Brief regering : Stand van zaken project Maritiem Operatiecentrum (MOC) Kustwacht Nederland

Nr. 43
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 31 januari 2024

In navolging op de eerdere Kamerbrief over de stand van zaken van het project Maritiem
Operatiecentrum (MOC) Kustwacht Nederland (Kamerstuk 30 490, nr. 40) informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
(IenW), over nieuwe ontwikkelingen van het project MOC Kustwacht. Ontwikkelingen op
het gebied van vastgoed, ICT en Verkeersbeeld op Zee (VoZ) hebben geleid tot aanpassingen
in budget, planning en omvang van het project. Het project MOC Kustwacht richt zich
op de vervanging van de informatie- en communicatiesystemen van de Kustwacht Nederland
(hierna: Kustwacht). Ook realiseert dit project nieuwe huisvesting voor de Kustwacht
op de defensielocatie «De Nieuwe Haven» in Den Helder.

Over de voortgang van dit project rapporteert het kabinet op het Rijks ICT-dashboard.

1. Vastgoed: aanvullende financiering nieuwbouw

Het project MOC Kustwacht realiseert twee nieuwe gebouwen voor de Kustwacht op de
defensielocatie «Complex Nieuwe Haven» in Den Helder: een hoofdgebouw en een Uitwijk-,
Test- & Trainingscentrum (UTT). Eind 2022 rapporteerde het Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
een kostenstijging voor de nieuwbouw. Deze is hoofdzakelijk het gevolg van twee externe
ontwikkelingen: de wereldwijde stijging van de marktprijzen in de bouwsector en nieuwe
prognoses over de stijging van de zeewaterspiegel waardoor aanpassingen in het ontwerp
nodig zijn.

De betrokken ministeries1 stemden op 7 december 2022 in de Raad voor de Kustwacht in met het beschikbaar stellen
van een aanvullend budget van € 15,3 miljoen, welke zij beschikbaar stellen conform
de afgesproken verdeelsleutel. In juni 2023 heeft het RVB in opdracht van het project
MOC de aanbesteding conform planning in de markt gezet. Eind december 2023 is door
de Raad voor de Kustwacht nogmaals een aan aanvullend budget van € 9 miljoen toegezegd,
om de stijgende bouwkosten en de kosten van de aannemers om te voldoen aan de eisen
op gebied van stikstof te compenseren. Het totale budget voor de nieuwbouw (na prijsindexatie)
komt hiermee op € 56,9 miljoen. Oplevering van de nieuwbouw staat gepland in 2026.

2. ICT: vertraging incidentmanagementsysteem

Het project MOC Kustwacht vervangt de verouderde ICT-systemen van de Kustwacht door
diverse nieuwe systemen en applicaties. Volgens de in 2021 herijkte planning zou het
project de eerste release van de nieuwe systemen en het nieuwe applicatielandschap begin 2022 opleveren. De
Kustwacht heeft het overgrote deel van de nieuwe applicaties, die inmiddels stapsgewijs
zijn opgeleverd, in gebruik genomen. De nieuwe overkoepelende applicatie voor incidentmanagement,
Guardion Coastguard, bleek echter in de praktijk nog knelpunten te hebben. Zo bleek het, conform het
advies van Bureau ICT-toetsing2 ingekochte marktproduct voor incidentregistratie, in de praktijk beperkingen te hebben
in het gebruik op de operationele vloer. Inmiddels heeft het project dit specifieke
onderdeel vervangen voor een maatwerk oplossing. Bovenstaande ontwikkelingen hebben
geleid tot vertraging in de ingebruikname van de ICT-systemen (het incidentmanagementsysteem
wordt in Q2 2024 door de Kustwacht in gebruik genomen). Ter beheersing van de risico’s
op verdere vertraging heeft het project op basis van adviezen van TNO en Bureau Gateway
verbetermaatregelen doorgevoerd. De kern van de verandering is meer focus op het gezamenlijk
doorgronden en formeel vastleggen van de behoefte van de Kustwacht. Hiervoor hebben
de gebruikers en het softwareteam de samenwerking geïntensiveerd. Het product sluit
nu beter aan bij de behoefte van de gebruiker, de Kustwacht. Momenteel brengt het
projectteam in kaart wat de impact is van de ontstane vertraging op de oorspronkelijk
te realiseren resultaten. Vooralsnog heeft deze vertraging geen financiële impact.

3. VoZ: meer sensoren op de Noordzee

Het deelproject VoZ3 heeft als doel om één nautisch verkeersbeeld van de Noordzee op te bouwen en dit
via Defensie aan de Kustwacht te leveren. VoZ is een samenvoeging van de MOC-deelprojecten
RaaS (Radar-as-a-Service) en MAN (Migratie Automatic Identification System (AIS) Noordzee). Als gevolg van Wind op Zee4 moet het project voorzien in een groeiend aantal radar- en AIS-sensoren op de Noordzee.
Het deelproject VoZ realiseert de verwerking van data van deze sensoren, vernieuwt
de infrastructuur voor het analyseren van deze informatiestromen en borgt het beheer
en onderhoud tot en met 2036. De verwerking van de data van de sensoren valt in het
juridische kader waarbinnen de Kustwacht haar wettelijke taken uitvoert: dienstverlening,
handhaving en maritieme veiligheid. De informatie wordt geleverd vanuit doelbinding,
conform de AVG.

De geraamde kosten voor VoZ bedragen € 48,1 miljoen. Naast de reeds voorziene bijdrage
van € 3,5 miljoen vanuit het project MOC Kustwacht is vanuit het maatregelenprogramma
Scheepvaartveiligheid Wind op Zee een additioneel budget van € 44,6 miljoen beschikbaar
gesteld voor zowel sensoren als de daarvoor benodigde infrastructuur. Op 23 november
20215 en op 16 mei 20236 is uw Kamer hierover geïnformeerd. De uitvoeringsfase van VoZ start naar verwachting
dit jaar.

Het verwerken van sensorinformatie door het project VoZ is primair bedoeld voor het
monitoren van de scheepvaart op de gebruikelijke verkeersroutes op de Noordzee. Daarnaast
is ook behoefte aan sensoren om dreigingen tegen vitale infrastructuur op de zeebodem,
zoals olie- en gasleidingen en datakabels, tijdig te kunnen detecteren. Defensie verwerft
de sensoren voor deze behoefte in het kader van haar investeringsproject «Intelligence, Surveillance & Reconnaissance Noordzee» (ISR Noordzee). De projecten zijn complementair. De behoeftestelling van
de sensoren wordt interdepartementaal gecoördineerd binnen het Uitvoeringsprogramma
Digitalisering Noordzee van Rijkswaterstaat, om voldoende dekking te verkrijgen op
het Nederlandse deel van de Noordzee. Uw Kamer heeft de A-brief over de behoeftestelling
van dit project ontvangen op 19 december 2023 (Kamerstuk 36 124, nr. 39).

Vooruitblik

Het project MOC Kustwacht heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet in de vervanging
van de verouderde huisvesting en ICT-systemen van de Kustwacht. Ondanks de in deze
brief genoemde aanpassingen, blijft het project op koers om de Kustwacht verder klaar
te maken voor de toekomst. De Kustwacht zet hiermee namelijk een grote stap richting
meer Informatie Gestuurd Optreden (IGO) om ook in de toekomst een verantwoord gebruik
van de Noordzee, veiligheid op zee en toezicht op de naleving van (inter-)nationale
wetgeving en verplichtingen te kunnen blijven waarborgen.

De Staatssecretaris van Defensie,
C.A. van der Maat