Brief regering : Uitvoering en lagere regelgeving Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten

Nr. 11
BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 13 mei 2024

In ons land leven en werken nog altijd veel arbeidsmigranten in omstandigheden die
Nederland onwaardig zijn. Het is hoogstnoodzakelijk dat aan deze misstanden een einde
komt. Het kabinet blijft de aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten
daarom onverkort en met urgentie uitvoeren. Ik ben blij dat uw Kamer het voorstel
voor de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta, Kamerstuk
36 446) voortvarend ter hand heeft genomen. De Wtta moet een belangrijke bijdrage leveren
aan het aanpakken van misstanden bij uitzendbureaus en andere ondernemingen die arbeidskrachten
ter beschikking stellen.

Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitvoeringstoets en de lagere regelgeving
bij de Wtta. Hierbij voldoe ik aan het verzoek van de vaste commissie voor Sociale
Zaken en Werkgelegenheid van 27 maart jl. om uw Kamer daar nader over te informeren.
Ook informeer ik uw Kamer erover dat de invoering van het toelatingsstelsel helaas
later zal plaatsvinden dan het eerder aangekondigde tijdpad.

Uitvoering door Justis

Dienst Justis is de beoogde partij om namens de Minister van SZW de toelatingen te
gaan verstrekken, evenals de andere taken die in de Wtta aan de Minister van SZW worden
toebedeeld. Op dit moment voert Justis een uitvoeringstoets uit. Justis en mijn ministerie
zijn gezamenlijk tot de conclusie gekomen dat er meer tijd nodig is voor de uitvoeringstoets
dan eerder voorzien. Justis heeft aangegeven deze toets uiterlijk 15 juli a.s. aan
mij op te zullen leveren. Aan het einde van deze brief, onder «Tijdpad van invoering»,
ga ik in op de gevolgen daarvan voor het overkoepelende tijdpad.

Uw Kamer heeft verzocht om Justis, in afwachting van de resultaten van de uitvoeringstoets,
te vragen of de wettekst van het wetsvoorstel uitvoerbaar is en het antwoord van Justis
hierop aan de Kamer terug te koppelen. Justis heeft mij laten weten niet vooruit te
kunnen lopen op de uitkomsten van de uitvoeringstoets. De uitvoeringstoets van Justis
is gericht op de vraag of Justis de Wtta-taken – binnen de kaders van het wetsvoorstel
zoals dat bij uw Kamer voorligt in samenhang met de lagere regelgeving – kan uitvoeren
binnen de context van Justis als bestaande organisatie.

Volledigheidshalve wijs ik erop dat bij de totstandkoming van het wetsvoorstel de
uitvoerbaarheid nadrukkelijk en via meerdere kanalen is meegenomen. Zo is intensief
samengewerkt met het kwartiermakersteam dat binnen het Ministerie van SZW sinds ruim
een jaar de uitvoering voorbereidt. Ook is gebruik gemaakt van input van sociale partners
en partijen die bij het huidige vrijwillige certificeringsstelsel van de Stichting
Normering Arbeid (SNA) betrokken zijn.

De invoering van het toelatingsstelsel betreft een groot, complex en risicovol traject.
Ik wil de uitkomsten van de uitvoeringstoets daarom zorgvuldig wegen, samen met Justis.
Daarnaast zijn afspraken nodig met Justis en het Ministerie van Justitie en Veiligheid
over onder andere de governance en financiering. Ik verwacht daar in totaal circa
twee maanden voor nodig te hebben. Ik streef ernaar om uw Kamer in oktober a.s. te
informeren over de uitvoeringstoets van Justis en mijn daaropvolgende besluitvorming
daarover.

Als blijkt dat Justis de Wtta (gedeeltelijk) niet kan uitvoeren, zal ik – als terugvaloptie
– hiervoor een ander uitvoerend onderdeel van de Rijksoverheid benaderen. Het wetsvoorstel
verwijst niet naar Justis, maar naar de Minister van SZW als bestuursorgaan. Via een
mandaatbesluit zal dan niet Justis, maar een ander overheidsorgaan worden aangewezen
als uitvoerder van het stelsel.

Lagere regelgeving

Voor een aantal onderwerpen bevat het wetsvoorstel een grondslag voor nadere regeling
in een algemene maatregel van bestuur (AMvB) of in een ministeriële regeling. Deze
regelingen zijn dit voorjaar voor consultatie gepubliceerd op www.internetconsultatie.nl.1 Uw Kamer heeft verzocht om de AMvB en ministeriële regeling horende bij het wetsvoorstel
tijdig voor de plenaire behandeling van het wetsvoorstel aan de Kamer toe te zenden.

De concept-AMvB is aan verschillende instanties voorgelegd ter toetsing en advisering
en op 24 januari jl. gepubliceerd voor internetconsultatie. Er zijn 18 openbare en
2 niet-openbare consultatiereacties ingediend. De meeste toetsen en adviezen heb ik
ontvangen. De verwerking van alle reacties, toetsen en adviezen is vergevorderd, maar
nog niet afgerond. Ik ben ook nog in afwachting van de uitvoeringstoets van de Belastingdienst.
Na ontvangst daarvan kan ik de concept-AMvB gereed maken voor advisering door de Raad
van State.

