) over het openstellen van geestelijke verzorging binnen DJI en Defensie voor ongebonden professionals

24 587
Justitiële Inrichtingen

Nr. 726
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 7 maart 2025

Hierbij reageer ik op de brief van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) van 14 februari
jl. over het openstellen van geestelijke verzorging binnen DJI en Defensie voor ongebonden
professionals. Ongebonden geestelijk verzorgers zijn zonder zending van een religieus
of levensbeschouwelijk genootschap aan het werk als geestelijk verzorger. De RUG geeft
in haar brief aan dat er bij Defensie en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) geen
ongebonden geestelijke verzorging beschikbaar is. Dit kan volgens de RUG opgelost
worden door ook voor ongebonden geestelijk verzorgers het mogelijk te maken aan het
werk te gaan bij Defensie en DJI. In deze brief licht ik het huidige aanbod van geestelijke
verzorging door DJI toe en reageer ik op het voorstel van de RUG voor zover het DJI
betreft. Voor wat betreft het Defensie-gedeelte zal de Staatssecretaris van Defensie
separaat reageren.

De geestelijke verzorging bij DJI is ingericht volgens twee met elkaar verbonden staatsrechtelijke
principes: enerzijds de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, anderzijds de
scheiding tussen kerk en staat. Op grond van de beginselenwetten en bijbehorende regelgeving
heeft een ingeslotene het recht om (in acht nemend de beperkingen in belang van orde
en veiligheid) diens godsdienst of levensovertuiging – individueel of in gemeenschap
met anderen – vrij te belijden en te beleven. Dit is voor het gevangeniswezen nader
uitgewerkt in de Penitentiaire maatregel. Hierin is onder meer bepaald dat aan een
inrichting geestelijk verzorgers van verschillende godsdiensten of levensovertuigingen
zijn verbonden. Dit betreft in elk geval geestelijk verzorgers van boeddhistische,
hindoeïstische, islamitische, joodse, protestantse en rooms-katholieke gezindte en
geestelijk verzorgers van het humanistisch verbond.1 De geestelijk verzorgers zijn in dienst bij de Staat der Nederlanden. De wet- en
regelgeving benoemt de ongebonden geestelijk verzorger niet. Wel is in de regelgeving
bepaald dat de directeur ook aan andere geestelijk verzorgers toegang kan verlenen
tot de inrichting en kan een gedetineerde bijvoorbeeld een verzoek doen om een ongebonden
geestelijk verzorger te laten komen.2 De directeur draagt op basis van dit juridisch kader zorg dat in de inrichting geestelijke
verzorging beschikbaar is die zoveel mogelijk aansluit bij de godsdienst of levensovertuiging
van de gedetineerde. Vanuit de praktijk van DJI is niet gebleken dat er enige noodzaak
is tot uitbreiding van de zendende instanties met ongebonden geestelijke verzorging.
Daarom zie ik momenteel geen aanleiding om het huidige stelsel aan te passen en indien
er behoefte is aan geestelijke verzorging buiten het reguliere aanbod kan een vestigingsdirecteur
daar reeds toestemming voor geven.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, I. Coenradie