Brief regering : Reactie op moties ingediend tijden het tweeminutendebat over acute zorg van 11 april 2024

Nr. 452
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 april 2024

Op 16 april 2024 heeft uw Kamer een aantal moties aangenomen die zijn ingediend in
het tweeminutendebat over acute zorg van 11 april 2024. In deze brief ga ik in op
de moties die ik heb ontraden en die uw Kamer heeft aangenomen. Het gaat daarbij over
twee moties over het voorkomen van sluitingen van afdelingen van ziekenhuizen en twee
moties specifiek over het Zuyderland ziekenhuis:

• Motie 29 247, nr. 441 van de leden Nispen en Dijk over een stop instellen op het sluiten van essentiële
onderdelen van ziekenhuizen;

• Gewijzigde motie 29 247, nr. 450 van het lid Bushoff over waar nodig een pauzeknop voor veranderingen in de regionale
ziekenhuiszorg indrukken;

• Motie 29 247, nr. 438 van de leden Nispen cs. over ingrijpen om de intensive care en de spoedeisende hulp
in Heerlen open te houden; en

• Gewijzigde motie 29 247, nr. 451 van de leden Bushoff en Timmermans over geen onomkeerbare besluiten nemen inzake
het afschalen van het Zuyderland ziekenhuis.

Algemene reactie

De hoofdlijn van mijn reactie op het aannemen van deze moties is dat ik geen juridische
instrumenten of bevoegdheden heb om sluitingen van afdelingen van ziekenhuizen te
voorkomen of te pauzeren. Ook ik moet me als Minister aan de wet houden. Er zijn grondslagen
nodig om op te treden op de wijze die in de moties wordt voorgesteld en die heb ik
niet. Ik kan ook niet zomaar treden in bestaande rechten van anderen.

Het creëren van de mogelijkheid tot een stop of pauzeknop op de sluiting van afdelingen
van ziekenhuizen vraagt wetgeving. Het aannemen van de moties creëert niet met onmiddellijke
ingang nieuwe bevoegdheden. Een wetgevingsproces, met de interne voorbereiding, consultatie,
advies van de Raad van State en parlementaire behandeling, kost tijd. Dat proces is
niet afgerond voordat het Zuyderland ziekenhuis een richting kiest en wellicht ook
niet voordat een nieuw kabinet aantreedt.

Het is niet aan mij om als demissionair Minister een dergelijk wetgevingsproces te
starten en ik heb hier ook geen mogelijkheid toe, aangezien uw Kamer het ontwikkelen
van alternatieven voor de bestaande wetgeving (de 45-minutennorm voor de spoedeisende
hulp en afdelingen acute verloskunde) controversieel heeft verklaard.

Daarbij wil ik opmerken dat ik grote bedenkingen heb bij een instrument voor de Minister
om in te grijpen in de keuzes van de zorgaanbieders en van de regio, omdat dit afbreuk
doet aan de goede zorg voor de patiënt en de professionele autonomie van de zorgprofessional
en -bestuurder.

Ten eerste is mijn stellige overtuiging dat dit soort keuzes over de inrichting van
de zorg het beste in de regio kunnen worden gemaakt. Zorgaanbieders, verzekeraars
en belanghebbenden in de regio weten samen het beste hoe de zorg voor de inwoners
van de regio toegankelijk en veilig georganiseerd kan worden. Daarom nemen de regioplannen
en ROAZ-plannen in het Integraal Zorgakkoord ook zo’n belangrijke plaats in. Ten tweede
lost het ingrijpen van een Minister het probleem van personele schaarste niet op.
En ten derde moeten bestuurders en zorgprofessionals altijd de verantwoordelijkheid
kunnen dragen voor het leveren van veilige zorg. Als een Minister zou verplichten
dat een zorgaanbieder zorg levert, ondanks personeelsgebrek, dan kan een bestuurder
deze verantwoordelijkheid niet meer nemen. Met mogelijk ernstige gevolgen voor patiënten
en de zorgmedewerkers.

Ik vind het belangrijk dat in de regio keuzes worden gemaakt met betrokkenheid van
gemeenten, inwoners en zorgveld. Ik zie ook dat dit gebeurt in bijvoorbeeld Zoetermeer
en Limburg. Ik heb waardering voor gekozen aanpakken en de processen die daar worden
doorlopen met betrokkenheid van een groot aantal partijen. Dat neemt niet weg dat
elke keuze ergens pijn doet. Niet alle zorg kan overal geleverd worden.

Reactie per motie

Motie 29 247, nr. 441 van de leden Nispen en Dijk over een stop instellen op het sluiten van essentiële
onderdelen van ziekenhuizen

De motie van de leden Van Nispen en Dijk verzoekt het demissionaire kabinet een stop
in te stellen op het sluiten van essentiële onderdelen van ziekenhuizen zoals de spoedeisende
hulp, de intensive care en de verloskundeafdeling tot een nieuw kabinet hierover heeft
beslist.

