Brief regering : Reactie op verzoek commissie over de Wet introductie gecombineerde geslachtsnaam

Nr. 14
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 3 maart 2025

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft bij brief van 13 december 2024
(2024Z20683/2024D49782) gevraagd te reageren op de brief van V. C. van 23 oktober 2024 over de Wet introductie
gecombineerde geslachtsnamen (Wigg). De commissie heeft verzocht om daarbij alleen
de initialen van de briefschrijver te vermelden. Graag voldoe ik aan het verzoek van
de commissie.

Het belangrijkste onderwerp dat C. in haar brief adresseert betreft het vereiste dat
ouders gezamenlijk bij de gemeente een verklaring moeten afleggen als zij hun kind
een gecombineerde geslachtsnaam willen geven. Werkt dit vereiste niet discriminerend
uit voor vrouwen? Daarbij wordt door C. gevraagd om in het kader van gelijkwaardig
ouderschap de vangnetnorm voor de situatie dat ouders niet gezamenlijk tot een keuze
van de achternaam van hun kind kunnen komen, aan te passen. Tot slot wordt door C.
gevraagd om het alsnog mogelijk te maken om een geschil over de naam voor te leggen
aan de rechter of om vervangende toestemming te vragen.

Het Kamerlid Mutluer (GroenLinks-PvdA) heeft hierover op 12 december 2024 Kamervragen
gesteld, die ik bij brief van 23 januari 2025 heb beantwoord.1

Het Kamerlid Van Dijk (SGP) heeft hierover op 20 december 2024 Kamervragen gesteld,
die ik eveneens bij brief van 23 januari 2025 heb beantwoord.2

In deze antwoorden heb ik aangegeven dat is voorzien in een evaluatie van de Wigg,
waarbij de doeltreffendheid van deze wet en de effecten hiervan in de praktijk op
de gendergelijkheid zullen worden bekeken. De werking van de vangnetnormen zal daarbij
worden meegenomen. Ook de huidige onmogelijkheden om een geschil over de naam voor
te leggen aan de rechter of om bij de rechter vervangende toestemming te vragen, worden
in de evaluatie meegenomen. In de Wigg staat dat de evaluatie uiterlijk vijf jaar
na de inwerkingtreding van de wet aan uw Kamer wordt toegezonden. De evaluatie zal
echter – zoals toegezegd3 – al begin 2027, dus drie jaar na de inwerkingtreding van de Wigg, ter hand worden
genomen. Op deze evaluatie wil ik niet vooruitlopen.

In de brief van C. wordt ook een vraag gesteld over het «gezamenlijk verklaren» bij
de gemeente en wordt aangegeven dat er situaties zijn dat dit niet goed mogelijk is.
Hierover wil ik nog opmerken dat het mogelijk is dat een ouder ter zake de naamskeuze
bij de notaris een volmacht laat opmaken, die door de andere ouder kan worden meegenomen
naar het gemeentehuis. Ook is in gemeenten, afhankelijk van de omstandigheden van
het geval, soms een andere passende oplossing mogelijk.

Daarnaast pleit C. in haar brief voor verlenging van de overgangsregeling bij de Wigg.
In de beantwoording van genoemde Kamervragen ben ik daarop ingegaan. De naam van een
kind vormt onderdeel van diens identiteit. Voor jonge kinderen die zich nog niet zo
zeer bewust zijn van de geslachtsnaam die zij dragen, geldt minder sterk dat hun identiteit
wordt aangetast als hun naam wijzigt. Oudere kinderen zullen zich in toenemende mate
bewust zijn van de geslachtsnaam die zij dragen. Voor hen werd daarom terughoudendheid
betracht bij de mogelijkheid tot wijzigen van hun geslachtsnaam. Deze overwegingen
hebben ook geleid tot de keuze om de overgangsregeling voor de duur van één jaar open
te stellen, en wel voor kinderen geboren op of na 1 januari 2016. Op deze manier is
de overgangsregeling open komen te staan voor relatief jonge kinderen, namelijk voor
kinderen die op de datum van inwerkingtreding van de Wigg maximaal acht jaar oud waren.
Die leeftijdsgrens sluit goed aan bij de grens die in de rechtspraak al deels wordt
toegepast, namelijk dat een kind vanaf acht jaar gehoord wordt in familierechtelijke
zaken die de (rechts)positie van het kind betreffen. Tot de leeftijd van acht jaar
wordt ervan uitgegaan dat de identiteit van het kind nog niet dermate ontwikkeld is
dat het veranderen van de geslachtsnaam negatieve gevolgen zou kunnen hebben. Bij
de totstandkoming van de Wigg, en meer in het bijzonder de overgangsregeling, is gelet
hierop een bewuste keuze gemaakt ten aanzien van de reikwijdte en duur van die regeling.
Indien de overgangsregeling zou worden verlengd, zou een beroep daarop kunnen worden
gedaan, ook door oudere kinderen. Ik acht dat gelet op het voorgaande niet wenselijk.

Tot slot merk ik, in antwoord op door C. gestelde vragen over de betrokkenheid van
uitvoeringsorganisaties, op dat bij het opstellen van het wetsvoorstel onder andere
de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken en de Vereniging Nederlandse Gemeenten
zijn geconsulteerd. Tevens is een voorontwerp van het wetsvoorstel in internetconsultatie
gegeven. Bij de wijziging van het Besluit geslachtsnaamwijziging is Justis betrokken
mede gelet op de praktische uitvoerbaarheid.

Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
T.H.D. Struycken