Het concept van de ministeriële regeling is op 15 maart jl. gepubliceerd voor internetconsultatie.
Als bijlage bij deze ministeriële regeling worden het normenkader en inspectieschema
vastgesteld. Het normenkader bevat de eisen waaraan uitleners moeten voldoen om toelating
te verkrijgen en te behouden. Zij worden hier periodiek op gecontroleerd door private
inspectie-instellingen. Het inspectieschema bevat de eisen waaraan inspectie-instellingen
moeten voldoen bij het uitvoeren van controles bij uitleners op de naleving van het
normenkader.

De consultatie van de ministeriële regeling, waaronder het normenkader en het inspectieschema,
is op 12 april jl. afgerond. Er zijn 22 openbare en 3 niet-openbare consultatiereacties
ingediend.

De komende tijd zal ik de reacties verwerken, evenals ontvangen adviezen en de resultaten
van proefinspecties die onlangs in opdracht van mijn ministerie zijn uitgevoerd. Daarna
zal ik het concept-normenkader en concept-inspectieschema voorleggen aan de Raad voor
Accreditatie (RvA). Na verwerking van de reactie van de Raad voor Accreditatie kan
ik het definitieve concept-normenkader en concept-inspectieschema opstellen.

Ik verwacht dat de definitieve concepten van de AMvB en ministeriële regeling aan
het einde van de zomer gereed zijn. Gelet up uw verzoek van 27 maart jl. streef ik
ernaar om uw Kamer daar in oktober a.s. over te informeren, gelijktijdig met de informatie
over de uitvoering door Justis.

Tijdpad van invoering

Tot nu toe streefde ik ernaar dat de Wtta op 1 januari 2025 in werking kon treden.
Via het overgangsrecht werden uitleners – kort gezegd – gestimuleerd om zich voor
1 januari 2025 te melden bij de Minister van SZW met het voornemen om een toelating
aan te vragen. Ook werden zij gestimuleerd om voor 1 juli 2025 een toelating aan te
vragen. Vervolgens kon de Arbeidsinspectie vanaf 1 januari 2026 gaan handhaven bij
uitleners en inleners die de regels van de Wtta overtreden.

Recent is duidelijk geworden dat dit tijdpad helaas niet langer haalbaar is. Dat komt
onder andere door de later dan voorziene ontvangst van alle uitvoeringstoetsen op
de AMvB, de latere oplevering van de uitvoeringstoets van Justis en vertraging van
activiteiten die van de besluitvorming daarover afhankelijk zijn (bijv. de eventuele
bouw van ICT-systemen).

Het tijdpad waarmee het stelsel kan worden ingevoerd, zal in ieder geval niet sneller
kan zijn dan inwerkingtreding per 1 januari 2026. In dat scenario worden uitleners
via het overgangsrecht gestimuleerd om zich vóór 1 januari 2026 te melden en vóór
1 juli 2026 een toelating aan te vragen. Vanaf 1 januari 2027 zou de Arbeidsinspectie
kunnen handhaven bij uitleners en inleners. De uitvoeringstoets van Justis moet duidelijkheid
opleveren over het tijdpad waarmee Justis de wet kan implementeren. Bij de uitwerking
van de regelgeving en alle andere voorbereidende activiteiten stuur ik er zoveel mogelijk
op aan dat het stelsel volgens bovengenoemd tijdpad in werking kan treden.

Ik blijf er onverminderd op inzetten dat alle lagere regelgeving zo snel mogelijk
na aanname van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer gereed is voor publicatie. Spoedige
duidelijkheid over de wet- en regelgeving stelt alle partijen in staat om de in- en
uitvoering van het stelsel zorgvuldig voor te bereiden.

Volledigheidshalve wijs ik erop dat de uitbreiding van de Arbeidsinspectie in verband
met de Wtta op schema loopt en door het bovenstaande geen vertraging oploopt. De benodigde
nieuwe inspecteurs zijn bijna allemaal geworven en worden op dit moment opgeleid.
Zodra de inspecteurs zijn opgeleid, zullen zij bijdragen aan het toezicht op de uitzendsector.
Zolang de toelatingsplicht nog niet in werking is getreden, zal de Arbeidsinspectie
handhaven op basis van haar al bestaande bevoegdheden.

Tot slot

Het aanpakken van de misstanden in de uitzendsector blijft urgent. Alle pogingen om
malafide uitzendbureaus effectief aan te pakken, zijn de afgelopen jaren onvoldoende
gebleken. Een effectieve aanpak, waaronder het toelatingsstelsel om malafide partijen
duurzaam van de markt te weren, is nu echt noodzakelijk. Dat moet zo snel mogelijk.
Tegelijkertijd geldt: zonder een zorgvuldige aanpak is het risico te groot dat er
in de uitvoering dingen fout gaan, met schade aan het stelsel tot gevolg. Dit doet
uiteindelijk afbreuk aan een effectieve aanpak van de misstanden. Ik vind het daarom
van groot belang dat we de Wtta op een zorgvuldige wijze implementeren en uitvoeren.
Ik blijf dan ook, binnen de grenzen van het zorgvuldige, aansturen op een zo snel
mogelijk tijdpad.

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip