Brief regering : Kabinetsappreciatie Commissievoorstel uitbreiding ‘Richtlijn Europese gehandicaptenkaart en Europese gehandicaptenparkeerkaart’

Nr. 3848
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 12 december 2023

Op 6 september jl. publiceerde de Europese Commissie (hierna: Commissie) een voorstel
voor een richtlijn voor het invoeren van een gestandaardiseerde Europese gehandicaptenkaart
en een nieuwe gestandaardiseerde Europese gehandicaptenparkeerkaart. Naar aanleiding
van dit voorstel is een BNC-fiche opgesteld waarin het kabinet zijn steun heeft uitgesproken
voor de Richtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 3791). Nederland onderschrijft de doelstelling, namelijk het bevorderen van het vrije
verkeer van personen met een beperking binnen de Europese Unie (hierna: EU) en de
gelijke behandeling van EU-burgers met een beperking, die de Commissie met dit voorstel
nastreeft. Zoals eerder aangegeven in de beantwoording op de vragen van de vaste commissie
voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, was het Spaanse Voorzitterschap voornemens
op korte termijn een Algemene Oriëntatie te behalen op de Raad Werkgelegenheid, Sociaal
Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken (Epsco). Ik kan hierbij bevestigen dat
deze Algemene Oriëntatie inderdaad is behaald en dat Nederland hiermee heeft ingestemd.

De hiervoor genoemde Richtlijn heeft betrekking op burgers van de Unie en hun familieleden
(ongeacht hun nationaliteit) bij de uitoefening van hun recht op vrij verkeer overeenkomstig
de regels van de Unie. Om onderdanen van derde landen en EU-burgers gelijk te behandelen
publiceerde de Commissie op 31 oktober een Richtlijnvoorstel ter uitbreiding van het
toepassingsgebied van dat voorstel naar onderdanen van derde landen. Hierbij gaat
het om mensen die legaal op het grondgebied van een lidstaat verblijven, niet onder
het toepassingsgebied van die richtlijn vallen, een door die lidstaat erkende gehandicaptenstatus
hebben en zich mogen verplaatsen of reizen naar andere lidstaten overeenkomstig het
recht van de Unie. Vanwege beperkingen bij de rechtsgrondslag van het oorspronkelijke
Richtlijnvoorstel is voorliggend uitbreidingsvoorstel nodig. In deze brief informeer
ik uw Kamer, mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, over de inhoud
van het voorstel en de beoordeling van het kabinet. Er is gekozen voor een brief in
plaats van een BNC-fiche, omdat het voorstel alleen ziet op uitbreiding van de oorspronkelijke
Richtlijn naar onderdanen van derde landen die legaal op het grondgebied van een lidstaat
verblijven, niet onder het toepassingsgebied van die richtlijn vallen, een door die
lidstaat erkende gehandicaptenstatus hebben en zich mogen verplaatsen of reizen naar
andere lidstaten overeenkomstig het recht van de Unie. Inhoudelijk verandert er niets
aan het oorspronkelijke voorstel.

Inhoud van het voorstel

De Commissie stelt voor om het toepassingsgebied van de oorspronkelijke Richtlijn
uit te breiden naar onderdanen van derde landen die legaal op het grondgebied van
een lidstaat verblijven, niet onder het toepassingsgebied van die richtlijn vallen,
een door die lidstaat erkende gehandicaptenstatus hebben en zich mogen verplaatsen
of reizen naar andere lidstaten overeenkomstig het recht van de Unie. Deze derdelanders
met een erkende beperking kunnen zo hun recht om zich binnen de EU te verplaatsen
of te reizen overeenkomstig het recht van de Unie gemakkelijker uitoefenen.

Inhoudelijk verandert er niets aan het oorspronkelijke voorstel waarin de Commissie
een voorstel doet om een nieuwe uniforme Europese gehandicaptenkaart in te voeren
en de huidige Europese gehandicaptenparkeerkaart te verbeteren.

Kabinetsappreciatie

Het kabinet verwelkomt het voorstel van de Commissie en is positief gestemd over dat
de Commissie oog heeft voor derdelanders met een beperking die legaal verblijven in
een Europese lidstaat. Vanuit het oogpunt van rechtvaardigheid is het terecht dat
deze groep ook aanspraak maakt op de Europese gehandicaptenkaart en Europese gehandicaptenparkeerkaart.
Zoals eerder vermeld in het BNC-fiche is het voor het kabinet van belang dat de richtlijn
niet bedoeld of onbedoeld mensen uitsluit.

Om de Richtlijn goed te kunnen uitvoeren voor de legaal verblijvende derdelanders,
is het noodzakelijk dat volstrekt duidelijk is wie tot de doelgroep behoort en wie
niet. Dit is een belangrijk aandachtspunt voor het kabinet in de onderhandelingen.
Specifiek vraagt het kabinet zich af of derdelanders met kort verblijf ook onder de
Richtlijn vallen, deze personen zullen nauwelijks aanspraak kunnen maken op (tijdige)
erkenning van hun gehandicaptenstatus.

Zoals hierboven genoemd is voorliggend uitbreidingsvoorstel nodig vanwege beperkingen
bij de rechtsgrondslag van het oorspronkelijke Richtlijnvoorstel. De grondslag voor
het voorstel is Artikel 79, lid 2 (onder b) VWEU. Dit artikel omschrijft en waarborgt
de rechten van onderdanen van derde landen die legaal in een lidstaat verblijven ten
aanzien van het vrije verkeer en het vrije verblijf. Het biedt daarmee de noodzakelijke
rechtsgrondslag voor het regelen van de afgifte van de kaarten aan derdelanders met
een beperking – welke ook is erkend door de lidstaat – die legaal verblijven op het
grondgebied van een Europese lidstaat en het recht hebben op vrij verkeer en vrij
verblijf in andere lidstaten.

De instrumentkeuze geeft de mogelijkheid om de maatregel in te bedden in de bestaande
regelingen en is in de geest van het Verdrag inzake de rechten van personen met een
handicap en de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte.
De maatregel neemt onderscheid weg op basis van verblijfstatus. De vastgestelde problemen
hebben een grensoverschrijdende dimensie die niet door de lidstaten op centraal, regionaal
of lokaal niveau kunnen worden opgelost. Het is daarom noodzakelijk dat de EU optreedt
en zorgt voor een gecoördineerde aanpak tussen de lidstaten. Optreden op EU-niveau
is daarom gerechtvaardigd.

De Commissie heeft geen aanvullende effectbeoordeling uitgevoerd voor dit voorstel,
omdat de effectbeoordeling bij het voorstel tot invoering van de Europese gehandicaptenkaart
en Europese gehandicaptenparkeerkaart ook van toepassing is op dit voorstel. De beoordeling
is uitgegaan van alle personen met een beperking in de EU die voor korte perioden
naar andere lidstaten reizen, met inbegrip van derdelanders. Ik verwijs u graag naar
het eerdere BNC-fiche voor meer informatie over de financiële consequenties, gevolgen
voor regeldruk, concurrentiekracht, geopolitieke aspecten en juridische implicaties
van het voorstel.

De Minister voor Langdurige Zorg en Sport, C. Helder