Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Paulusma, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 8 oktober 2024, over het bericht ‘Het systeem faalt in het bieden van zorg aan mensen in psychische nood, en dat kost levens’

Nr. 713 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 4 november 2024

Mevrouw Paulusma (D66) heeft in het ordedebat van 8 oktober 2024 om een reactie gevraagd
op het artikel in de Volkskrant over «Het systeem faalt in het bieden van zorg aan
mensen in psychische nood, en dat kost levens». Het artikel ging in op een incident
dat heeft plaatsgevonden in september 2023, waarbij een vrouw in een huisartsenpost
in Nieuwegein andere patiënten heeft aangevallen. Hierbij raken twee patiënten gewond
en overlijdt er een. In het artikel stond de vraag centraal of de zorg voor deze vrouw
en anderen met dezelfde problematiek, wel toereikend is.

Het incident in Nieuwegein is verschrikkelijk voor nabestaanden, slachtoffers en iedereen
die betrokken is geweest. Bij dezen wil ik allereerst mijn oprechte medeleven betuigen.

Omdat het gerechtelijk proces nog loopt, past het mij als staatsecretaris niet om
op de omstandigheden van dit specifieke incident in te gaan. Wel kan ik in algemene
zin opmerken dat ik de zorgen die in het artikel worden geuit deel. De «schreeuw om
hulp» zoals die wordt gedaan neem ik dan ook zeer serieus.

Het is algemeen bekend dat de toegankelijkheid van onze zorg, en dus ook de ggz, onder
druk staat. Enerzijds komt dit door het toenemend aantal mensen dat een beroep doet
op de zorg en anderzijds door oplopende arbeidsmarkttekorten. In het Regeerprogramma
staan we ook nadrukkelijk stil bij deze uitdagingen en willen we stappen zetten om
de toegankelijkheid van de zorg te verbeteren.

Ik bouw daarbij voort op de afspraken die mijn voorganger in het Integraal zorgakkoord
(IZA) met de sector heeft gemaakt over de toegankelijkheid van de ggz. Denk hierbij
aan het traject cruciale ggz, de uitrol van het verkennend gesprek vanuit mentale
gezondheidsnetwerken en het opzetten van laagdrempelige steunpunten.

Toch zijn de afspraken uit het IZA niet genoeg. Hoewel dit soort incidenten niet altijd
te voorkomen zijn, illustreren ze wel dat de nood hoog is en we op korte termijn extra
stappen moeten zetten. Daarom heb ik hier recent ook met de Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd (IGJ), het Zorginstituut Nederland (ZINL) en de Nederlandse zorgautoriteit
(NZa) gesproken en ga ik samen met hen en met verzekeraars, zorgaanbieders en vertegenwoordigers
van cliënten kijken naar wat we extra kunnen doen. De aanvullende afspraken met deze
partijen zullen landen in het Zorg en Welzijnsakkoord, dat mijn collega’s en ik eind
dit jaar met de sector willen afsluiten1.

Daarnaast wil ik ook graag wijzen op de aanpak voor mensen met verward of onbegrepen
gedrag. Mensen met verward of onbegrepen gedrag moeten kunnen rekenen op goede zorg
en ondersteuning, hiervoor moeten partijen uit het zorg- en veiligheidsdomein en gemeenten
goed met elkaar samenwerken op lokaal en regionaal niveau. De afgelopen jaren hebben
we middels verschillende actieprogramma’s (eerste lokale initiatieven voor mensen
met verward of onbegrepen gedrag en nu via het actieprogramma grip op onbegrip) hier
ook fors in geïnvesteerd. Dit heeft geleid tot concrete resultaten zoals de inzet
van Wijk-GGD’ers, verbetering in het vervoer van mensen met verward gedrag en de uitwerking
en implementatie van de levensloopaanpak.

Met het Regeerprogramma is er nu extra focus gelegd op de samenwerking tussen de zorg,
het sociaal domein en de politie in het kader van de aanpak voor mensen met onbegrepen
gedrag.2 De komende periode wordt extra ingezet op vroegsignalering, triage en betere toeleiding
naar zorg en ondersteuning. Doel is om te zorgen dat mensen met verward/ onbegrepen
gedrag eerder en beter geholpen worden, om te voorkomen dat ze onnodig in aanraking
komen met politie.

Afgelopen juli is het eindrapport op de parlementaire verkenning «Verward/onbegrepen
gedrag en veiligheid» ontvangen3, waarin aanbevelingen zijn gedaan voor de brede aanpak voor personen met verward/onbegrepen
gedrag. Over de uitwerking van deze aanpak en de reactie op de aanbevelingen wordt
u nog nader geïnformeerd door de Minister van Justitie en Veiligheid en mijzelf. Voor
wat betreft de mensen met verward of onbegrepen gedrag én een hoog veiligheidsrisico
worden in de Werkagenda «Aansluiting forensische zorg en reguliere zorg» door de ministeries van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
maatregelen uitgewerkt om de forensische en reguliere zorg beter op elkaar aan te
laten sluiten. Hierover wordt u ook dit najaar geïnformeerd.

Mensen die onbegrepen gedrag vertonen en behoefte hebben aan ondersteuning en zorg
moeten hier ook op kunnen rekenen. Daar zet ik mij de komende periode voor in. Hoewel
incidenten nooit helemaal te voorkomen zijn wil ik deze wel zo veel als mogelijk beperken
door werk te maken van goede en toegankelijke ondersteuning en zorg.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, V.P.G. Karremans