In aanvulling op het bovenstaande merk ik op dat ook een nieuw kabinet niet zomaar
kan beslissen onderdelen van ziekenhuizen open te houden. Zonder nieuwe wetgeving
kan een zorgaanbieder niet verplicht worden zorg te leveren.

Gewijzigde motie 29 247, nr. 450 van het lid Bushoff over waar nodig een pauzeknop voor veranderingen in de regionale
ziekenhuiszorg indrukken

De motie van het lid Bushoff verzoekt de regering waar nodig een pauzeknop voor veranderingen
in de regionale ziekenhuiszorg in te drukken of goede betrokkenheid van het lokaal
bestuur, inwoners en zorgveld te garanderen totdat de AMvB en ministeriële regeling
op dit punt is verbeterd.

In aanvulling op de hoofdlijn wil ik benadrukken dat de AMvB acute zorg (het Uitvoeringsbesluit
Wkkgz) betrokkenheid van lokaal bestuur, inwoners en zorgveld borgt. De Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de naleving van deze AMvB. Zoals
ik al eerder heb aangegeven wordt in aanvulling op deze AMvB gewerkt aan een handreiking
voor het goede gesprek tussen alle betrokkenen in de regio.

Motie 29 247, nr. 438 van de leden Nispen cs. over ingrijpen om de intensive care en de spoedeisende hulp
in Heerlen open te houden

De motie van het lid Van Nispen c.s. verzoekt de Minister in te grijpen om de intensive
care en de spoedeisende hulp in Heerlen open te houden nog voordat de regietafel van
het Zuyderland ziekenhuis deze maand een beslissing maakt over de toekomst van het
ziekenhuis.

Zoals hierboven aangegeven heb ik geen juridische instrumenten om in te grijpen op
de besluitvorming van de Regietafel in Limburg. Met de Regietafel is een zeer zorgvuldig
proces doorlopen met belanghebbenden. Ik heb er vertrouwen in dat in kaart is gebracht
welke mogelijkheden er zijn om de zorg zo goed mogelijk te organiseren en dat een
besluit wordt genomen dat ten dienste staat van de inwoners van de regio Zuid-Limburg.

Gewijzigde motie 29 247, nr. 451 van de leden Bushoff en Timmermans over geen onomkeerbare besluiten nemen inzake
het afschalen van het Zuyderland ziekenhuis

De motie van de leden Bushoff en Timmermans verzoekt de regering om te zorgen dat
er geen onomkeerbare besluiten worden genomen inzake het afschalen van het Zuyderland
ziekenhuis en eerst met het advies van de regietafel Zuyderland én de inbreng van
het lokaal bestuur aan de Kamer te rapporteren wat nodig is voor duurzaam behoud van
volwaardige ziekenhuiszorg in de mijnstreek.

In de brief van 14 april jl. van de leden van de Regietafel aan uw Kamer geeft de
Regietafel aan dat geen onomkeerbare besluiten worden genomen. Er wordt een richting
gekozen. Het kiezen van een richting is nodig vanwege de krapte aan personeel. Als
de personeelssituatie verandert in de komende jaren, is bijsturing mogelijk.

Regietafel Zuid-Limburg

Zoals tijdens het tweeminutendebat aangegeven zal ik de Tweede Kamer informeren wanneer
het advies van de Regietafel en de keuzes die het Zuyderland ziekenhuis maakt bekend
worden. In de brief van 14 april jl. aan uw Kamer licht de Regietafel uitgebreid toe
hoe afspraken zijn gemaakt met gemeenten over hun betrokkenheid. De 17 gemeenten in
de regio zitten echter niet op één lijn als het gaat om de inhoudelijke keuzes en
ook niet ten aanzien van de gewenste vorm en mate van betrokkenheid. Ik ga niet de
insteek van alle 17 gemeenten inventariseren. De Regietafel zal immers in haar overwegingen
de inbreng van het lokaal bestuur betrekken. Evenmin is het aan mij om te bepalen
wat nodig is voor behoud van volwaardige ziekenhuiszorg in de regio, wat dat ook moge
zijn.

Ik herhaal in deze brief graag de uitnodiging die de Regietafel aan de leden van de
Tweede Kamer heeft gedaan in de brief van 14 jl. om met de leden van de regietafel
in gesprek te gaan. Dat geeft de leden van uw Kamer de gelegenheid om hen te bevragen
over de keuzes voor de toekomst van de gezondheid en zorg in Zuid-Limburg.

De Minister voor Medische Zorg,
P.A. Dijkstra