Brief regering : Reactie op het Pamflet 'Kleine vrijwilligers initiatieven, zie ze staan!' van de Haëlla Stichting

Nr. 763
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ARMOEDEBELEID, PARTICIPATIE EN PENSIOENEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 6 juni 2024

De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op 21 december 2023
om een reactie verzocht op het pamflet van de Haëlla Stichting en kleine armoede fondsen:
Kleine vrijwilligers initiatieven, zie ze staan!

Met deze brief ga ik in op dit verzoek.

Gehoord & gezien worden

De Haëlla stichting en kleine armoedefondsen verstrekken jaarlijks honderden kleine
giften aan kleine armoede initiatieven. Deze initiatieven worden gerund door vrijwilligers.
Ze bedienen vaak mensen die tussen wal en schip vallen bij reguliere voorzieningen
en mensen die de overheid moeilijk bereikt.

Deze kleine armoede initiatieven willen graag beter gehoord worden door de politiek
en beleidsmakers en ervaringen delen met het Ministerie van SZW. Aan dat verzoek kom
ik graag tegemoet. Ik vind het heel belangrijk dat hun inzet gezien wordt. Daarom
ben ik op 20 maart 2024 op bezoek geweest bij de Haëlla stichting, voor een gesprek
met vertegenwoordigers van een dertigtal kleine armoede initiatieven. Ik was erg onder
de indruk van de betrokkenheid en inspanningen om mensen in armoede een helpende hand
te geven.

Deze initiatiefnemers hebben hun ervaringen en zorgen samengevat in een bundel, die
ook online beschikbaar is1. Tijdens mijn bezoek en in de bundel gaven diverse initiatiefnemers aan dat zij moeite
hebben om betaalbare bedrijfsruimte te vinden. Zo bezocht ik een echtpaar dat vanuit
de eigen woonkamer wekelijks tientallen mensen ondersteunt met voedselpakketten, die
om diverse redenen niet in aanmerking komen voor reguliere voedselbanken. Zij vertelden
over de grote druk die dit legt op hun privéleven. Toch gaan zij door, omdat ze de
mensen die van hulp afhankelijk zijn niet in de steek willen en kunnen laten. Het
tekent de enorme betrokkenheid van deze mensen.

In het bezoek kwam ook aan de orde dat initiatiefnemers soms weinig gehoor vinden
als ze aankloppen bij gemeenten voor (financiële) ondersteuning. Bijvoorbeeld als
initiatieven meerdere doelen tegelijk dienen, zoals armoedebestrijding, participatie
en het bestrijden van eenzaamheid.

Of er gelden ingewikkelde aanvraag- en verantwoordingsprocedures.

Ik heb tijdens mijn overleg met de VNG op 21 maart jl. aandacht gevraagd voor de ervaringen
en zorgen van kleine armoede initiatieven en de bundel overhandigd. De VNG heeft toegezegd
te bezien hoe kleine initiatieven onder de aandacht van gemeenten kunnen worden gebracht.

Lokale initiatieven zijn heel waardevol voor mensen die hulp nodig hebben. Zij kunnen
ook een belangrijke schakel zijn tussen informele en formele hulp voor kwetsbare groepen.
Daarom is het belangrijk dat ook kleine initiatieven kunnen aansluiten op het lokale
netwerk van maatschappelijke ondersteuning en dat gemeenten meer oog krijgen voor
de behoeften van deze initiatieven.

Regeldruk

Een ander zorgpunt is de regeldruk die vrijwilligersorganisaties ervaren. Dat geldt
overigens niet alleen voor initiatieven die mensen in armoede helpen, maar breder.
In 2023 is onderzoek gedaan naar regeldruk voor vrijwilligersorganisaties en filantropische
instellingen. De Staatssecretaris van VWS en de Minister voor rechtsbescherming hebben
de Kamer op 19 juni 2023 geïnformeerd over het onderzoek via een Kamerbrief2 en in antwoorden op Kamervragen3.

Op dit moment werken zij samen met diverse vrijwilligersorganisaties en filantropische
instellingen maatregelen uit om de regeldruk terug te dringen. Daarnaast werkt het
Ministerie van VWS samen met de ministeries van OCW, Defensie, SZW en diverse vrijwilligersorganisaties
aan het bevorderen van een toekomstbestendige vrijwillige inzet. De Staatssecretaris
van VWS zal uw Kamer informeren over de voortgang op dit dossier.

Toegankelijke overheid en hulp bij geldzaken

Een ander belangrijk punt in het pamflet is dat de overheid toegankelijker moet worden
voor mensen in armoede. We zien dat er soms sprake is van schaamte, wantrouwen, dat
er mensen verdwalen in het systeem van inkomensregelingen en dat veel mensen moeite
hebben met digitaal geldzaken regelen. Daarom is het belangrijk dat er verschillende
hulpvormen beschikbaar zijn bij geldzorgen, naast gemeenten ook vrijwilligers, en
naast digitale oplossingen ook niet-digitale hulp.

Zoals ik in de tweede voortgangsrapportage4 van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden heb aangegeven, stimuleer ik diverse
soorten hulp bij geldzorgen:

– Lokale hulp bij geldzorgen, zowel door gemeenten als vrijwilligers, wordt beter vindbaar
via de Geldfit website, bellijn, mail en chat. Ook kan men daar checken waar men recht
op heeft en antwoord vinden op geldvragen.

– Er zijn inmiddels bijna 160 inlooppunten van «Samen erop vooruit», waar vrijwilligers
met mensen kijken hoe zij beter kunnen rondkomen en waar ze recht op hebben. Dit project
is een samenwerkingsverband van de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS5) met Schuldhulpmaatje en Geldfit.

– Ik draag ook bij aan de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp, voor een betere landelijke
dekking van het vrijwilligersnetwerk, bereiken van meer doelgroepen en het beter toerusten
van de (meer dan elfduizend) vrijwilligers die mensen met geldzorgen helpen aan de
keukentafel.

Via de voortgangsrapportages voor de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden zal ik
uw Kamer blijven informeren over de ontwikkelingen bij vrijwilligers-initiatieven
en de verbinding met andere hulproutes voor mensen met geldzorgen.

Tot slot wil ik graag de Haëlla stichting, de kleine armoede initiatieven en de vele
vrijwilligers bedanken voor hun enorme inzet om mensen in armoede een helpende hand
te bieden.

De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, C.J. Schouten